Της Ελευθερίας Κούρταλη
Τα παγκόσμια ομόλογα βίωσαν τον Σεπτέμβριο ως τον χειρότερο μήνα τους εδώ και πολλά χρόνια, με την απόδοση του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου να καταγράφει τη μεγαλύτερη μηνιαία άνοδο από το 2022, ενώ οι αμερικανικές μετοχές υποχώρησαν και οι ευρωπαϊκές μετοχές υπέστησαν την πρώτη μηνιαία πτώση τους εδώ και έξι μήνες.
Ο Οκτώβριος, ο οποίος θωρείται ο μήνας φόβου των αγορών καθώς τα μεγαλύτερα κραχ στην ιστορία έχουν συμβεί αυτόν τον δέκατο μηνά του έτους, ξεκίνησε βίαια για τις αγορές, με το κόστος δανεισμού στις ΗΠΑ και τη Γαλλία να εκτοξεύεται σε υψηλά 24 ετών.Ο νέος μήνας φέρνει πολλές και σημαντικές δοκιμασίες για τις αγορές, μεταξύ των οποίων οι συνομιλίες για τον γαλλικό Προϋπολογισμό, τον Προϋπολογισμό του Ηνωμένου Βασιλείου και πιθανώς περισσότερες εκδόσεις ομολόγων από εταιρείες τεχνολογίας, ενώ ακολουθούν οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο, ένα γεγονός το οποίο αναμφισβήτητα θα φέρει μαζί του και αρκετή μεταβλητότητα.
Συνολικά, το τρίτο τρίμηνο του έτους ήταν πολύ δύσκολο, καθώς η κλιμάκωση της σύγκρουσης ΗΠΑ - Ιράν ώθησε την τιμή του αργού πετρελαίου Brent κατά +42% από τα χαμηλά του στα τέλη Ιουνίου. Αυτό οδήγησε σε μια σημαντική παγκόσμια ρευστοποίηση ομολόγων, με τις αποδόσεις των 10ετών ομολόγων των ΗΠΑ να αυξάνονται για έβδομο συνεχόμενο μήνα για πρώτη φορά από το 2011 και να ξεπερνούν το 5,3%. Κατέληξαν να ανέβουν κατά +53 μονάδες βάσης τον Σεπτέμβριο, τη μεγαλύτερη άνοδο από τον Σεπτέμβριο του 2022. Στα θετικά, η παγκόσμια ανάπτυξη και η εταιρική κερδοφορία παρέμειναν ανθεκτικές. Αλλά αυτό μόνο πρόσθεσε στην πίεση των επιτοκίων και έδωσε στις κεντρικές τράπεζες το περιθώριο να γίνουν πιο επιθετικές, με την Fed, την ΕΚΤ και την Τράπεζα της Ιαπωνίας να αυξάνουν τα επιτόκια τον Σεπτέμβριο.
Η πίεση στην αγορά ομολόγων, εκτός από τις ΗΠΑ, ήταν έντονη και στη Γαλλία, όπου το spread των γαλλικών ομολόγων έναντι των γερμανικών ομολόγων άγγιξε τις 130 μονάδες βάσης, το υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούνιο του 2012, από 85 μονάδες βάσης στις αρχές του Σεπτεμβρίου. Ταυτόχρονα, η διαφορά αποδόσεων μεταξύ ιταλικών 10ετών ομολόγων και του bund αυξήθηκε επίσης πάνω από τις 100 μονάδες βάσης για πρώτη φορά έπειτα από έναν χρόνο.
Το αυξανόμενο κόστος ενέργειας πυροδοτεί φόβους για τον πληθωρισμό και η άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης ενισχύει την οικονομική ανάπτυξη, αφήνοντας τους επενδυτές να προετοιμάζονται για μια περίοδο κατά την οποία τα επιτόκια θα παραμείνουν υψηλότερα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, και αυτό σημαίνει πως τα κόστη δανεισμού διεθνώς θα παραμείνουν υψηλά.
