Με μια απόφαση-σταθμό, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης έκρινε σήμερα ότι οι χώρες που παραβιάζουν τις υποχρεώσεις τους όσον αφορά την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής διαπράττουν "παράνομη" ενέργεια και οι χώρες που επηρεάζονται περισσότερο από αυτές τις πράξεις θα μπορούσαν να ζητήσουν αποζημίωση.

Η ανώτατη δικαστική αρχή του ΟΗΕ, στην οποία είχαν προσφύγει το 2019 φοιτητές από το Βανουάτου, κατέληξε ομόφωνα σε αυτήν την απόφαση. Αν και δεν είναι δεσμευτική, η απόφαση δίνει μια νομική ερμηνεία του διεθνούς δικαίου στην οποία θα μπορούσαν να βασιστούν νομοθέτες, δικηγόροι και δικαστές σε όλον τον κόσμο προκειμένου να τροποποιήσουν νόμους ή να προσφύγουν στη δικαιοσύνη εναντίον κρατών για την "κλιματική απραξία" τους.

Η επιδείνωση των κλιματικών συνθηκών, λόγω της εκπομπής αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, συνιστά "κατεπείγουσα και υπαρξιακή απειλή", δήλωσε ο πρόεδρος του Δικαστηρίου, Γιούτζι Ιβασάβα, κατά την ανάγνωση της απόφασης που κράτησε δύο ώρες.

Το Δικαστήριο απέρριψε την άποψη που προασπίζονταν οι μεγάλοι ρυπαντές ότι οι ισχύουσες συνθήκες –και κυρίως η διαπραγματευτική διαδικασία μέσω των ετήσιων COP– αρκούν. Οι χώρες "έχουν αυστηρές υποχρεώσεις να προστατεύσουν το κλιματικό σύστημα", επισήμανε. Συμφώνησε επίσης με τα μικρά νησιωτικά κράτη ότι το κλίμα πρέπει να προστατευθεί "για την παρούσα και τις μελλοντικές γενιές", ενώ οι μεγάλοι ρυπαντές αρνούνταν κατηγορηματικά να αναγνωρίσουν νομικά τα δικαιώματα προσώπων που δεν έχουν ακόμη γεννηθεί.

Το σημαντικότερο μέρος της απόφασης, που αναμένεται ότι θα συναντήσει και τη μεγαλύτερη αντίσταση από τις πλούσιες χώρες, απορρέει, σύμφωνα με το Δικαστήριο, από τις υποχρεώσεις τους: τις αποζημιώσεις στις χώρες που πλήττονται από την κλιματική αλλαγή. Παράλληλα όμως, το Δικαστήριο πρόσθεσε ότι θα πρέπει να αποδεικνύεται μια άμεση και βέβαιη σχέση μεταξύ της "παράνομης ενέργειας" εκ μέρους μιας χώρας και της "ζημίας" που θα υποστεί η άλλη, κάτι ασφαλώς δύσκολο αλλά "όχι και αδύνατον".