Του Γεράσιμου Σεραφειμίδη
Η αναπλήρωση των αποθεμάτων αργού πετρελαίου, τα οποία έχουν περιοριστεί σημαντικά τους τελευταίους μήνες, αναδεικνύεται σε έναν από τους βασικούς παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη ζήτηση για δεξαμενόπλοια τα επόμενα χρόνια. Ωστόσο, το μεγάλο ερώτημα για τη ναυτιλιακή αγορά είναι κατά πόσο η συγκεκριμένη διαδικασία θα μπορέσει να απορροφήσει το κύμα των νεότευκτων πλοίων που αναμένεται να εισέλθουν στον παγκόσμιο στόλο.
Σύμφωνα με τον Θοδωρή Κουρμπέλη, Global Business Director for Tankers του Lloyd’s Register, τα αποθέματα πετρελαίου που χρησιμοποιήθηκαν για να περιοριστούν οι επιπτώσεις από την κρίση στα Στενά του Ορμούζ θα πρέπει πλέον να αναπληρωθούν, δημιουργώντας πρόσθετες ανάγκες μεταφοράς αργού.
Από τον Μάρτιο, κυβερνήσεις και πετρελαϊκές εταιρείες έχουν αντλήσει περισσότερα από 1 δισ. βαρέλια από τα αποθέματά τους, προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις αναταραχές στον εφοδιασμό.
Την ίδια στιγμή, ωστόσο, η ναυτιλιακή αγορά βρίσκεται αντιμέτωπη με τη σταδιακή είσοδο μεγάλου αριθμού νεότευκτων δεξαμενόπλοιων, γεγονός που δημιουργεί ερωτήματα για την ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης χωρητικότητας.
Παραλαβές 122 νέων VLCC και suezmax το 2027
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Lloyd’s Register, το 2027 αναμένεται να παραδοθούν 68 VLCC και 54 suezmax, τα οποία αντιστοιχούν περίπου στο 7% του υφιστάμενου στόλου κάθε κατηγορίας.
Η αύξηση του orderbook είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς από το 2022, οι παραγγελίες νέων δεξαμενόπλοιων αντιστοιχούσαν μόλις στο 4% του παγκόσμιου στόλου, ενώ στις αρχές Οκτωβρίου το συγκεκριμένο ποσοστό είχε εκτιναχθεί στο 25%.
Μάλιστα, το 68% των υπό παραγγελία δεξαμενόπλοιων προβλέπεται να παραδοθεί από το 2028 και μετά, ενώ στην κατηγορία των VLCC το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει περίπου το 75%.
Τα στοιχεία αυτά αποτυπώνουν το μέγεθος της πρόκλησης που αντιμετωπίζει η αγορά, καθώς η αύξηση της διαθέσιμης χωρητικότητας θα πρέπει να αντισταθμιστεί είτε από πρόσθετη ζήτηση μεταφορών είτε από την αποχώρηση παλαιότερων πλοίων.
Ο κ. Κουρμπέλης επισημαίνει ότι τρεις παράγοντες θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό τις εξελίξεις. Αυτοί είναι η ταχύτητα αναπλήρωσης των αποθεμάτων πετρελαίου, ο βαθμός στον οποίο θα περιοριστούν οι σημερινές λειτουργικές αναποτελεσματικότητες μετά την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και η πραγματική ηλικιακή σύνθεση του στόλου, σε συνδυασμό με τον αριθμό των πλοίων που υπόκεινται σε κυρώσεις.
Η αναπλήρωση των αποθεμάτων μπορεί να απασχολήσει έως 60 VLCC
Η διαδικασία αναπλήρωσης των αποθεμάτων δεν αναμένεται να ξεκινήσει άμεσα, αλλά θα γίνει σταδιακά, καθώς οι μεγάλες εισαγωγικές χώρες θα επιχειρήσουν να αξιοποιήσουν ευνοϊκότερες συνθήκες τιμών.
"Η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα αναμένεται να αναπληρώσουν τα αποθέματά τους σταδιακά, λαμβάνοντας υπόψη τις τιμές, ενώ η Κίνα τείνει να πραγματοποιεί αγορές όταν το Brent διαπραγματεύεται κάτω από τον μέσο όρο των τελευταίων 12 μηνών", εξηγεί ο κ. Κουρμπέλης.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών που δημοσιοποιήθηκαν τον Ιούλιο, η αναπλήρωση των αποθεμάτων θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόσθετη ζήτηση περίπου 500.000 βαρελιών ημερησίως κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2026, με τον αριθμό αυτό να αυξάνεται στα 664.000 βαρέλια ημερησίως έως το τρίτο τρίμηνο του 2027.
Οι υπολογισμοί του Lloyd’s Register δείχνουν ότι η αναπλήρωση 1 δισ. βαρελιών σε διάστημα δύο ετών θα απαιτούσε πρόσθετες ποσότητες περίπου 1,4 εκατ. βαρελιών ημερησίως. Αυτό μεταφράζεται σε περίπου 250 φορτία VLCC ετησίως.
"Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις μας, ανάλογα με τη διαδρομή, η συγκεκριμένη δραστηριότητα θα μπορούσε να απασχολήσει 30 έως 60 VLCC, δηλαδή ένα μεγάλο μέρος των 68 πλοίων που αναμένεται να παραδοθούν το 2027", σημειώνει ο κ. Κουρμπέλης.
Πρόκειται για μία ιδιαίτερα σημαντική παράμετρο, καθώς υποδηλώνει ότι η αναπλήρωση των αποθεμάτων θα μπορούσε να απορροφήσει σημαντικό μέρος της πρόσθετης χωρητικότητας που θα εισέλθει στην αγορά.
Ωστόσο, η γεωγραφική κατανομή της ζήτησης θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η αναπλήρωση των αποθεμάτων αναμένεται να πραγματοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό μέσω αγωγών, περιορίζοντας τις επιπτώσεις στη θαλάσσια μεταφορά.
Αντίθετα, η μεγαλύτερη πρόσθετη ζήτηση για δεξαμενόπλοια εκτιμάται ότι θα προέλθει από τις εισαγωγές ασιατικών και ευρωπαϊκών χωρών.
Ναύλοι των 500.000 δολαρίων και η επίδραση του Ορμούζ
Η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ εξακολουθεί να επηρεάζει καθοριστικά τη διαθεσιμότητα των δεξαμενόπλοιων και, κατ' επέκταση, τα επίπεδα των ναύλων. Οι ημερήσιοι ναύλοι των VLCC διαμορφώνονταν την προηγούμενη εβδομάδα κοντά στις 500.000 δολάρια, καταγράφοντας πτώση 20% μέσα σε επτά ημέρες. Παρά τη διόρθωση, ωστόσο, παρέμεναν σε επίπεδα περίπου εννέα φορές υψηλότερα από τον μέσο όρο του 2025.
Όπως εξηγεί ο κ. Κουρμπέλης, η σημερινή εικόνα της αγοράς καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τον χρόνο απασχόλησης των πλοίων και όχι αποκλειστικά από τον όγκο των μεταφερόμενων φορτίων.
Είναι χαρακτηριστικό ότι ο αριθμός των VLCC που βρίσκονται σε αναμονή ανοικτά του Ομάν είναι σχεδόν διπλάσιος από τον αριθμό των νεότευκτων VLCC που προγραμματίζεται να παραδοθούν το 2027.
Η συγκεκριμένη συγκέντρωση πλοίων αποτυπώνει τις σημαντικές δυσλειτουργίες που έχουν δημιουργηθεί στις θαλάσσιες μεταφορές πετρελαίου.
Επιπλέον, ο κ. Κουρμπέλης εκτιμά ότι ένα μέρος των πρόσθετων αποστάσεων που συνδέονται με τις επιχειρήσεις μεταφοράς πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο θα διατηρηθεί και τα επόμενα χρόνια.
Οι σχεδιαζόμενοι αγωγοί θα μπορούσαν να αυξήσουν τη δυναμικότητα παράκαμψης των Στενών του Ορμούζ στα 20 εκατ. βαρέλια ημερησίως έως το 2029-2030, μεταφέροντας μεγαλύτερο μέρος των φορτώσεων προς την Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο του Ομάν.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει τις εμπορικές διαδρομές του αργού πετρελαίου, διατηρώντας μέρος της πρόσθετης ζήτησης για θαλάσσιες μεταφορές.
Ο στόλος υπό κυρώσεις και τα 169 VLCC
Ένας ακόμη παράγοντας που ενδέχεται να περιορίσει την πραγματικά διαθέσιμη χωρητικότητα είναι η μεγάλη παρουσία παλαιών δεξαμενόπλοιων που βρίσκονται υπό καθεστώς κυρώσεων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται ο Lloyd’s Register, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επιβάλει κυρώσεις σε 642 πετρελαιοφόρα, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται 169 VLCC.
Τα συγκεκριμένα VLCC αντιπροσωπεύουν περίπου το 18% της συνολικής μεταφορικής ικανότητας της κατηγορίας, ενώ η μέση ηλικία τους φτάνει τα 21 έτη.
Το στοιχείο αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τις μελλοντικές ισορροπίες της αγοράς, καθώς ένα μεγάλο μέρος του παλαιότερου και λιγότερο αποδοτικού στόλου δεν μπορεί να δραστηριοποιηθεί ελεύθερα στις βασικές διεθνείς εμπορικές διαδρομές.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών, μόλις 14 έως 24 από τα VLCC που βρίσκονται υπό κυρώσεις θα μπορούσαν να επιστρέψουν στις συμβατικές αγορές μεταφοράς πετρελαίου.
Κατά συνέπεια, η ονομαστική αύξηση του παγκόσμιου στόλου δεν αποτυπώνει απαραίτητα την πραγματική αύξηση της χωρητικότητας που θα είναι διαθέσιμη στους ναυλωτές.
Η σταδιακή απόσυρση παλαιότερων πλοίων, σε συνδυασμό με τους περιορισμούς που αντιμετωπίζει ο στόλος υπό κυρώσεις, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως αντίβαρο στις αυξημένες παραδόσεις νεότευκτων.
Δύο αντίρροπες δυνάμεις θα καθορίσουν τη ναυλαγορά
Ο κ. Κουρμπέλης υπογραμμίζει ότι οι κίνδυνοι για τη ναυλαγορά κινούνται προς δύο κατευθύνσεις.
Από τη μία πλευρά, η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσε να απελευθερώσει σημαντικό αριθμό πλοίων που σήμερα παραμένουν εγκλωβισμένα σε αναμονές ή απασχολούνται σε λιγότερο αποδοτικές διαδρομές.
Τονίζει, δε, πως η επιστροφή σε συντομότερα ταξίδια θα περιόριζε τον χρόνο απασχόλησης των δεξαμενόπλοιων, ακριβώς την περίοδο κατά την οποία θα αρχίσουν να εισέρχονται στην αγορά οι παραδόσεις του 2027.
Από την άλλη πλευρά, οι προοπτικές αύξησης της παραγωγής πετρελαίου θα μπορούσαν να ενισχύσουν τους μεταφερόμενους όγκους. Οι προβλέψεις του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), που δημοσιεύθηκαν τον Ιούνιο, υποδήλωναν ότι η παγκόσμια αγορά πετρελαίου θα μπορούσε να εμφανίσει πλεόνασμα περίπου 5 εκατ. βαρελιών ημερησίως το 2027, καθώς θα ανακάμπτει η παραγωγή στον Περσικό Κόλπο.
Την ίδια στιγμή, οι απαιτήσεις του δείκτη έντασης άνθρακα Carbon Intensity Indicator (CII) ενδέχεται να οδηγήσουν περισσότερα πλοία σε χαμηλότερες ταχύτητες πλεύσης, περιορίζοντας την αποτελεσματική προσφορά χωρητικότητας.
Σε συνδυασμό με την πιθανή αποχώρηση παλαιών δεξαμενόπλοιων και πλοίων υπό κυρώσεις, οι συγκεκριμένοι παράγοντες θα μπορούσαν να μετριάσουν τις πιέσεις που θα προκαλέσει η είσοδος των νεότευκτων.
Suezmax και aframax εμφανίζουν ισχυρότερα θεμελιώδη μεγέθη
Τη διαφοροποίηση μεταξύ των επιμέρους κατηγοριών δεξαμενόπλοιων επισημαίνει και η Sentosa Ship Brokers, σημειώνοντας ότι οι ναύλοι μεταφοράς αργού παραμένουν σημαντικά υψηλότεροι από τους μακροχρόνιους μέσους όρους, παρά την υποχώρησή τους από τα πρόσφατα ιστορικά υψηλά.
Σύμφωνα με την αναλύτρια Becky Smart, οι μεταφορές τύπου shuttle και οι μεταφορτώσεις από πλοίο σε πλοίο (ship-to-ship transfers - STS) εξακολουθούν να δεσμεύουν σημαντικό αριθμό VLCC, ακόμη και όταν οι συνολικές αποστάσεις των ταξιδιών τους έχουν περιοριστεί.
Η εικόνα είναι διαφορετική στις κατηγορίες suezmax και aframax, όπου η αύξηση της ζήτησης σε όρους τονομιλίων στηρίζεται τόσο στη μεγαλύτερη συχνότητα των ταξιδιών όσο και στην επιμήκυνση των διαδρομών.
Ειδικότερα, τον Οκτώβριο, οι ημερήσιες αναχωρήσεις VLCC ήταν αυξημένες κατά 16% σε σύγκριση με τον μέσο όρο του 2025.
Ωστόσο, η μέση διάρκεια των ταξιδιών ήταν μειωμένη κατά 28%, με αποτέλεσμα οι ημερήσιες τονομίλιες να εμφανίζονται χαμηλότερες κατά 12%.
"Η μετατόπιση προς συντομότερα και συχνότερα ταξίδια αντανακλά την αυξημένη χρήση των VLCC ως δεξαμενόπλοιων shuttle", εξηγεί η Becky Smart.
Όπως προσθέτει, στην περίπτωση των suezmax και aframax, η ενίσχυση των ναύλων στηρίζεται σε πιο ξεκάθαρα ισχυρά θεμελιώδη μεγέθη.
"Στα suezmax και aframax, η άνοδος των ναύλων έχει προκύψει από την αύξηση της συχνότητας των ταξιδιών και των αποστάσεων μεταφοράς, γεγονός που ενισχύει τη ζήτηση σε τονομίλια", σημειώνει.
Επιπλέον, οι εξαιρετικά υψηλοί ναύλοι των VLCC έχουν οδηγήσει ορισμένους ναυλωτές στην επιλογή μικρότερων φορτίων, τα οποία μεταφέρονται με πλοία μικρότερης χωρητικότητας.
Η πρακτική αυτή δημιουργεί πρόσθετες ευκαιρίες απασχόλησης για τα suezmax και aframax, ενισχύοντας περαιτέρω τη ζήτηση στις δύο κατηγορίες.
