Του Κώστα Ράπτη
Οι περίπου τριάντα ηγέτες οι οποίοι πραγματοποίησαν το Σάββατο τηλεδιάσκεψη κατόπιν προσκλήσεως του Βρετανού πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ, με θέμα την ουκρανική κρίση και τον επανεξοπλισμό της Ευρώπης, πιστεύουν, όπως το υποστήριξε ο οικοδεσπότης τους, ότι η "μπάλα βρίσκεται στο γήπεδο της Ρωσίας”, η οποία επιχειρεί να "καθυστερήσει τα πράγματα”.
Ισχύει βέβαια το ακριβώς αντίθετο: η μπάλα βρίσκεται στο γήπεδο του Ντόναλντ Τραμπ, οι εξελίξεις τρέχουν πολύ γρήγορα και σε κάθε περίπτωση οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν έχουν τρόπο να τις επηρεάσουν.
Το αποδεικνύει αυτό η τηλεφωνική επικοινωνία που προαναγγέλθηκε ότι θα έχουν σήμερα ο Ρώσος πρόεδρος και ο Αμερικανός ομόλογός του. Και μόνο η πραγματοποίηση της συνδιάλεξης υποδηλώνει πρόοδο των ρωσοαμερικανικών διαβουλεύσεων, οι οποίες, θα πρέπει να συμπεράνουμε, δεν περιορίζονται μόνο στις ανακοινωθείσες επαφές και την ήδη γνωστή ατζέντα. Σε αντίθετη περίπτωση, δεν θα διακύβευαν οι δύο ηγέτες το κύρος τους, αναλαμβάνοντας την άσκηση προσωπικής διπλωματίας.
Η αμερικανική πλευρά δηλώνει βέβαια ότι διαθέτει όπλα στη φαρέτρα της, ώστε να πιέσει την Ρωσία σε περίπτωση που αυτή τηρήσει αρνητική στάση. Ωστόσο, είναι απορίας άξιον κατά πόσον ο Τραμπ διαθέτει όντως "Σχέδιο Β”. Σε δημοσιογραφική ερώτηση που του υποβλήθηκε σχετικά, περιορίσθηκε να εκφράσει την αισιοδοξία του ότι θα προκύψει συμφωνία με τον Πούτιν.
Ο ένοικος του Κρεμλίνου δεν έχει λόγο να διαταράξει αυτή την ευχάριστη ατμόσφαιρα. Με τη δήλωσή του της 13ης Μαρτίου καταρχήν καλωσόρισε τις πρωτοβουλίες του Αμερικανού προέδρου, προσθέτοντας υπό μορφήν ερωτημάτων τόσους "αστερίσκους”, ώστε να καταστεί σαφές ότι η ρωσική πλευρά θα αποτελέσει σκληρό διαπραγματευτή.
Με αυτή την έννοια, οι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν δίκιο. Ο Πούτιν δεν έχει κανένα κίνητρο να βιαστεί να συμβιβαστεί. Και ο λόγος για αυτό είναι κάτι το οποίο δεν θέλουν να ομολογήσουν οι Ευρωπαίοι ηγέτες: το πλεονέκτημα που έχει αυτή τη στιγμή στο πεδίο των μαχών η ρωσική πλευρά και καταγράφεται τόσο με την προώθησή τους στην περιοχή της Ζαπορίζια όσο και με την περικύκλωση χιλιάδων Ουκρανών στρατιωτών στη ρωσική επαρχία του Κουρσκ. Η κίνηση του Ουκρανού προέδρου να αντικαταστήσει τον επικεφαλής του γενικού επιτελείου, αφόρου αυτός δημοσιοποίησε χάρτη όπου αποτυπώνεται η ουσιαστική εξάλειψη του ουκρανικού προγεφυρώματος στο Κουρσκ, είναι εύγλωττη.
