Με τις τιμές του βοδινού κρέατος στις Ηνωμένες Πολιτείες να έχουν εκτοξευθεί σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, θα περίμενε κανείς ότι οι Αμερικανοί κτηνοτρόφοι βρίσκονται σε περίοδο ευημερίας.
Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Παρά το γεγονός ότι η τιμή του βοδινού στα αμερικανικά σούπερ μάρκετ είναι πλέον κατά 12% υψηλότερη σε σχέση με έναν χρόνο πριν — αύξηση υπερτριπλάσια του γενικού πληθωρισμού — ο κτηνοτρόφος Eric Gropper από τη Νότια Ντακότα υποστηρίζει ότι οι παραγωγοί δεν αποκομίζουν μεγαλύτερα κέρδη όπως συνήθως.
Στο ράντσο της Νότιας Ντακότα
Ο κτηνοτρόφος, Eric Gropper, διατηρεί περίπου 350 αγελάδες αναπαραγωγής σε μια έκταση περίπου 8.000 στρεμμάτων με λιβάδια στη νοτιοδυτική Νότια Ντακότα.
Ο ίδιος δεν καθορίζει την τιμή πώλησης των μοσχαριών του. Μία φορά τον χρόνο τα μεταφέρει σε δημοπρασία ζώων, όπου οι αγοραστές καταθέτουν προσφορές και η τελική τιμή διαμορφώνεται εκεί.
Αυτή την περίοδο οι προσφορές βρίσκονται στα υψηλότερα επίπεδα που έχει δει ποτέ: περίπου 2.500 δολάρια για ένα μοσχάρι βάρους 272 κιλών, έναντι περίπου 2.000 δολαρίων πριν από δύο χρόνια.
Η εκτίναξη των τιμών οφείλεται σε έναν βασικό παράγοντα: οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν πλέον λιγότερα βοοειδή από ποτέ, εδώ και περισσότερα από 70 χρόνια.
Η παρατεταμένη ξηρασία σε πολλές πολιτείες, σε συνδυασμό με προβλήματα ασθενειών, είχε ως αποτέλεσμα στις αρχές του έτους το αμερικανικό ζωικό κεφάλαιο να υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο από το 1951.
Ο Gropper βιώνει την κρίση από πρώτο χέρι. Τα 13 φυσικά πηγάδια στην έκτασή του, από τα οποία αντλούσε νερό για τα ζώα του, έχουν στερέψει λόγω της ξηρασίας και πλέον αναγκάζεται να χρησιμοποιεί βυτιοφόρο για την υδροδότηση του κοπαδιού.
Παρότι επωφελείται από τις υψηλές τιμές πώλησης των μοσχαριών, το κόστος παραγωγής έχει εκτοξευθεί αντίστοιχα.
Όπως λέει στο BBC, σχεδόν όλα τα προϊόντα και οι υπηρεσίες που χρειάζεται καθημερινά έχουν ακριβύνει σημαντικά μετά την πανδημία.
Παράλληλα, η έλλειψη χόρτου λόγω της ξηρασίας έχει αναγκάσει πολλές φάρμες να αγοράζουν ζωοτροφές, όπως σανό και ενσίρωμα. Πάνω από το 60% των αμερικανικών βοοειδών βόσκουν πλέον σε περιοχές που έχουν πληγεί από την ξηρασία.
"Όταν κάνω τη φορολογική μου δήλωση, φαίνεται σαν να έβγαλα πολλά χρήματα. Στην πραγματικότητα όμως δεν κέρδισα περισσότερα", σημειώνει ο Gropper.
Οι μονάδες πάχυνσης και το δεύτερο στάδιο της αλυσίδας
Τα μοσχάρια του Gropper δεν οδηγούνται απευθείας στη σφαγή. Σε ηλικία περίπου έξι μηνών πωλούνται σε εταιρείες που λειτουργούν ως μονάδες πάχυνσης (feedlots), μεγάλες εγκαταστάσεις όπου τα ζώα τρέφονται με καλαμπόκι και άλλες ζωοτροφές για τους τελευταίους τρεις έως έξι μήνες πριν από τη σφαγή.
Οι μεγαλύτερες μονάδες μπορούν να φιλοξενούν περισσότερα από 100.000 βοοειδή κάθε φορά. Περίπου το 95% των βοοειδών στις ΗΠΑ ολοκληρώνει την ανάπτυξή του σε αυτές τις εγκαταστάσεις.
Η Brenda Boetel, καθηγήτρια αγροτικής οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Wisconsin–River Falls, παρακολουθεί στενά αυτό το στάδιο της αγοράς.
Όπως εξηγεί, οι εταιρείες feedlot πωλούν σήμερα τα βοοειδή τους σε τιμές-ρεκόρ, όμως προηγουμένως έχουν αναγκαστεί να τα αγοράσουν επίσης σε ιστορικά υψηλές τιμές. Ως αποτέλεσμα, τα περιθώρια κέρδους τους δεν έχουν αυξηθεί.
