Σε περίοδο αυξημένης επιφυλακτικότητας εισέρχεται η αγορά εξαγορών και συγχωνεύσεων (M&A) στη Μέση Ανατολή, καθώς η επενδυτική ευφορία που χαρακτήρισε το 2025, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα την εξαγορά της Electronic Arts έναντι 55 δισ. δολαρίων, δίνει τη θέση της στην αβεβαιότητα.
Ο πόλεμος με το Ιράν ανατρέπει επενδυτικούς σχεδιασμούς, ενώ οι πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ ενισχύουν τις εκτιμήσεις για αυστηρότερο έλεγχο των μεγάλων επιχειρηματικών συμφωνιών, σύμφωνα με το Bloomberg.
Η αξία των συναλλαγών εξαγορών και συγχωνεύσεων στις οποίες συμμετείχαν εταιρείες από τις χώρες του Κόλπου υποχώρησε στα περίπου 5 δισ. δολάρια το τρίτο τρίμηνο, καταγράφοντας το χαμηλότερο επίπεδο από το 2022 και σημειώνοντας θεαματική πτώση σε σχέση με τα 69 δισ. δολάρια της αντίστοιχης περιόδου του προηγούμενου έτους, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε το Bloomberg.
Η επιβράδυνση έγινε ακόμη εντονότερη το τέταρτο τρίμηνο, με τη συνολική αξία των συμφωνιών να εμφανίζει μέχρι στιγμής μείωση άνω του 90% σε ετήσια βάση.
Η συνολική εικόνα, ωστόσο, δεν είναι εξίσου αρνητική. Η δραστηριότητα εξαγορών και συγχωνεύσεων στον Κόλπο εξακολουθεί να κινείται πάνω από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας, γεγονός που υποδηλώνει ότι η περιοχή δεν αποσύρεται από τις διεθνείς αγορές, αλλά προσαρμόζεται μετά την εξαιρετικά ισχυρή επενδυτική χρονιά του 2025, όπως αναφέρει το Bloomberg. Ενδεικτικό είναι ότι οι μεγάλες αμερικανικές επενδυτικές τράπεζες συνεχίζουν να ενισχύουν την τοπική παρουσία και τις ομάδες τους, επιδιώκοντας να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες που εξακολουθούν να υπάρχουν.
Παρά ταύτα, ο πόλεμος με το Ιράν, ο οποίος διανύει πλέον τον ένατο μήνα, υποχρεώνει τα διοικητικά συμβούλια των επιχειρήσεων να επανεξετάσουν τα σχέδια εξαγορών και συγχωνεύσεων, ενώ οι κυβερνήσεις της περιοχής κατευθύνουν δισεκατομμύρια δολάρια σε υποδομές που θα περιορίσουν την εξάρτηση από τα Στενά του Ορμούζ και θα ενισχύσουν τις εγχώριες οικονομίες.
Οι εξελίξεις αυτές έχουν ευρύτερες διεθνείς επιπτώσεις, καθώς τα επενδυτικά κεφάλαια και οι κρατικοί οργανισμοί της Μέσης Ανατολής έχουν εξελιχθεί σε σημαντικούς χρηματοδότες της παγκόσμιας επιχειρηματικής δραστηριότητας, συμμετέχοντας σε ορισμένες από τις μεγαλύτερες διεθνείς συμφωνίες, μεταξύ των οποίων και η εξαγορά της Warner Bros. Discovery, ύψους 110 δισ. δολαρίων.
"Αρχικά, με το ξέσπασμα της κρίσης, τα διοικητικά συμβούλια ανέστειλαν προσωρινά τις αποφάσεις τους, προκειμένου να αξιολογήσουν τις επιπτώσεις στις ίδιες τις επιχειρήσεις τους, μεταθέτοντας χρονικά σχέδια εξαγορών, συγχωνεύσεων και αποεπενδύσεων", επισημαίνει ο Τζέιμς Τζάρβις, εταίρος της Lumina Capital Advisers με έδρα το Ντουμπάι.
Όπως εξηγεί, δεύτερη σημαντική αλλαγή αφορά τον χρόνο ολοκλήρωσης των συμφωνιών που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη. Οι διαδικασίες ελέγχου και αξιολόγησης των υποψήφιων επενδύσεων γίνονται πλέον πιο ενδελεχείς, οι επενδυτικές επιτροπές θέτουν περισσότερα ερωτήματα και οι όροι των συμφωνιών γίνονται πιο σύνθετοι, καθώς αγοραστές και πωλητές επαναπροσδιορίζουν τον τρόπο κατανομής των κινδύνων. Ως αποτέλεσμα, παρατείνονται και τα χρονοδιαγράμματα ολοκλήρωσης των συναλλαγών.