Τα ομόλογα δοκιμάζουν τις μετοχές
Οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων αποτελούν "άγκυρα" για τις παγκόσμιες αγορές, καθώς αντιπροσωπεύουν το σημείο αναφοράς για επενδύσεις στα risk assets. Κατά τους αναλυτές, η ισχυρή βουτιά που έχουν σημειώσει οι τιμές των ομολόγων μπορεί να εκτροχιάσει την πορεία των μετοχών.
Όπως σημειώνει η Capital Economics, ενώ οι αγορές ομολόγων έχουν επηρεαστεί σε μεγάλο βαθμό από τις τιμές της ενέργειας τις τελευταίες εβδομάδες, οι κύριοι δείκτες μετοχών έχουν γενικά αντέξει καλά ενόψει των αυξανόμενων αποδόσεων των ομολόγων. Σε μεγάλο βαθμό, αυτό αντανακλά τον ανανεωμένο ενθουσιασμό για τις μετοχές τεχνολογίας και την εξάρτηση από λίγες μεγάλες εταιρείες. Αυτή η ανθεκτικότητα θα δοκιμαστεί ωστόσο, εάν οι τιμές της ενέργειας και οι αποδόσεις των ομολόγων συνεχίσουν να αυξάνονται. Και το πιο σημαντικό είναι ότι υπάρχουν αυξανόμενες ενδείξεις ότι η άνθηση της αγοράς μετοχών της Τεχνητής Νοημοσύνης βρίσκεται στα τελικά της στάδια, τονίζει ο οίκος.
Κατά την Société Générale, σε ένα σενάριο όπου υπάρξει ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, οι ευρωπαϊκές μετοχές θα μπορούσαν να επαναλάβουν τα προηγούμενα υψηλά τους, καθώς μια τέτοια εξέλιξη θα εξάλειφε ένα από τα βασικά σημεία πίεσης τόσο για τις χρηματοπιστωτικές αγορές και τα ομόλογα όσο και για την ευρύτερη οικονομία. Ωστόσο, εάν το τρέχον αδιέξοδο συνεχιστεί, αναμένουμε ότι οι ευρωπαϊκές μετοχές θα δεχθούν ισχυρές πιέσεις από τα υψηλότερα επιτόκια. Οι επενδυτές θα πρέπει επίσης να αντιμετωπίσουν αρκετές άλλες πιθανές αντιξοότητες, όπως οι επίμονες πληθωριστικές πιέσεις, οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, τα αυξανόμενα ερωτήματα σχετικά με τη βιωσιμότητα του επενδυτικού κύκλου στην τεχνητή νοημοσύνη, οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου και οι γαλλικές προεδρικές εκλογές, τονίζει ο οίκος.
Ανησυχίες για δημοσιονομικά - πολιτικό ρίσκο
Οι αγορές κρατικών ομολόγων έχουν σημασία και για την οικονομία, επειδή επηρεάζουν τα δάνεια για επιχειρήσεις και καταναλωτές, όπως τα στεγαστικά δάνεια. Εάν το κόστος δανεισμού αυξηθεί πολύ γρήγορα, αυτό μπορεί να απειλήσει τη χρηματοπιστωτική και οικονομική σταθερότητα.
Σε ανάλυσή του ο οίκος αξιολόγησης Fitch τόνισε πως η απότομη άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων επιτείνει τις διαρθρωτικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν οι προϋπολογισμοί των κυβερνήσεων. Για παράδειγμα, ένα σοκ 100 μονάδων βάσης στην καμπύλη αποδόσεων σήμερα θα οδηγούσε σε αύξηση του κόστους τόκων κατά 0,3% του ΑΕΠ στην Ιταλία και τη Γαλλία έπειτα από δύο έτη. Σύμφωνα με την τελευταία πρόβλεψη της ΕΚΤ, οι πληρωμές τόκων στη ζώνη του ευρώ θα αυξηθούν κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ μεταξύ 2025 και 2028.
