Του Κώστα Ράπτη
Ο "μεγάλος συνασπισμός" Χριστιανοδημοκρατών και Σοσιαλδημοκρατών, του οποίου η συγκρότηση ανακοινώθηκε αυτή την εβδομάδα, είναι ο τέταρτος στη Γερμανία της τελευταίας εικοσαετίας, έπειτα από αυτούς των 2005-2009, 2013-2017 και 2017-2021 υπό την Άνγκελα Μέρκελ. Είναι επίσης αυτός που προέκυψε με τη συντομότερη μετεκλογική διαβούλευση, αλλά και αυτός ο οποίος σημαδεύεται από τα περισσότερα παράδοξα.
Κάθε φορά που επαναλαμβάνεται το πείραμα, το οποίο θεωρείται η κατεξοχήν συνταγή σταθερότητας για τη Γερμανία, επικρατεί όλο και μικρότερος ενθουσιασμός, είτε στις συμμετέχουσες πολιτικές δυνάμεις (άλλωστε οι Σοσιαλδημοκράτες το έχουν πληρώσει με τη μετατροπή τους από μεγάλο σε μικρομεσαίο κόμμα) είτε και στο εκλογικό σώμα εν γένει.
Όμως αυτή τη φορά το πραγματικό πρόγραμμα της νέας ομοσπονδιακής κυβέρνησης αγνοείται ακόμα και από την ίδια την ηγεσία της, αφού η περιρρέουσα ακραία διεθνής ρευστότητα θα υποχρεώσει το υπουργικό συμβούλιο του Φρίντριχ Μερτς να κινηθεί αυτοσχεδιαστικά.
Αλλά το πιο εντυπωσιακό είναι ότι το νέο κυβερνητικό σχήμα πραγματοποίησε τη μεγαλύτερη τομή του προτού καν συσταθεί – πληρώνοντας προκαταβολικά την περιώνυμη "φθορά της εξουσίας", χωρίς να έχει έρθει στα πράγματα...
Ο λόγος για την άρση του συνταγματοποιημένου "φρένου χρέους", προκειμένου να διευκολυνθεί ο επανεξοπλισμός, που προβάλλει ως η τελευταία στρατηγική διέξοδος για τη Γερμανία και την Ε.Ε. – και μάλιστα με τη διαδικασία της "Βουλής των Λαζάρων", εφόσον για τον σκοπό αυτό συνεκλήθη εκ νέου η Μπούντεσταγκ με την προηγούμενη σύνθεσή της, προτού αναλάβει αυτή που αναδείχθηκε από τις εκλογές και δεν προσέφερε την απαιτούμενη αυξημένη πλειοψηφία, λόγω της ενίσχυσης της άκρας δεξιάς και της αριστεράς.
Δημοσκοπική κάμψη
Ο ηγέτης της Χριστιανοδημοκρατίας και αυριανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, βίωσε πραγματική "μεταμόρφωση" σε σχέση με όλες του τις προεκλογικές εξαγγελίες, με αποτέλεσμα το κόμμα του να υποχωρεί πλέον δημοσκοπικά στη δεύτερη θέση.
Σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου Ipsos, η Χριστιανική Ένωση (CDU/CSU) υποχωρεί στο χαμηλότερο δημοσκοπικό επίπεδο των τελευταίων τριών ετών, ήτοι 24% (με υποχώρηση πέντε μονάδων εντός μηνός), ενώ η ακροδεξιά "Εναλλακτική για τη Γερμανία" (AfD) περνά στην πρώτη θέση, με 25%, καταγράφοντας κέρδη τριών μονάδων. Το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD) παραμένει στο 15%, ενώ οι Πράσινοι υποχωρούν κατά μία μονάδα, στο 11%. Το κόμμα της Αριστεράς καταγράφει επίσης ρεκόρ δεκαετίας με 11% (+1), ενώ η Συμμαχία Ζάρα Βάγκενκνεχτ (BSW) βρίσκεται σταθερά στο όριο κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης του 5% και οι μέχρι πρότινος συγκυβερνώντες Φιλελεύθεροι παραμένουν καθηλωμένοι κάτω από αυτό.
Είναι σε αυτό το φόντο που ο αρχηγός της CDU και αυριανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, εξήγγειλε τον σχηματισμό μιας κυβέρνησης "έτοιμης για δράση".
Τι προβλέπει η συμφωνία
Στη μελλοντική κυβέρνηση, από πολιτικούς του CDU θα στελεχωθούν τα υπουργεία Οικονομίας και Ενέργειας, Εξωτερικών, Παιδείας και Οικογένειας, Υγείας, Συγκοινωνιών, Ψηφιακής Μετάβασης - Εκσυγχρονισμού του Κράτους, από τη βαυαρική Χριστιανοκοινωνική Ένωση (CSU) τα υπουργεία Εσωτερικών, Έρευνας, Τεχνολογίας και Διαστήματος, ενώ το SPD θα αναλάβει τα υπουργεία Οικονομικών, Δικαιοσύνης, Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, Αμύνης, Περιβάλλοντος, Προστασίας Κλίματος και Περιβάλλοντος, Αναπτυξιακής Συνεργασίας και Δόμησης.
Η προγραμματική συμφωνία του νέου "μεγάλου συνασπισμού" ονομάζεται "Ευθύνη για τη Γερμανία", ενώ η εκλογή του νέου καγκελάριου από την Μπούντεσταγκ αναμένεται στις αρχές Μαΐου.
