Του Κώστα Ράπτη
Προορίζεται η μάχη για τον έλεγχο της Συρίας να οδηγήσει ακόμη και σε άμεση αναμέτρηση την Τουρκία με το Ισραήλ; Η εκατέρωθεν ρητορική γίνεται όλο και πιο εμπρηστική, όμως στο περιθώριο της ανταλλαγής φραστικών πυρών οι δύο χώρες επιχειρούν να οριοθετήσουν τη σχέση τους.
Το Ισραήλ την προηγούμενη εβδομάδα πραγματοποίησε πολυάριθμες αεροπορικές επιδρομές με εννέα νεκρούς στη Συρία, στοχοποιώντας τη στρατιωτική βάση Tiyas (T-4) στη Χομς, καθώς και αμυντικές υποδομές στη Χάμα και τη Δαμασκό. Τα πλήγματα σημειώθηκαν τη στιγμή που η Άγκυρα ετοιμαζόταν να στείλει μια τεχνική ομάδα για να επιθεωρήσει τη βάση Τ4 και να πραγματοποιήσει μια προκαταρκτική αξιολόγηση για ανακατασκευή.
Ο τουρκικός στρατός στοχεύει να δημιουργήσει ένα πολυεπίπεδο σύστημα αεράμυνας μέσα και γύρω από τη βάση, με δυνατότητες μικρού, μεσαίου και μεγάλου βεληνεκούς σχεδιασμένες για την αντιμετώπιση απειλών από αεροσκάφη, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους.
Την Πέμπτη, ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών, Γκίντεον Σάαρ κατηγόρησε την Τουρκία ότι παίζει "αρνητικό ρόλο” στη Συρία και το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών απάντησε στις "προκλητικές δηλώσεις των Ισραηλινών υπουργών”, λέγοντας ότι "αντανακλούν όχι μόνο την ψυχική τους κατάσταση, αλλά και τις επιθετικές και επεκτατικές πολιτικές της φονταμενταλιστικής και ρατσιστικής κυβέρνησης του Ισραήλ”.
Ωστόσο, παρά την έξαρση, η κύρια προτεραιότητα της Τουρκίας ως προς τη Συρία παραμένει, σύμφωνα με αναλυτές, η αποτροπή της εμφάνισης μιας αυτόνομης κουρδικής περιοχής και η δημιουργία συνθηκών για την ασφαλή επιστροφή εκατομμυρίων Σύριων προσφύγων που βρίσκονται αυτή τη στιγμή στην Τουρκία.
Πρόκειται για στόχους που δεν έρχονται απαραίτητα σε σύγκρουση με τα συμφέροντα του Ισραήλ στην περιοχή.
Πράγματι, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, δήλωσε την Παρασκευή ότι η Τουρκία δεν επιθυμεί μια αντιπαράθεση με το Ισραήλ για τη Συρία. "Η Συρία δεν ανήκει στην Τουρκία και η Συρία δεν ανήκει στο Ισραήλ. Δεν μπορούμε να μιλάμε για λογαριασμό των Σύρων”, είπε ο Φιντάν σε αποκλειστική συνέντευξη στο Reuters.
Η Τουρκία και η Συρία φέρονται να εργάζονται σε ένα αμυντικό σύμφωνο που θα επιτρέψει στην Τουρκία να αναπτύξει περισσότερα στρατεύματα στη Συρία για την εκπαίδευση και τον εξοπλισμό του συριακού στρατού. Επιπλέον, το Middle East Eye αναφέρει, επικαλούμενο ανώνυμες πηγές, ότι η Τουρκία θέλει να πάρει τον έλεγχο του Tiyas, να το ξαναχτίσει και να αναπτύξει εκεί μέσα αεράμυνας και drones για να αρνηθεί την ελευθερία δράσης στην ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία, η οποία έχει πλήξει τη Συρία εκατοντάδες φορές από την πτώση του καθεστώτος του Μπασάρ αλ Άσαντ τον Δεκέμβριο.
Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας την Πέμπτη ούτε επιβεβαίωσε, ούτε διέψευσε το συγκεκριμένο ρεπορτάζ.
"Η περιοχή της ερήμου Badiyah απαιτεί εκτεταμένη ικανότητα εναέριας επιτήρησης, την οποία η Δαμασκός δεν διαθέτει, επομένως η Τουρκία θα βοηθήσει τη Δαμασκό αναπτύσσοντας drones στην αεροπορική βάση Τ4”, δήλωσε ο εταίρος του Atlantic Council, Ομέρ Οζκιζιλίκ στο Al-Monitor, αναφερόμενος στις μεγάλες εκτάσεις της νότιας ερήμου όπου πιστεύεται ότι υπάρχουν υπολείμματα του ISIS. "Η Τουρκία το κάνει αυτό γιατί το ISIS είναι μια πραγματική απειλή και θέλει να πείσει τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να αποσυρθεί από τη Συρία και να εγκαταλείψει τη σχέση με τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις”, πρόσθεσε.