"Τα κράτη της ευρωζώνης με υψηλό χρέος και αυξημένο κόστος τόκων, όπως η Γαλλία και η Ιταλία, αντιμετωπίζουν παρατεταμένους κινδύνους βιωσιμότητας του χρέους", τονίζει η Fitch. Η αύξηση των αποδόσεων αυξάνει τις δαπάνες για τόκους και τις δημοσιονομικές πιέσεις, ενώ το υψηλότερο χρέος μπορεί να ωθήσει τις αποδόσεις ακόμη υψηλότερα, όπως επισημαίνει.
Οι αναλυτές εκτιμούν πως οι πιέσεις θα συνεχιστούν το επόμενο διάστημα και οι υψηλές αποδόσεις των ομολόγων και τα αυξημένα κόστη δανεισμού θα αποτελέσουν τη νέα κανονικότητα, δεδομένου ότι το γεωπολιτικό μέτωπο παραμένει εξαιρετικά αβέβαιο και οι τιμές της ενέργειας θα διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα. "Υπάρχει η συνειδητοποίηση ότι όλη η ιστορία της ενέργειας και η ιστορία του πληθωρισμού δεν θα εξαφανιστούν βραχυπρόθεσμα", σημειώνει η Société Générale. "Οι αγορές ομολόγων προσαρμόζονται σε αυτό".
Όπως σημειώνει η Τράπεζα Πειραιώς, η τεταμένη κατάσταση στη Μέση Ανατολή, χωρίς ορατή προοπτική αποκλιμάκωσης βραχυπρόθεσμα, εντείνει τις ανησυχίες για έναν ενεργειακά δύσκολο χειμώνα. Η εικόνα περιπλέκεται περαιτέρω από τη συνεχιζόμενη μείωση των στρατηγικών αποθεμάτων, την εξάντληση των αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου κατά μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας και τα ιδιαίτερα χαμηλά, για την εποχή, επίπεδα πλήρωσης των ευρωπαϊκών αποθηκών φυσικού αερίου.
Επιπρόσθετα, οι ζημιές σε εγκαταστάσεις εξόρυξης, διύλισης και μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου στην περιοχή του Περσικού Κόλπου και δευτερευόντως στη Ρωσία λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, περιορίζουν τη διαθέσιμη προσφορά και απαιτούν χρόνο για την αποκατάστασή τους.
Ως αποτέλεσμα, εντείνεται ο ανταγωνισμός μεταξύ των χωρών για την εξασφάλιση επαρκών ποσοτήτων ενεργειακών αγαθών, έχουν διευρυνθεί ιδιαίτερα σημαντικά τα περιθώρια διύλισης και διατηρούνται υψηλά οι τιμές της ενέργειας.
Και το υπόλοιπο του έτους επιφυλάσσει πολλά ακόμη για τις αγορές, με τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία να συνεχίζονται και τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ να πλησιάζουν.
Στην Ευρώπη, το ντιμπέιτ στη Γαλλία για τον Προϋπολογισμό και ο πρώτος Προϋπολογισμός για τον νέο υπουργό Οικονομικών του Ηνωμένου Βασιλείου, Τζον Χίλι, πιθανότατα θα κρατήσουν στο επίκεντρο τα δημοσιονομικά δεινά των μεγάλων οικονομιών.