Σύμφωνα με την προγραμματική συμφωνία, η κυβέρνηση θα αυστηροποιήσει τη μεταναστευτική πολιτική, εφαρμόζοντας μεταξύ άλλων "επίθεση επαναπατρισμών", κατάργηση της "πολιτογράφησης τούρμπο", που επέτρεπε την απόκτηση υπηκοότητας ακόμα και εντός τριών ετών, ενώ θα περιορίσει και το πρόγραμμα της οικογενειακής επανενώσεως. Οι πρόσφυγες υπό καθεστώς περιορισμένης προστασίας θα μπορούν να φέρουν μέλη της οικογένειάς τους στη Γερμανία μόνο δύο χρόνια μετά τη δική τους άφιξη. Σταδιακά, επίσης, θα καταργηθεί η καταβολή μετρητών στους πρόσφυγες, στους οποίους θα παρέχονται μόνο προπληρωμένες κάρτες για την αγορά συγκεκριμένων ειδών.
Στόχος της νέας κυβέρνησης θα είναι, επιπλέον, ο περιορισμός στο μισό των αφίξεων από τη "βαλκανική οδό", από 50.000 σε 25.000 ετησίως.
Στην οικονομία, η μείωση του φορολογικού συντελεστή για τις εταιρείες θα φθάσει σταδιακά τη μία μονάδα, ξεκινώντας από το 2028. Χωρίς μεταβολή παραμένει σε ισχύ η εισφορά αλληλεγγύης, ενώ ο φόρος ηλεκτρικής ενέργειας θα μειωθεί "στο ελάχιστο ευρωπαϊκό" επίπεδο. Μείωση θα γίνει και στους φόρους για τα μικρομεσαία εισοδήματα και θα καταργηθεί το "επίδομα του πολίτη", το οποίο θα αντικατασταθεί από μια "βασική ασφάλεια για όσους αναζητούν εργασία". Στο ίδιο πνεύμα, οι άνεργοι θα πρέπει να αναζητούν ενεργά εργασία και, σε αντίθετη περίπτωση, θα χάνουν τα προνοιακά οφέλη τους.
Στην εξωτερική πολιτική, για πρώτη φορά δηλώνεται ευθέως ότι η γερμανική διπλωματία πρέπει να υπηρετεί τα γερμανικά εθνικά και οικονομικά συμφέροντα, ενώ δεν υπάρχει πλέον σημείωση για τη "φεμινιστική εξωτερική πολιτική", που είχε επιβάλει στη συμφωνία της απερχόμενης κυβέρνησης η Πράσινη υπουργός Εξωτερικών, Αναλένα Μπέρμποκ. Σημειώνεται ότι είναι η πρώτη φορά που οι Χριστιανοδημοκράτες κρατούν σε "μεγάλο συνασπισμό".
Οι πρώτες αντιδράσεις
Ως "κείμενο συνθηκολόγησης" του Φρίντριχ Μερτς περιέγραψε το κυβερνητικό πρόγραμμα η αρχηγός της AfD, Αλίς Βάιντελ, υποστηρίζοντας ότι ο αρχηγός του CDU "παραδόθηκε στο SPD" και "δεν τήρησε καμία προεκλογική του υπόσχεση", ενώ η συμφωνία δεν αντιμετωπίζει τις σημαντικές προκλήσεις της χώρας.
Από την πλευρά της οικονομίας, η Ένωση Γερμανικών Οικοδομικών Επιχειρήσεων εξέφρασε την ικανοποίησή της για την ίδρυση υπουργείων Συγκοινωνιών και Δόμησης, εκτιμώντας ότι η ισχυροποίηση των δύο τομέων σε πολιτικό επίπεδο θα ωφελήσει τον κλάδο. Η Ένωση Οικογενειακών Επιχειρήσεων, από την πλευρά της, αναφέρει σε ανακοίνωσή της ότι οι αποφάσεις παραπέμπουν σε μοντέλο "συνέχεια ως έχει" και εκτιμά ότι δεν υλοποιείται η προαναγγελθείσα οικονομική καμπή. Η Ένωση Νεοφυών Επιχειρήσεων επαινεί τους μελλοντικούς οικονομικούς εταίρους, θεωρώντας ότι "δίνουν ώθηση" στις νέες εταιρίες με τις αποφάσεις τους, ενώ ο επικεφαλής της Ένωσης Επιχειρήσεων Πληροφορικής Bitkom, Ραλφ Βίντερκρεστ, στάθηκε στην ίδρυση υπουργείου για την Ψηφιακή Μετάβαση και τον Εκσυγχρονισμό του Κράτους, μιλώντας για "ορόσημο" και "μήνυμα αλλαγής" από τη νέα κυβέρνηση.
Η Κεντρική Ένωση Γερμανικών Βιοτεχνιών βλέπει τη συμφωνία ως "αποτελεσματικό φάρμακο, αλλά πικρό χάπι".
Με το βλέμμα στο συνταξιοδοτικό
Η επικεφαλής των "σοφών" της γερμανικής οικονομίας, Μόνικα Σνίτσερ, χαιρέτισε την ταχεία επίτευξη συμφωνίας, χαρακτηρίζοντάς τη "σωστή και σημαντική εν όψει των παγκόσμιων οικονομικών εξελίξεων". Η Σνίτσερ επαίνεσε τις πρωτοβουλίες για μείωση της γραφειοκρατίας και μεγαλύτερη ευελιξία της αγοράς εργασίας, σημείωσε ωστόσο ότι λείπει "η επειγόντως αναγκαία συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση προκειμένου να διατηρηθεί το σύστημα οικονομικά βιώσιμο". Στο ίδιο πνεύμα, ο επικεφαλής οικονομολόγος της Deutsche Bank για τη Γερμανία, Ρόμπιν Βίνκλερ, επαίνεσε επίσης την ταχύτητα επίτευξης συμφωνίας, σχολίασε όμως ότι λείπουν βασικές μεταρρυθμίσεις, μεταξύ των οποίων και στο συνταξιοδοτικό.
