Μια "συντεταγμένη, κομψή" αλλαγή κυβέρνησης δεν θεωρείται πλέον κάτι αυτονόητο, ούτε καν για τα ευρωπαϊκά κράτη. Τόσο ο νέος καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς όσο και ο προκάτοχός του, Όλαφ Σολτς, αναφέρθηκαν επανειλημμένα στις βάσεις και στην ποιότητα της γερμανικής δημοκρατίας, όπως αυτή αναδείχθηκε το τελευταίο διάστημα. Κι όμως. Λίγες ώρες νωρίτερα, ο κ. Μερτς είχε υποστεί μια πρωτοφανή ταπεινωτική ήττα στην πρώτη ψηφοφορία της Bundestag και, παρά το γεγονός ότι στην πράξη δεν διακυβευόταν η εκλογή του, όλοι –εντός και εκτός Γερμανίας– είχαν αντιληφθεί την σοβαρότητα του πλήγματος που δέχθηκε η νέα κυβέρνηση και κυρίως ο επικεφαλής της.

Η "ανταρσία" που εκδηλώθηκε από βουλευτές του κυβερνητικού συνασπισμού μπορεί να αιφνιδίασε χθες το πρωί όλους όσοι περίμεναν μια τυπική διαδικασία και μια πανηγυρική έναρξη της θητείας του Φρίντριχ Μερτς στην καγκελαρία, έπειτα από αναμονή σχεδόν 20 ετών, αλλά εκ των υστέρων θα έπρεπε μάλλον να θεωρείται σχεδόν λογική. Δεν είναι μυστικό ότι ο νέος καγκελάριος δεν είναι δημοφιλής ως πρόσωπο και ότι αντιμετωπίστηκε από το ίδιο του το κόμμα σχεδόν ως "αναγκαίο κακό". Η υπαναχώρησή του από μια εκ των θεμελιωδών αρχών των Χριστιανοδημοκρατών (CDU) περί "φρένου χρέους" και οι –εν πολλοίς αναπόφευκτοι– συμβιβασμοί με τους Σοσιαλδημοκράτες (SPD) στην προσπάθεια για τον σχηματισμό κυβέρνησης, δεν εκτιμήθηκαν από μεγάλη μερίδα στελεχών και ψηφοφόρων.

Επιπλέον, η επιλογή του Φρίντριχ Μερτς να εμπιστευτεί κομβικά υπουργεία σε στελέχη της αγοράς χαιρετίστηκε από τον κόσμο των επιχειρήσεων μεν, αλλά όχι από την λαϊκή βάση του κόμματος και τους βουλευτές - εκφραστές της που έμειναν εκτός κυβέρνησης. Ίσως θα έπρεπε λοιπόν η ηγεσία του κόμματος να είχε εγκαίρως αντιληφθεί ότι η κομματική γραμμή δεν ήταν αρκετά ισχυρή ώστε να κατευνάσει τα πνεύματα. Το SPD από την άλλη είχε μάλλον λιγότερους λόγους να υπονομεύσει την συνεργασία με διαρροές, αν και η σπουδή του αρχηγού Λαρς Κλινγκμπάιλ να "αποκαταστήσει" τον εαυτό του στην αντικαγκελαρία και στο υπουργείο Οικονομικών, σα να μην είχε υποστεί το SPD μια ιστορική ήττα υπό την ηγεσία του, δυσαρέστησε πολλούς "συντρόφους".

Σοκ στα ΜΜΕ

Η χθεσινή εξέλιξη δεν έχει προηγούμενο στην ιστορία της Ομοσπονδιακής Γερμανίας. Κανένας από τους άλλους εννέα καγκελάριους δεν είχε αποτύχει να εκλεγεί "με την πρώτη" από την Bundestag.

Τα γερμανικά ΜΜΕ δεν έκρυψαν το αρχικό τους σοκ, ενώ και οι μετέπειτα αναλύσεις αναδεικνύουν πόσο ευάλωτο είναι τελικά το δημοκρατικό οικοδόμημα. Οι περισσότεροι σχολιαστές συμφωνούν άλλωστε ότι η νέα κυβέρνηση ξεκινά την θητεία της με ένα σοβαρό πλήγμα – κι όχι μόνο στο γόητρό της.

Παρά την ταραχώδη εκλογή του, ο νέος καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς εκτιμά ότι το έργο της κυβέρνησής του στηρίζεται σε "σταθερή βάση εμπιστοσύνης".

Στην πρώτη συνέντευξή του μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, ο κ. Μερτς έκανε λόγο για μια "ειλικρινή ημέρα" και χαρακτήρισε "φυσιολογικό" το γεγονός ότι δεν ψήφισαν όλοι οι βουλευτές σύμφωνα με την κομματική "γραμμή".

"Τώρα αρχίζουμε δουλειά", δήλωσε ο Φρίντριχ Μερτς μιλώντας από την καγκελαρία στο πρώτο κανάλι της γερμανικής δημόσιας τηλεόρασης ARD, λίγη ώρα μετά την επίσημη ανάληψη των καθηκόντων του. Απαντώντας σε αλλεπάλληλες ερωτήσεις σχετικά με το εάν η αποτυχία του να εκλεγεί κατά την πρώτη ψηφοφορία στην Bundestag αποτελεί πλήγμα για τον ίδιο και την κυβέρνησή του, ο κ. Μερτς έκανε λόγο για μια "συντεταγμένη, κομψή" αλλαγή κυβέρνησης, κάτι που, όπως επισήμανε, δεν θεωρείται παντού αυτονόητο και τόνισε ότι δεν προτίθεται να αναζητήσει τους βουλευτές που δεν πειθάρχησαν στην κομματική εντολή. Εξέφρασε επίσης την πεποίθηση ότι η νέα κυβέρνηση θα εργαστεί από σήμερα σε πνεύμα εμπιστοσύνης.

Ερωτώμενος σχετικά με την κατάσταση στη Μέση Ανατολή, ο Φρίντριχ Μερτς έκανε λόγο για ζήτημα "υψίστης ανησυχίας" για την κυβέρνησή του και ανακοίνωσε ότι ο νέος υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ θα επισκεφθεί το προσεχές Σαββατοκύριακο το Ισραήλ. "Προετοιμάζουμε αυτήν τη στιγμή αυτό το ταξίδι μαζί. Αλλά πρέπει να είναι σαφές ότι η ισραηλινή κυβέρνηση πρέπει να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της βάσει του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένου του δικαίου του πολέμου και πρέπει να παρασχεθεί ανθρωπιστική βοήθεια στη Λωρίδα της Γάζας. Βλέπουμε τις εξελίξεις των τελευταίων ημερών με μεγάλη ανησυχία", τόνισε.

Στο εσωτερικό, ο κ. Μερτς άφησε ανοιχτό το εάν θεωρεί ότι πρέπει να κινηθεί διαδικασία απαγόρευσης της Εναλλακτικής για την Γερμανία (ΑfD), μετά την ταξινόμησή της ως "εξακριβωμένα ακροδεξιάς" οργάνωσης από την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία του Συντάγματος. "Θα καταλήξουμε σε αυτήν την απόφαση μόνο έπειτα από πιο προσεκτική εξέταση. Αλλά ακόμη και αν καταλήξουμε σε ένα τέτοιο συμπέρασμα, το πρόβλημα δεν θα λυνόταν. Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι θα εξαλειφθούν οι αιτίες αυτής της συμπεριφοράς των ψηφοφόρων στην Γερμανία και προς αυτή την κατεύθυνση πρέπει να εργαστεί αυτή η ομοσπονδιακή κυβέρνηση", εξήγησε ο καγκελάριος.