Αξιοσημείωτη είναι η δήλωση της Κριστίν Λαγκάρντ την περασμένη εβδομάδα, ότι η Γαλλία βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε μια επικίνδυνη δημοσιονομική κατάσταση. "Όταν το χρέος σου πλησιάζει το 120% του ΑΕΠ χωρίς σαφή πορεία για τον έλεγχό του, αυτό είναι ένα σοβαρό ζήτημα", είπε μιλώντας στην εφημερίδα La Croix. "Απαιτείται μια αξιόπιστη πορεία προς τα εμπρός, συλλογική αποφασιστικότητα και μεταρρυθμίσεις για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης", πρόσθεσε. Η επικεφαλής της ΕΚΤ σημείωσε ότι η Γαλλία πρέπει να μειώσει τη γραφειοκρατία, να εμβαθύνει τις μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσει ένα συνταξιοδοτικό σύστημα που τέθηκε υπό πίεση από την αύξηση του προσδόκιμου ζωής.
Και όλα αυτά πριν αρχίσει να εντείνεται το πολιτικό ρίσκο στην Ευρώπη με το γεμάτο εκλογικό ημερολόγιο του 2027, στη διάρκεια του οποίου εννέα χώρες πάνε στις κάλπες – Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Πολωνία, Ελλάδα, Φινλανδία, Εσθονία, Σλοβακία και Σλοβενία.
Τι επιφυλάσσει ο Οκτώβριος για το Χ.Α.
Παρά τη στήριξη από την εταιρική κερδοφορία, η ισορροπία των αγορών διεθνώς παραμένει εύθραυστη, καθώς τα πολλαπλά ανοικτά μεσοχρόνια μέτωπα συντηρούν την αβεβαιότητα, με τις επιπτώσεις να είναι πλέον ορατές στην οικονομία και ως εκ τούτου η εγρήγορση των επενδυτών οφείλει στο προσεχές διάστημα να είναι ιδιαίτερα αυξημένη.
Ο Σεπτέμβριος ήταν μήνας-ορόσημο για το Χ.Α., καθώς όχι μόνο κατέγραψε νέα υψηλά 17ετίας και βρέθηκε στην πεντάδα με τις καλύτερες αποδόσεις διεθνώς καταγράφοντας κέρδη 2,3% και οι τράπεζες ράλι 6,8%, αλλά εντάχθηκε στο σύμπαν των ανεπτυγμένων αγορών καταγράφοντας ιστορικά υψηλό τζίρο.
Ο Οκτώβριος ξεκίνησε πάντως με πιέσεις, κάτι που ίσως και να είναι λογικό, καθώς η κατοχύρωση κερδών στις αρχές του μήνα, δεδομένης της αβεβαιότητας, αποτελεί στρατηγική για αρκετά funds.
Πάντως, η ελληνική αγορά παραμένει η αγαπημένη των funds εδώ και μήνες. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της HSBC, σε σύγκριση με τον πενταετή μέσο όρο, η αγορά της Ελλάδας και η αγορά της Ιαπωνίας είναι οι περιοχές με τις μεγαλύτερες overweight θέσεις σε διεθνές επίπεδο, τονίζει η HSBC, ενώ η Ελβετία και η Φινλανδία είναι οι αγορές με τις μεγαλύτερες underweight θέσεις. Επίσης, σε σχέση με την ιστορία, η Αυστρία και η Ελλάδα παραμένουν οι αγορές με το μεγαλύτερο overweight στην Ευρώπη, ενώ η Σουηδία και η Φινλανδία είναι οι αγορές με το μεγαλύτερο underweight.
Η έλευση του Οκτωβρίου για την ελληνική αγορά, όπως σημειώνει η Beta Securities, δεν συνοδεύεται από μια αλλαγή στη βασική ατζέντα, ωστόσο οι φορείς ρίσκου (γεωπολιτικά, επιτόκια, πολιτικό ρίσκο) έχουν αναβαθμιστεί, διατηρώντας την επιφυλακτικότητα και ενδεχομένως κάνοντας τους επενδυτές πιο απαιτητικούς απέναντι στις αποτιμήσεις, ενόψει και της περιόδου ανακοίνωσης των αποτελεσμάτων τρίτου τριμήνου.
