Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δεσμεύτηκε την Παρασκευή να πλήξει σκληρά το Ιράν από οικονομική άποψη, μια μέρα αφότου ο Υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον θα επιβάλει στην Τεχεράνη μέτρα που "δεν έχουν ξαναδεί", ήδη από την επόμενη εβδομάδα.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, τα Ηνωμένα Έθνη και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν επιβάλει κυρώσεις, εφαρμόσει εμπορικά εμπάργκο και παγώσει περιουσιακά στοιχεία από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, λόγω του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της υποστήριξής του προς μαχητικές ομάδες.
Από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν τον Φεβρουάριο, η Ουάσιγκτον έχει επιβάλει πρόσθετες ναυτιλιακές, ενεργειακές και χρηματοοικονομικές κυρώσεις και έχει ξεκινήσει ναυτικό αποκλεισμό.
Στοιχεία από το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (OFAC) του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ δείχνουν ότι η υπηρεσία έχει επιβάλει κυρώσεις σε περισσότερα από 1.000 άτομα, πλοία και αεροσκάφη από την έναρξη της δεύτερης θητείας του Τραμπ.
Τα πρόσφατα μέτρα έχουν στοχεύσει τον "σκιώδη" στόλο πετρελαίου του Ιράν, τις ασφαλιστικές εταιρείες ναυτιλίας, οντότητες και άτομα που διευκολύνουν την απόκτηση όπλων από το Ιράν, καθώς και ψηφιακές πλατφόρμες ανταλλαγής, παγώνοντας κρυπτονομίσματα που συνδέονται με το Ιράν, αξίας περίπου 500 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Οι ειδικοί αναφέρουν ότι η κυβέρνηση Τραμπ ενδέχεται να εξετάσει και τις ακόλουθες επιλογές:
Κυρώσεις σε κινεζικά διυλιστήρια
Τα ανεξάρτητα κινεζικά διυλιστήρια, γνωστά ως "teapots", αντιπροσωπεύουν το ένα τέταρτο της κινεζικής διυλιστικής ικανότητας. Λειτουργούν με στενά και, ενίοτε, αρνητικά περιθώρια κέρδους.
Η Κίνα αγοράζει περισσότερο από το 80% του πετρελαίου που εξάγει το Ιράν, σύμφωνα με στοιχεία του 2025 της εταιρείας ανάλυσης Kpler. Τα ανεξάρτητα διυλιστήρια απορροφούν μεγάλο μέρος αυτού του εμπορίου, γεγονός που τα εκθέτει στα λεγόμενα "δευτερεύοντα μέτρα", τα οποία επιβάλλουν κυρώσεις σε οντότητες που βοηθούν έναν πρωταρχικό στόχο των κυρώσεων.
Προηγούμενες αμερικανικές κυρώσεις έχουν αποτρέψει τα μεγαλύτερα ανεξάρτητα διυλιστήρια από την αγορά ιρανικού πετρελαίου. Ωστόσο, τα ανεξάρτητα διυλιστήρια είναι σε κάποιο βαθμό απρόσβλητα, καθώς έχουν ελάχιστη έκθεση στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα, σύμφωνα με ειδικούς σε θέματα κυρώσεων.
Κυρώσεις εναντίον τραπεζών της Κίνας
Το OFAC έχει επιβάλει δευτερεύουσες κυρώσεις σε μικρότερες οντότητες με έδρα την Κίνα και το Χονγκ Κονγκ, οι οποίες κατηγορούνται ότι διακινούν δισεκατομμύρια δολάρια από το ιρανικό πετρέλαιο και συμβάλλουν στη χρηματοδότηση της προμήθειας όπλων.
Το Υπουργείο Οικονομικών προειδοποίησε δύο μεγαλύτερες κινεζικές τράπεζες ότι ενδέχεται να υποστούν δευτερεύουσες κυρώσεις εάν διαπιστωθεί ότι ιρανικά κεφάλαια διακινούνται μέσω των συστημάτων τους, χωρίς όμως να προχωρήσει στο να τις χαρακτηρίσει ως υπό κυρώσεις.
Η επιβολή κυρώσεων σε αυτές τις δύο τράπεζες, τις οποίες οι αμερικανοί αξιωματούχοι δεν έχουν κατονομάσει δημοσίως, ή η επιβολή άλλων κυρώσεων θα μπορούσε να έχει αποτρεπτικό αποτέλεσμα σε μεγαλύτερα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ανέφεραν εμπειρογνώμονες σε θέματα κυρώσεων, αν και προειδοποίησαν ότι θα μπορούσε επίσης να προκαλέσει αντίποινα μέτρα από το Πεκίνο.
Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ έχουν προσπαθήσει να υποβαθμίσουν τις εντάσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου εν όψει μιας αναμενόμενης συνάντησης μεταξύ του Τραμπ και του Προέδρου Σι Τζινπίνγκ αργότερα φέτος. Ανησυχούν ότι η Κίνα θα μπορούσε να περιορίσει τις εξαγωγές κρίσιμων ορυκτών που είναι απαραίτητα για την παραγωγή προηγμένης τεχνολογίας, σε μια εποχή που οι ΗΠΑ και οι δυτικοί σύμμαχοί τους εξακολουθούν να προσπαθούν να αναπτύξουν τις δικές τους πηγές εφοδιασμού.