Σε κάθε περίπτωση, δεν υπάρχει πλέον επιστροφή. Με άλλα λόγια, η μεν Ρωσία έχει ήδη κατοχυρώσει ορισμένα κέρδη, όχι μόνο πολιτικά αλλά και πολιτικά, τα οποία δεν μπορούν να αντιστραφούν. Ούτε άλλωστε και η κρίση εμπιστοσύνης μεταξύ του Λευκού Οίκου και των Ευρωπαίων ηγετών. Σε αυτό το φόντο, πράγματι, ο Ντόναλντ Τραμπ μόνο σε μια "επιτυχία” των συνομιλιών του με τον Πούτιν μπορεί να επενδύει.
Για τους περισσότερο καχύποπτους, όλο αυτό το φλερτ δεν είναι παρά ένας περισπασμός, ώστε να εξασφαλισθεί η ρωσική ουδετερότητα προς το μεγάλο μέτωπο που όντως φαίνεται να ανοίγει ο Τραμπ στη Μέση Ανατολή, με κινήσεις που δείχνουν να φέρνουν πιο κοντά μια ένοπλη αναμέτρηση με το Ιράν.
Υποδεχόμενος πάντως την περασμένη Πέμπτη τον γ.γ. του ΝΑΤΟ, ο Αμερικανός πρόεδρος όχι μόνο υπέβαλε τον Μαρκ Ρούτε στην ταπείνωση να του αναπτύξει τα σχέδιά του ενάντια στην εδαφική ακεραιότητα ενός μέλους της συμμαχίας (ήτοι της Δανίας), υποστηρίζοντας μάλιστα ότι ο (απαθής) συνομιλητής του θα μπορούσε να παίξει καταλυτικό ρόλο στην προσάρτηση της Γροιλανδίας στις ΗΠΑ, αλλά και αναφέρθηκε στις ρωσο-αμερικανικές συνομιλίες της Τζέντα. "Συζητάμε τα εδαφικά με την Ουκρανία. Ποια κομμάτια γης που διατηρηθούν και θα ποια θα χαθούν και όλα τα άλλα στοιχεία μιας τελικής συμφωνίας, συζητάμε για τις έννοιες της γης, επειδή δεν θέλετε να χάσετε χρόνο με μια κατάπαυση του πυρός, αν δεν πρόκειται να σημαίνει τίποτα” είπε ο Τραμπ για να προσθέσει "Συζήτησαν για το ΝΑΤΟ και την παρουσία τους στο ΝΑΤΟ, και όλοι γνωρίζουν ποια είναι η απάντηση σε αυτό. Ξέρουν αυτή την απάντηση εδώ και 40 χρόνια, αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς”.
Αλλά αν η ένταξη της Ουκρανίας στην Ατλαντική Συμμαχία αποτελεί όντως μία χίμαιρα (όπως, κατά τον Τραμπ, μπορούσε να γνωρίζει κανείς εδώ και τέσσερις δεκαετίες) τότε η όλη ουκρανική περιπέτεια μπορεί να περιγραφεί αναδρομικά ως ανεύθυνη ματαιοπονία. Περιττεύει συνεπώς και κάθε συζήτηση για τα όρια της αμερικανικής εμπλοκής.
Αντιθέτως, ο Τραμπ οραματίζεται, όπως δήλωσε προχθές το βράδυ επί του προεδρικού αεροσκάφους, διανομή περιουσιακών στοιχείων της Ουκρανίας και κάθε είδους μπίζνες, κάνοντας λόγο για "γη” και για "εργοστάσια παραγωγής ενέργειας”.
Ό,τι ξεκίνησε το 2013 στην πλατεία Μαϊντάν ως αναταραχή σχετικά με την προοπτική σύνδεσης της Ουκρανίας με την ΕΕ, η οποία μάλιστα περιγράφηκε ως "πολιτισμική επιλογή", καταλήγει σε έναν ιδιόμορφο διαμερισμό ιματίων, στον οποίο πάντως η ευρωπαϊκή πλευρά δεν προβλέπεται να έχει συμμετοχή.
