Στις 2 Απριλίου, ή όπως είναι γνωστή ως: Ημέρα της Απελευθέρωσης, ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε δραστική αύξηση των δασμών σε όλους τους εμπορικούς εταίρους: τουλάχιστον 10% για όλες τις χώρες και πολύ υψηλότερα για ορισμένες. Το κατά πόσον αυτά τα μέτρα θα παραμείνουν σε ισχύ παραμένει ανοιχτό ερώτημα, αλλά ήδη συνιστούν ένα άνευ προηγουμένου σοκ για το παγκόσμιο εμπορικό σύστημα της μεταπολεμικής εποχής.

Ιστορική στροφή στον προστατευτισμό

Η επιβολή των λεγόμενων "ανταποδοτικών" δασμών τουλάχιστον 10%, οι οποίοι θα τεθούν σε ισχύ αυτό το Σάββατο 5 Απριλίου, σηματοδοτεί δραματική κλιμάκωση της εμπορικής πολιτικής των ΗΠΑ, υπερβαίνοντας ακόμη και τα πιο απαισιόδοξα σενάρια και τις προεκλογικές υποσχέσεις. Πολλοί άλλοι εμπορικοί εταίροι, όπως η Κίνα (34%), η Ευρωπαϊκή Ένωση (20%) και η Ιαπωνία (24%), θα αντιμετωπίσουν ακόμη υψηλότερους δασμούς από τις 9 Απριλίου.
Το Μεξικό και ο Καναδάς είναι από τις λίγες χώρες που διαφεύγουν από αυτούς τους δασμούς, διατηρώντας την αδασμολόγητη πρόσβαση στην αμερικανική αγορά για προϊόντα που συμμορφώνονται με τη συμφωνία USMCA. Εξαίρεση θα αποτελέσουν επίσης η ενέργεια και τα ορυκτά που δεν είναι διαθέσιμα εγχώρια, καθώς και τομείς που ήδη υπόκεινται σε ειδικούς δασμούς (χάλυβας, αλουμίνιο, αυτοκινητοβιομηχανία) ή που θα υπαχθούν σύντομα.

Ρήγμα στο παγκόσμιο εμπόριο

Σύμφωνα με εκτιμήσεις των οικονομολόγων μας, αυτή η αύξηση θα ανεβάσει τον μέσο πραγματικό δασμό στο 26,2% (σε σύγκριση με 2,3% το 2024), στο υψηλότερο επίπεδο εδώ και πάνω από έναν αιώνα. Πρόκειται επίσης για τη μεγαλύτερη αιφνίδια αλλαγή από τον Νόμο Smoot-Hawley του 1930.
Οι ανακοινώσεις αυτές συνιστούν ρήξη με τα πολυμερή εμπορικά πρότυπα (συμπεριλαμβανομένων των κανόνων του ΠΟΕ) και απειλούν να προκαλέσουν έναν φαύλο κύκλο προστατευτικών μέτρων. Παράλληλα, αποδυναμώνουν τις αλυσίδες εφοδιασμού και αυξάνουν την αβεβαιότητα για τις επιχειρήσεις, σε μια περίοδο που ο κίνδυνος γεωοικονομικού κατακερματισμού είναι ήδη υψηλός.

Διαφοροποιημένες επιπτώσεις ανά περιοχή

Οι ασιατικές οικονομίες (Βιετνάμ, Καμπότζη, Ταϊβάν, Μαλαισία και Ταϊλάνδη) – οι οποίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το εμπόριο με τις ΗΠΑ – θα επηρεαστούν περισσότερο, βλέποντας τις εξαγωγές τους να φορολογούνται βαριά. Ορισμένες αφρικανικές (Λεσότο, Μαδαγασκάρη) και κεντροαμερικανικές (Νικαράγουα, Ονδούρα) οικονομίες θα επηρεαστούν επίσης σημαντικά, αν και σε μικρότερο βαθμό.

Μεταξύ των μεγάλων οικονομιών, αναμένεται να πληγούν σοβαρά η Νότια Κορέα, η Ιαπωνία, η Κίνα και η Ινδία. Όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ θα αντιμετωπίσουν δασμούς 20%, με τη Γερμανία και την Ιταλία να είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες.