To "πάγωμα" των προγραμμάτων της Microsoft την Παρασκευή ήταν μια υπενθύμιση του κόσμου που ζούμε. Ενός κόσμου που η καθημερινότητά μας εξαρτάται από τη λειτουργία των δικτύων, των συσκευών και υπηρεσιών των αποκαλούμενων Big Tech. Στη Γερμανία παρέλυσαν οι λειτουργίες κρατικών και κρατιδιακών φορέων, ήταν αδύνατη η επικοινωνία για ώρες, εργαζόμενοι αναζητούσαν εναλλακτικές οδούς για να διεκπεραιώσουν τις καθημερινές τους ρουτίνες. Και όσοι έμεναν άπραγοι μπροστά στις οθόνες τους περιμένοντας να αποκατασταθεί το πρόβλημα, θυμήθηκαν ίσως τη γνωστή συζήτηση για την ανάγκη να απεξαρτηθεί το δημόσιο από μια και μόνο μεγάλη εταιρεία.
Ένα σχεδόν μονοπώλιο
Μόνο το 2025 η γερμανική ομοσπονδιακή κυβέρνηση πλήρωσε περίπου 481,4 εκατομμύρια ευρώ για άδειες χρήσης της Microsoft. Αν συμπεριληφθούν οι δαπάνες των ομοσπονδιακών κρατιδίων, των δήμων και των αρχών ασφαλείας, οι συνολικές ετήσιες πληρωμές του γερμανικού κράτους προς την αμερικανική εταιρεία είναι σημαντικά υψηλότερες - πιθανώς ξεπερνούν το ένα δισεκατομμύριο ευρώ.
Το παράδοξο είναι ότι αν και εδώ και χρόνια γίνεται συζήτηση για την ανάγκη "διαφυγής" και σε άλλα συστήματα, ιδιαίτερα στα "ανοικτού λογισμικού" (Open Source), το ποσό αυτό διαρκώς αυξάνεται. Το 2023 ήταν 274,1 εκατομμύρια, αυξήθηκε δηλαδή κατά 76% μέσα σε μια μόνο διετία.
Αξίζει να συνειδητοποιήσει κανείς τι σημαίνει αυτό πρακτικά. Συνολικά 473.000 θέσεις εργασίας στον ομοσπονδιακό μηχανισμό εξαρτώνται από άδειες της Microsoft. Μάλιστα οι 250.000 άδειες αφορούν το υπουργείο Άμυνας. Για μια χώρα, που η κυβέρνησή της δηλώνει ότι ήδη αντιμετωπίζει "υβριδικό πόλεμο", που μπορεί σε λίγα χρόνια να γίνει και "κανονικός", αυτό είναι και αντιφατικό και επικίνδυνο. Μόνο 12.000 υπάλληλοι δουλεύουν με ανεξάρτητα λογισμικά (π.χ. Linux ή LibreOffice). Το μερίδιο αγοράς της εταιρείας του Μπιλ Γκέιτς ξεπερνά δηλαδή το 90% και οι ειδικοί προειδοποιούν ότι μετατρέπεται σταδιακά σε "αιχμαλωσία", με την επέκταση της χρήσης και προγραμμάτων Τεχνητής Νοημοσύνης της εταιρείας όπως το Copilot.
Πρωτοβουλίες από κρατίδια
Παρά τις προειδοποιήσεις ή ακόμα και εκκλήσεις πολιτικών και ειδικών για τους κινδύνους από την εξάρτηση αυτή η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δεν έχει παρουσιάσει ένα συνεκτικό εναλλακτικό σχέδιο, ακολουθώντας για παράδειγμα άλλες χώρες όπως η Δανία.
Σε απεξάρτηση από τη Microsoft έχουν προχωρήσει ωστόσο οι κυβερνήσεις κρατιδίων, όπως της Θουριγγίας, όπου το 80% των υπαλλήλων της εργάζονται πλέον με συστήματα ανοικτού λογισμικού, ενώ ανάλογο ολοκληρωμένο σχέδιο έχει και το Σλέσβιγκ-Χόλσταϊν και ακολουθεί η Βαυαρία. Όσο πιο μεγάλο είναι ένα κρατίδιο τόσο πιο δύσκολη θεωρείται και η μετάβαση.
Το "μπλακ άουτ" της Παρασκευής αποκαλύπτει τη στενή σχέση που έχει πλέον παγιωθεί μεταξύ πολιτικής και ολιγαρχών της τεχνολογίας. Μια άλλη όψη αυτού του φαινομένου είναι και οι αποκαλύψεις για τη σχέση του Ντόναλντ Τραμπ με τον επικεφαλής της Nvidia Τζένσεν Χουάνγκ. Ειδικά στην Αμερική η διαπλοκή των μεγάλων εταιρειών της ψηφιακής εποχής με την πολιτική είναι πλέον ζήτημα που απειλεί την ίδια την ουσία της Δημοκρατίας. Ξεπερνά δηλαδή κατά πολύ ζητήματα σύγκρουσης συμφερόντων και δημιουργεί φόβους για μια σκοτεινή εικόνα για το μέλλον της ανθρωπότητας.
Για την Ευρώπη το πρόβλημα γίνεται ακόμα πιο ζωτικής σημασίας, αφού αυτή τη στιγμή όλες οι μεγάλες εταιρείες που ορίζουν την καθημερινότητα των Ευρωπαίων βρίσκονται στην άλλη όχθη του Ατλαντικού και η συχνή δημόσια υποστήριξη των δισεκατομμυριούχων αφεντικών τους προς κόμματα που εκφράζουν ακροδεξιές και συνολικά αντιδημοκρατικές απόψεις προκαλεί τρόμο. Και σε αυτούς δεν συγκαταλέγεται μόνο ο Μασκ.
Τα βασικά συμπεράσματα από το περιστατικό
Στις πρώτες του αντιδράσεις ο γερμανικός Τύπος συνοψίζει τα διδάγματα της σημερινής ημέρας.
Μονοκουλτούρα και ευπάθεια: Όταν οι κεντρικές υπηρεσίες cloud όπως το Microsoft 365 αποτυγχάνουν, ολόκληρες ροές εργασίας σε εταιρείες, νοσοκομεία και κυβερνητικές υπηρεσίες παγκοσμίως σταματούν ακαριαία.
Έλλειψη εναλλακτικών: Πολλοί οργανισμοί βασίζονται σχεδόν αποκλειστικά σε ένα ενιαίο, κλειστό οικοσύστημα αντί να χρησιμοποιούν αποκεντρωμένες ή ευρωπαϊκές εναλλακτικές λύσεις ανοιχτού κώδικα (όπως οι σουίτες Nextcloud ή LibreOffice).
Αλυσίδες τεχνικών σφαλμάτων και όχι χάκερ: Σύμφωνα με τη Microsoft, η διακοπή δεν προκλήθηκε από κυβερνοεπίθεση, αλλά από υπερφορτωμένες διαδικασίες σύνδεσης μετά από απροσδόκητες βλάβες διακομιστή και αντιστροφή της διαμόρφωσης - αποδεικνύοντας ότι ακόμη και μικρά σφάλματα μπορούν να έχουν τεράστιες επιπτώσεις.
Η ψευδαίσθηση της συνεχούς διαθεσιμότητας: Πέρα από την οικονομική ζημία, η διακοπή ρεύματος αποκάλυψε πόσο πολύ η σύγχρονη εργασία γραφείου εξαρτάται από μια συνεχή ροή e-mail και μηνυμάτων συνομιλίας. Πηγές: ARD, ZDF, SZ, ntv
Πηγή: Deutsche Welle