Πάντως, τα αποτελέσματα πρώτου εξαμήνου έδειξαν πως η επίδοση των εισηγμένων ήταν ισχυρή, σύμφωνα με την Beta Securities, καθώς στοιχεία από 146 εισηγμένες καταδεικνύουν σημαντική ενίσχυση τόσο του κύκλου εργασιών όσο και της λειτουργικής και καθαρής κερδοφορίας.
Τα συνολικά EBITDA αυξήθηκαν κατά 38,1%, από 7,81 δισ. ευρώ σε 10,78 δισ. ευρώ, ενώ τα συνολικά καθαρά κέρδη ανήλθαν σε 7,76 δισ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 32,7% σε ετήσια βάση. Η ποιότητα της περιόδου αναφοράς ήταν επίσης γενικά θετική, με 117 εταιρείες (80%) να είναι κερδοφόρες και μόνο 29 ζημιογόνες.
Είναι σημαντικό ότι 66 εταιρείες, ή το 45% του δείγματος, ανέφεραν υψηλότερα κέρδη, ενώ άλλες 18 (12%) επέστρεψαν στην κερδοφορία. Από την πλευρά του ισολογισμού, τα ταμειακά διαθέσιμα αυξήθηκαν κατά 40,8% στα 29,2 δισ. ευρώ, αν και το καθαρό χρέος αυξήθηκε επίσης κατά 9,8% στα 40,2 δισ. ευρώ, αντανακλώντας την υψηλότερη επενδυτική δραστηριότητα.
Τα συνολικά ίδια κεφάλαια διαμορφώθηκαν στα 93,1 δισ. ευρώ, μειωμένα κατά 2,8%. Συνολικά, τα αποτελέσματα του πρώτου εξαμήνου δείχνουν ότι η αύξηση των κερδών υποστηρίχθηκε από την επέκταση των περιθωρίων κέρδους, ενώ η ευρεία κατανομή των κερδοφόρων εταιρειών υποδηλώνει ότι η βελτίωση δεν περιορίστηκε σε έναν μικρό αριθμό ονομάτων μεγάλης κεφαλαιοποίησης.
Με βάση τις τάσεις που έχουν ήδη διαπιστωθεί στο τρίτο τρίμηνο, τα συνολικά καθαρά κέρδη για το 2026 θα μπορούσαν άνετα να ξεπεράσουν τα 13,5 δισ. ευρώ σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Beta Securities, σε σύγκριση με περίπου 12 δισ. ευρώ το 2025, υποδηλώνοντας ανάπτυξη τουλάχιστον 12,5% σε ετήσια βάση.
Η ολοκλήρωση της δημοσιοποίησης των εξαμηνιαίων αποτελεσμάτων οδηγεί σε μια σημαντική επισήμανση, υποστηρίζει ο Δημήτρης Τζάνας, σύμβουλος διοίκησης της Κύκλος ΑΧΕΠΕΥ. Ότι το επενδυτικό ενδιαφέρον παραμένει προς έναν μικρό αριθμό τίτλων, καθώς πάνω από το 90% των ημερήσιων συναλλαγών αφορά τις μετοχές του FTSE ASE 25. Την ίδια ώρα, ωστόσο, η υψηλή κερδοφορία εταιρειών μεσαίας κεφαλαιοποίησης όπως οι Αλουμύλ, ΚΡΙ-ΚΡΙ, Πλαστικά Θράκης, Πλαστικά Κρήτης, Interlife, Q&R, Έλτον, Καρέλιας, ΟΛΘ και Βιοκαρπέτ αποδεικνύει ότι είναι πιθανό να συνιστούν ελπιδοφόρες επενδυτικές επιλογές. Θα χρειαστούν ωστόσο πολύ περισσότερα για να προσελκύσουν το ενεργότερο επενδυτικό ενδιαφέρον, Ελλήνων ή ξένων επενδυτών, εκτιμά ο αναλυτής.