Η Άγκυρα ηγείται των προσπαθειών για τη δημιουργία ενός περιφερειακού συνασπισμού Ιράκ, Λιβάνου, Ιορδανίας και Συρίας για να υποκαταστήσει τη συμμαχία των ΗΠΑ με τις υπό κουρδική ηγεσία Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) για την αντιμετώπιση του ISIS στη Συρία.
Ήδη τον περασμένο μήνα, ο ηγέτης της SDF, Μαζλούμ Κομπάνι, υπέγραψε συμφωνία με τον νέο πρόεδρο της Συρίας, Άχμαντ αλ-Σαράα, για την ενσωμάτωση των δυνάμεών του στο συριακό κράτος, με αντάλλαγμα την αναγνώριση των δικαιωμάτων των Κούρδων, καθώς και ρυθμίσεις κατανομής εσόδων.
Τούρκος εμπειρογνώμονας στον τομέα της άμυνας, ο οποίος μίλησε στο Al-Monitor υπό τον όρο της ανωνυμίας, τόνισε ότι η στρατηγική άμυνας και ασφάλειας της Τουρκίας στη Συρία δεν έχει αλλάξει πραγματικά από την πτώση του καθεστώτος Άσαντ: "Κρατήστε το μέρος ενιαίο και βεβαιωθείτε ότι ελέγχει το κυρίαρχο έδαφός της”. Ο ίδιος πρόσθεσε: "Για πρώτη φορά μετά από 50 χρόνια, η Συρία δεν θα κυβερνάται πλέον από έναν ανίκανο και αιμοδιψή δικτάτορα ή θα κινδυνεύει να είναι μια ιρανική μαριονέτα”.
Το Ιράν ήταν ένας από τους μεγαλύτερους υποστηρικτές του Άσαντ, και κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην εξουσία, η Συρία έγινε ένας από τους βασικούς δρόμους για το Ιράν για να μεταφέρει όπλα στην Χεζμπολάχ, στον Λίβανο. Εάν επιτευχθούν οι προσπάθειες ανοικοδόμησης της Συρίας ως ισχυρού και καθαρού πάροχου ασφάλειας, αυτό μπορεί να ωφελήσει το Ισραήλ μαζί με την Τουρκία. Περιορίζοντας το αποτύπωμα του Ιράν στη Συρία, οι προσπάθειες της Τουρκίας να ανοικοδομήσει την κεντρική εξουσία της χώρας θα μπορούσαν να ενισχύσουν έμμεσα την ασφάλεια του Ισραήλ, ακόμη κι αν η Άγκυρα και το Τελ Αβίβ παραμείνουν σε αντιπαράθεση πολιτικά, σημειώνει το Al-Monitor.
Από την άλλη πλευρά, ωστόσο, το Ισραήλ συνεχίζει να επιμένει στην πλήρη αποστρατιωτικοποίηση της νότιας Συρίας, συμπεριλαμβανομένης οποιασδήποτε τουρκικής παρουσίας, ενώ με ανησυχία παρατηρεί και τις διεργασίες για τη δημιουργία πενταμερούς συμφωνίας ασφαλείας με τη συμμετοχή Τουρκίας, Συρίας, Λιβάνου, Ιορδανίας και Ιράκ. Η αποχώρηση του Ιράν από το συριακό προσκήνιο έχει καταστήσει την Τουρκία μεγαλύτερη απειλή στα μάτια του Ισραήλ, ιδίως εάν η τουρκική αεράμυνα στερήσει από την ισραηλινή αεροπορία την ελευθερία δράσης στον συριακό εναέριο χώρο.
Το Middle East Eye αναφέρει, επικαλούμενο δύο Δυτικούς αξιωματούχους, ότι η Τουρκία και το Ισραήλ διεξήγαγαν συνομιλίες για τη δημιουργία μιας γραμμής αποσύγκρουσης (deconfliciton) στη Συρία, ώστε να αποφευχθούν τυχόν παρεξηγήσεις και πιθανές συγκρούσεις μεταξύ των στρατιωτών τους.
Μια ξεχωριστή πηγή που γνωρίζει τις εντάσεις Τουρκίας-Ισραήλ επιβεβαίωσε, επίσης στο Middle East Eye, ότι, παρά τις δημόσιες απειλές, το Ισραήλ είναι πιθανό να δεχτεί τουρκικές στρατιωτικές βάσεις στη Χάμα και την Παλμύρα ως μέρος της συμφωνίας αποσυμπίεσης. "Οι ΗΠΑ παραμένουν ο τελικός διαιτητής στη Συρία και φαίνεται ότι η Ουάσιγκτον θέλει τόσο το Ισραήλ όσο και η Τουρκία να αποκλιμακώσουν τις εντάσεις”, πρόσθεσε η ίδια πηγή.