Παρά την επιφυλακτικότητα, πάντως, τα ποιοτικά επενδυτικά περιουσιακά στοιχεία εξακολουθούν να προσελκύουν ενδιαφέρον και συμφωνίες συνεχίζουν να πραγματοποιούνται. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρεται η επένδυση της Apollo Global Management στη Mubadala Capital του Άμπου Ντάμπι.
Μάλιστα, έρευνα της Lumina στις χώρες του Κόλπου έδειξε ότι το 73% των συμμετεχόντων στην αγορά εξαγορών και συγχωνεύσεων παρέμεινε ενεργό κατά τη διάρκεια του πολέμου. Από αυτούς, περίπου το 43% δήλωσε ότι σχεδιάζει ή εξετάζει το ενδεχόμενο πραγματοποίησης κάποιας συναλλαγής.
Επιβράδυνση και στη διεθνή αγορά M&A
Η υποχώρηση της δραστηριότητας δεν περιορίζεται στη Μέση Ανατολή. Η παγκόσμια αγορά εξαγορών και συγχωνεύσεων, μετά το ισχυρό ξεκίνημα της χρονιάς, εμφανίζει επίσης σημάδια κόπωσης, καθώς ο πόλεμος με το Ιράν και οι εμπορικές εντάσεις ενισχύουν τις πληθωριστικές πιέσεις και επαναφέρουν στο προσκήνιο το ενδεχόμενο ενός νέου κύκλου αυξήσεων επιτοκίων.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η συνολική αξία των συμφωνιών εξακολουθεί να καταγράφει αύξηση περίπου 15% από τις αρχές του έτους, φθάνοντας τα 4,4 τρισ. δολάρια, σύμφωνα με τα στοιχεία του Bloomberg. Η αγορά βρίσκεται έτσι σε τροχιά υπέρβασης του ορίου των 5 τρισ. δολαρίων, κάτι που έχει συμβεί μόλις μία φορά στο παρελθόν.
Ωστόσο, η δυναμική έχει εξασθενήσει αισθητά, με τον όγκο των συναλλαγών κατά το δεύτερο εξάμηνο να εμφανίζεται μειωμένος κατά περίπου 7% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Πρόσθετη πηγή αβεβαιότητας αποτελούν οι πολιτικές εξελίξεις στην Ουάσιγκτον. Η νίκη των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές, η οποία τους εξασφάλισε τον έλεγχο και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου, συνιστά πλήγμα για την πολιτική ατζέντα του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και ενδέχεται να οδηγήσει σε αυστηρότερο έλεγχο κλάδων που έχουν προσελκύσει επενδύσεις δισεκατομμυρίων από κεφάλαια της Μέσης Ανατολής.
Οι μεγαλύτερες επιπτώσεις ενδέχεται να καταγραφούν στους τομείς της τεχνητής νοημοσύνης και των κέντρων δεδομένων, όπου τα επενδυτικά κεφάλαια του Κόλπου έχουν αποκτήσει ισχυρή παρουσία.
Δεν πρόκειται, άλλωστε, για μια πρωτόγνωρη εξέλιξη. Προς το τέλος της προεδρίας του Τζο Μπάιντεν, κρατικά επενδυτικά ταμεία της Μέσης Ανατολής βρέθηκαν αντιμέτωπα με ελέγχους από την Επιτροπή Ξένων Επενδύσεων στις ΗΠΑ (CFIUS), στο πλαίσιο αρκετών συναλλαγών αξίας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Λίγους μήνες αργότερα, επί προεδρίας Τραμπ, η αμερικανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι επεξεργάζεται μια διαδικασία ταχείας αξιολόγησης ξένων επενδύσεων.
Η πολιτική μεταβολή στην Ουάσιγκτον ενδέχεται, ωστόσο, να έχει και την αντίθετη επίδραση βραχυπρόθεσμα. Η προοπτική αυστηρότερων ελέγχων δημιουργεί αίσθημα επείγοντος σε ορισμένα διοικητικά συμβούλια, καθώς τα επιχειρηματικά στελέχη εξετάζουν εάν θα πρέπει να προχωρήσουν άμεσα σε μεγάλες στρατηγικές συμφωνίες, όσο οι ρυθμιστικές αρχές υπό τον Τραμπ εξακολουθούν να διατηρούν μια περισσότερο φιλική στάση απέναντι στις εξαγορές και συγχωνεύσεις.
