Επιστολή προς τους ηγέτες των κρατών μελών απηύθυνε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν, ενόψει της αυριανής Συνόδου Κορυφής, σκιαγραφώντας την κατάσταση στο μεταναστευτικό και τις προτεραιότητες της ΕΕ.

Ειδικότερα, στην επιστολή επισημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση συνεχίζει να εφαρμόζει μια συνεκτική στρατηγική για τη μετανάστευση, βασισμένη στην ισορροπία μεταξύ δικαιοσύνης και ελέγχου, στην κοινή ευθύνη και αλληλεγγύη των κρατών μελών και στη συνεργασία με χώρες εταίρους. Όπως επισημαίνει, "ανατρέχοντας στο περασμένο έτος, ο αριθμός των παράνομων διελεύσεων των συνόρων μειώθηκε περαιτέρω κατά περισσότερο από ένα τέταρτο σε σύγκριση με το 2024", αποτέλεσμα των κοινών δράσεων για την αποτροπή παράτυπων αναχωρήσεων, τη διάρρηξη του επιχειρηματικού μοντέλου των διακινητών και τη διασφάλιση ταχέων, αποτελεσματικών και αξιοπρεπών επιστροφών. Παράλληλα υπογραμμίζεται ότι "χρειάζεται να τις ενισχύσουμε ακόμη περισσότερο, καθώς παρατηρούμε αύξηση των παράτυπων διελεύσεων συνόρων στην Κεντρική και Δυτική Μεσόγειο τους τελευταίους μήνες".

Με έξι μήνες να απομένουν μέχρι την εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το 'Ασυλο, η προτεραιότητα είναι η ολοκλήρωση όλων των βασικών δομικών στοιχείων. Όπως τονίζεται στην επιστολή, "αν και η πρόοδος ήταν σταθερή, εξακολουθεί να υπάρχει σημαντική δουλειά μπροστά μας", ιδίως όσον αφορά την ετοιμότητα του Eurodac, τη λειτουργία των διαδικασιών στα σύνορα και τη διασφάλιση επαρκών δυνατοτήτων υποδοχής σε όλα τα κράτη μέλη, με την επιτυχία του Συμφώνου να εξαρτάται από τη σωστή ισορροπία μεταξύ αλληλεγγύης και ευθύνης.

Παράλληλα, η ΕΕ εντείνει τις προσπάθειες για την καταπολέμηση της λαθροδιακίνησης μεταναστών μέσω της Παγκόσμιας Συμμαχίας, με έμφαση στη διαδικτυακή διάσταση και στην προσέγγιση "ακολούθησε το χρήμα", ενώ προετοιμάζεται νέο σύστημα κυρώσεων κατά των διακινητών. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη συνεργασία με το Ηνωμένο Βασίλειο.

Η φον ντερ Λάιεν στην επιστολή τονίζει ότι, "για ένα λειτουργικό και αξιόπιστο σύστημα διαχείρισης της μετανάστευσης, η αυξημένη αποτελεσματικότητα των επιστροφών αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση". Με μέσο ποσοστό επιστροφών στην ΕΕ μόλις 24%, καθίσταται αναγκαίο ένα ισχυρότερο κοινό νομικό πλαίσιο, συμπληρωμένο από εντατικοποιημένα επιχειρησιακά μέτρα. Ο προτεινόμενος Κανονισμός για ένα κοινό ευρωπαϊκό σύστημα επιστροφών εισάγει βασικά κοινά στοιχεία, όπως η Ευρωπαϊκή Εντολή Επιστροφής και η δυνατότητα χρήσης κόμβων επιστροφής, καθώς και αυστηρότερους κανόνες για τη διαχείριση περιπτώσεων διαφυγής και ασφάλειας. Η εφαρμογή του Συμφώνου, μέσω της νέας διαδικασίας επιστροφής στα σύνορα, αναμένεται να επιφέρει ποιοτική αλλαγή στη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων, η οποία πρέπει να συνοδευτεί από περαιτέρω ενίσχυση των συνολικών συμπράξεων με τρίτες χώρες, ώστε να διασφαλιστεί ένα βιώσιμο σύστημα. Παράλληλα, η Frontex εντείνει τις επιχειρήσεις επιστροφών, υποστηρίζοντας την επιστροφή σχεδόν 6.000 υπηκόων τρίτων χωρών τον Σεπτέμβριο του 2025, κυρίως μέσω εθελοντικών επιστροφών.