Οι εταιρείες επεξεργασίας κρέατος υπό πίεση
Το επόμενο στάδιο αφορά τις επιχειρήσεις επεξεργασίας κρέατος (meatpackers), δηλαδή τις μονάδες που σφάζουν τα ζώα και μετατρέπουν τα σφάγια σε κομμάτια που φτάνουν στα καταστήματα και τα εστιατόρια.
Τέσσερις εταιρείες — η Tyson, η JBS, η Cargill και η National Beef — ελέγχουν περίπου το 85% της αμερικανικής αγοράς επεξεργασίας βοδινού.
Η υψηλή συγκέντρωση της αγοράς έχει προκαλέσει κατηγορίες για χειραγώγηση τιμών, ακόμη και από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ.
Ωστόσο, παρά τις υψηλές τιμές του βοδινού, οι μεγάλες εταιρείες επεξεργασίας δεν αποκομίζουν τεράστια κέρδη. Το αντίθετο συμβαίνει.
Η Tyson, η μεγαλύτερη από τις τέσσερις εταιρείες, ανακοίνωσε τον Μάιο ότι είχε καταγράψει ζημιές άνω των 500 εκατ. δολαρίων από τον κλάδο του βοδινού κατά το πρώτο εξάμηνο της οικονομικής της χρήσης.
Ο λόγος είναι ότι, ενώ πουλά το κρέας σε υψηλές τιμές, αγοράζει και η ίδια τα ζώα σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Η Jamie Crumley, ιδιοκτήτρια της Harpley's Meatpacking στη Βόρεια Καρολίνα, αναφέρει ότι το κόστος αγοράς ζωντανών ζώων για εταιρείες όπως η δική της έχει αυξηθεί έως και 60% μέσα σε τρία χρόνια.
Παράλληλα, οι εταιρείες επεξεργασίας δεν μπορούν να αυξήσουν απεριόριστα τις τιμές τους, καθώς σούπερ μάρκετ, εστιατόρια και καταναλωτές μπορούν να στραφούν στο κοτόπουλο ή σε φθηνότερο εισαγόμενο κρέας.
Ένα ακόμη πρόβλημα είναι η υπολειτουργία των εγκαταστάσεων. Η μονάδα της Harpley's έχει σχεδιαστεί για επεξεργασία 425 έως 450 βοοειδών ημερησίως, όμως σήμερα λειτουργεί μόλις με 350, επειδή δεν υπάρχουν αρκετά ζώα.
Το κόστος των εγκαταστάσεων, του εξοπλισμού και του προσωπικού παραμένει σταθερό, με αποτέλεσμα να επιβαρύνει μικρότερο αριθμό ζώων. Η Crumley αναφέρει ότι σε ορισμένες ημέρες μπορεί να χάνει από 100 έως 400 δολάρια ανά ζώο.
Πού πήγαν τελικά τα χρήματα;
Η απάντηση είναι ότι τα επιπλέον χρήματα δεν καταλήγουν σε έναν μόνο κρίκο της αλυσίδας.
Ο κτηνοτρόφος πουλά τα μοσχάρια του σε τιμές-ρεκόρ, αλλά δεν βελτιώνει ουσιαστικά το εισόδημά του επειδή αυξάνονται τα κόστη του.
Οι μονάδες πάχυνσης πωλούν σε υψηλές τιμές, αλλά έχουν προηγουμένως πληρώσει ακριβά τα ζώα.
Οι εταιρείες επεξεργασίας κρέατος χάνουν χρήματα επειδή δεν μπορούν να μετακυλήσουν πλήρως το κόστος στους καταναλωτές. Τα εστιατόρια και τα σούπερ μάρκετ αντιμετωπίζουν επίσης όρια στο πόσο μπορούν να αυξήσουν τις τιμές.
Όλοι διακινούν περισσότερα χρήματα από ό,τι στο παρελθόν, αλλά κανείς δεν έχει επιπλέον κέρδος, σύμφωνα με το BBC.
Η κατάσταση δύσκολα θα αλλάξει μέχρι να αυξηθεί σημαντικά ο αριθμός των βοοειδών που φτάνουν στην αγορά.
Όπως εξηγεί ο Eric Gropper, όμως, "δεν μπορείς να δημιουργήσεις μια αγελάδα από τη μια μέρα στην άλλη". Μια νεαρή θηλυκή αγελάδα χρειάζεται περίπου δύο χρόνια μέχρι να μπορέσει να γεννήσει το πρώτο της μοσχάρι, ενώ το μοσχάρι χρειάζεται ακόμη έναν χρόνο για να φτάσει στο βάρος σφαγής.
Έτσι, η αύξηση της προσφοράς βοδινού κρέατος θα χρειαστεί περίπου τρία χρόνια για να φτάσει στην αγορά.