Πίεση στις δημόσιες εγγραφές και στα έσοδα των επενδυτικών τραπεζών
Ο πόλεμος με το Ιράν έχει επιβαρύνει και την ήδη επιβραδυνόμενη αγορά δημόσιων εγγραφών (IPO) στον Κόλπο. Οι εισαγωγές νέων εταιρειών στα χρηματιστήρια της περιοχής έχουν συγκεντρώσει μέχρι στιγμής λιγότερα από 2 δισ. δολάρια το 2026, καταγράφοντας ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων ετών.
Παράλληλα, τα έσοδα από τις επενδυτικές τραπεζικές εργασίες στον Κόλπο υποχώρησαν κατά περίπου 26% από τα τέλη Φεβρουαρίου, όταν ξεκίνησε ο πόλεμος, έως τα τέλη Οκτωβρίου, σύμφωνα με τα στοιχεία της Dealogic.
Παρά τη συνολική επιβράδυνση, τα κρατικά επενδυτικά ταμεία και οι υπόλοιποι μεγάλοι επενδυτικοί οργανισμοί της περιοχής εξακολουθούν να διατηρούν ενεργό ρόλο στις διεθνείς αγορές.
Μόνο τους τελευταίους δύο μήνες, τα τρία κρατικά επενδυτικά ταμεία του Άμπου Ντάμπι, τα οποία διαχειρίζονται συνολικά κεφάλαια περίπου 2 τρισ. δολαρίων, συνέβαλαν στη χρηματοδότηση εξαγοράς στο Ηνωμένο Βασίλειο, στήριξαν κινεζική αλυσίδα καφέ και προχώρησαν στην ιδιωτικοποίηση μεγάλου τοπικού ομίλου λιμενικών υπηρεσιών.
Το κρατικό επενδυτικό ταμείο της Σαουδικής Αραβίας (Public Investment Fund – PIF), με υπό διαχείριση περιουσιακά στοιχεία ύψους 905 δισ. δολαρίων, δίνει πλέον προτεραιότητα σε κλάδους με υψηλότερες προοπτικές αποδόσεων, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και τα logistics. Παράλληλα, προχώρησε στην εξαγορά στούντιο ανάπτυξης παιχνιδιών για κινητά τηλέφωνα, με την αποτίμηση της συμφωνίας να ανέρχεται σε 6 δισ. δολάρια.
Ακόμη και το Κατάρ και το Κουβέιτ, οι οικονομίες των οποίων έχουν δεχθεί ισχυρότερα πλήγματα από τον πόλεμο με το Ιράν, συνεχίζουν να πραγματοποιούν επενδυτικές συμφωνίες, κυρίως στους τομείς της τεχνητής νοημοσύνης και των κέντρων δεδομένων.
Το Κουβέιτ εξασφάλισε, μάλιστα, τη μεγαλύτερη συμφωνία άμεσων ξένων επενδύσεων στην ιστορία του, μέσω συνεργασίας ύψους 16 δισ. δολαρίων για την ανάπτυξη υποδομών.
Σύμφωνα με έκθεση της ερευνητικής εταιρείας Global SWF, εφόσον διατηρηθεί ο σημερινός ρυθμός επενδύσεων έως το τέλος του έτους, τα επενδυτικά ταμεία της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής αναμένεται να διοχετεύσουν περίπου 136 δισ. δολάρια στην αγορά το 2026.
Η εταιρεία εκτιμά ότι ο αριθμός των συμφωνιών θα φθάσει τις 327, καταγράφοντας τη δεύτερη υψηλότερη επίδοση που έχει σημειωθεί ποτέ. Καθοριστικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσουν οι μικρότερες, αλλά συχνότερες επενδύσεις στον τεχνολογικό κλάδο.
Παρά την αβεβαιότητα που εξακολουθεί να προκαλεί ο πόλεμος, οι μεγαλύτεροι επενδυτές της περιοχής δεν φαίνεται να εγκαταλείπουν τα διεθνή επενδυτικά τους σχέδια.
"Συνεχίζουμε να τοποθετούμε κεφάλαια, εξακολουθούμε να αναζητούμε τις καλύτερες ευκαιρίες σε παγκόσμιο επίπεδο με βάση τη σχέση κινδύνου και απόδοσης και συνεχίζουμε να το κάνουμε μέσω συνεργασιών", δήλωσε πρόσφατα ο Γουαλίντ Αλ Μουχάιρι, αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος της Mubadala Investment Company.