Φαύλος κύκλος
Οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται να συνεχίσουν να στοχεύουν ιρανικά πρόσωπα και οντότητες, καθώς και άλλα στην Κίνα και στον Κόλπο, που βοηθούν την Τεχεράνη να παρακάμψει τις κυρώσεις προκειμένου να συγκεντρώσει έσοδα για τον πόλεμο που διεξάγει.
Το Υπουργείο Οικονομικών επέβαλε πρόσφατα κυρώσεις εναντίον εταιρειών που αναδύονται για να διευκολύνουν την ανταλλαγή εσόδων από το πετρέλαιο του Ιράν με εισαγωγές. Ωστόσο, τέτοια μέτρα δεν έχουν αλλάξει τη συμπεριφορά του Ιράν, δήλωσε ο Μπρετ Έρικσον, διευθύνων σύμβουλος της Obsidian Risk Advisors, επισημαίνοντας ότι η Τεχεράνη απλώς δημιουργεί νέες οντότητες για να τις αντικαταστήσει.
Ο Μιάντ Μαλέκι, εμπειρογνώμονας σε θέματα κυρώσεων στο Ίδρυμα για την Υπεράσπιση των Δημοκρατιών, δήλωσε ότι ο Μπέσεντ πιθανότατα σηματοδοτούσε μια εντονότερη προσπάθεια επιβολής των κυρώσεων εναντίον μεταφορέων πετρελαίου, αγοραστών και ανταλλακτηρίων συναλλάγματος που βοηθούν το Ιράν να πληρώσει για τις εισαγωγές του.
Επιπλέον, είναι πιθανές και περαιτέρω κυρώσεις στον τομέα της αεροπορίας, με στόχο την υποβάθμιση της ικανότητας του Ιράν να πραγματοποιεί εμπορικές συναλλαγές, τώρα που οι ΗΠΑ έχουν αποκλείσει τη ναυτιλία μέσω του Στενού του Ορμούζ, πρόσθεσε.
Χερσαίος αποκλεισμός
Ορισμένοι αξιωματούχοι των ΗΠΑ και του Ισραήλ έχουν θέσει στο τραπέζι το ενδεχόμενο ενός χερσαίου αποκλεισμού, ο οποίος θα απαιτούσε τη συνδρομή των γειτόνων του Ιράν: του Ιράκ, της Τουρκίας, του Πακιστάν, του Αφγανιστάν, του Τουρκμενιστάν, του Αζερμπαϊτζάν και της Αρμενίας.
Η κυβέρνηση Τραμπ διατηρεί σχέσεις διαφορετικού βαθμού εγγύτητας με όλες αυτές τις χώρες, εκτός από το Αφγανιστάν, αλλά τα σύνορα με αυτό το κράτος είναι ορεινά και, ούτως ή άλλως, εξαιρετικά δύσκολο να περιποληθούν.
Ο Τραμπ ενδέχεται να διαθέτει πλεονέκτημα έναντι του Πακιστάν, το οποίο πρόσφατα ζήτησε γραμμή ανταλλαγής νομισμάτων ύψους 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων από το Υπουργείο Οικονομικών, καθώς και έναντι της Τουρκίας, η οποία επιδιώκει να επανενταχθεί στο αμερικανικό πρόγραμμα μαχητικών αεροσκαφών F-35.
Ένας χερσαίος αποκλεισμός θα μπορούσε να αυξήσει την πίεση στον ιρανικό λαό, διακόπτοντας τις εισαγωγές τροφίμων, ενέργειας και κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων, αλλά οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι μια τέτοια κίνηση θα ήταν δύσκολο να εφαρμοστεί και ενδέχεται να μην οδηγήσει σε διαμαρτυρίες ή εσωτερική πίεση.
Δευτερεύοντες δασμοί
Ο Τραμπ έχει απειλήσει επανειλημμένα με την επιβολή δασμών σε εμπορεύματα από χώρες που διατηρούν εμπορικές σχέσεις με το Ιράν, αν και το Ανώτατο Δικαστήριο ακύρωσε τη νομική βάση για τέτοιους φόρους.
Η Γερουσία ψήφισε την περασμένη εβδομάδα ένα ευρύ νομοσχέδιο για κυρώσεις κατά της Ρωσίας, το οποίο περιελάμβανε νέες κυρώσεις κατά του Ιράν και θα παρέχει στον Τραμπ νέες εξουσίες επιβολής δασμών, τις οποίες θα μπορούσε ενδεχομένως να χρησιμοποιήσει εναντίον χωρών που υποστηρίζουν το εμπόριο και την προμήθεια όπλων του Ιράν.
Το εν λόγω νομοσχέδιο πρέπει ακόμη να ψηφιστεί από τη Βουλή των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ, κάτι που ενδέχεται να αποδειχθεί δύσκολο, δεδομένων των ευρέως διαδεδομένων ανησυχιών μεταξύ των Δημοκρατικών και ορισμένων Ρεπουμπλικάνων σχετικά με τα μέτρα επιβολής δασμών.
Πηγή: Reuters
