Οι Χούθι της Υεμένης, οι οποίοι υποστηρίζονται από το Ιράν, ανακοίνωσαν τη Δευτέρα ότι θα επιβάλουν ναυτικό αποκλεισμό στη Σαουδική Αραβία, εντείνοντας περαιτέρω τις πιέσεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, η οποία ήδη αντιμετωπίζει σοβαρούς περιορισμούς λόγω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν.
Γιατί έχει σημασία και τι σημαίνει για τον πόλεμο με το Ιράν και την παγκόσμια ενεργειακή κρίση:
Πόσο μεγάλος είναι ο κίνδυνος για τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας;
Δεν είναι σαφές με ποιον τρόπο οι Χούθι θα εφαρμόσουν έναν ναυτικό αποκλεισμό της Σαουδικής Αραβίας, της βόρειας γειτονικής τους χώρας κατά μήκος των ακτών της Ερυθράς Θάλασσας, ούτε εάν αυτό θα περιλαμβάνει την επανάληψη επιθέσεων κατά εμπορικών πλοίων.
Η Υεμένη βρίσκεται στα Στενά Μπαμπ αλ-Μαντέμπ — τη νότια πύλη της Ερυθράς Θάλασσας — και ενδεχόμενο κλείσιμό τους θα άνοιγε ένα νέο μέτωπο στην ενεργειακή κρίση και στη συνολική σύγκρουση του Ιράν με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Με τα Στενά του Ορμούζ να έχουν ήδη διαταραχθεί, η Ερυθρά Θάλασσα έχει καταστεί η σημαντικότερη εναλλακτική οδός εξαγωγής πετρελαίου και άλλων προϊόντων από τις χώρες του Κόλπου. Μια σοβαρή διακοπή της ναυσιπλοΐας θα σήμαινε ότι και οι δύο βασικές εξαγωγικές διαδρομές πετρελαίου της Μέσης Ανατολής θα ήταν ταυτόχρονα εκτός λειτουργίας.
Ο μερικός αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν, μετά τις επιθέσεις που εξαπέλυσαν εναντίον του το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες στις 28 Φεβρουαρίου, διέκοψε το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών πετρελαίου και άλλων προϊόντων από τον Κόλπο, προκαλώντας άνοδο των τιμών και ισχυρό παγκόσμιο ενεργειακό σοκ.
Η Σαουδική Αραβία αντέδρασε εκτρέποντας περισσότερο από το 70% των συνήθων ημερήσιων εξαγωγών αργού πετρελαίου προς το λιμάνι Γιανμπού, στην Ερυθρά Θάλασσα. Τα πλοία που αναχωρούν από το Γιανμπού με προορισμό την Ευρώπη κατευθύνονται βόρεια μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, ενώ όσα κατευθύνονται προς την Ασία πλέουν νότια μέσω των Στενών Μπαμπ αλ-Μαντέμπ.
Σύμφωνα με στοιχεία των Kpler και Signal Ocean, οι αποστολές από το Γιανμπού διαμορφώθηκαν κατά μέσο όρο στα 4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τις τελευταίες εβδομάδες, έναντι περίπου 973.000 βαρελιών ημερησίως έναν χρόνο νωρίτερα.
Οι συνολικές ποσότητες πετρελαϊκών προϊόντων που διήλθαν μέσω των Στενών Μπαμπ αλ-Μαντέμπ ανήλθαν τον Ιούνιο σε 7,4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 7% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler. Το αντίστοιχο μέγεθος πέρυσι ήταν 4,2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Η εξέλιξη αυτή έχει αποτελέσει "σωσίβιο" για την αγορά ενέργειας, συμβάλλοντας στη συγκράτηση των διεθνών τιμών του πετρελαίου. Η Σαουδική Αραβία εξετάζει την επέκταση του αγωγού μεταφοράς αργού προς τις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας, μετέδωσε το Reuters την περασμένη εβδομάδα.
Όταν οι Χούθι άρχισαν να εξαπολύουν επιθέσεις κατά της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα, τον Νοέμβριο του 2023, οι εξαγωγές πετρελαίου από τις χώρες του Κόλπου πραγματοποιούνταν χωρίς εμπόδια.
Ποιοι είναι οι Χούθι και κλείνουν τις ενεργειακές θαλάσσιες οδούς της Ερυθράς Θάλασσας για λογαριασμό του Ιράν;
Οι Χούθι αναδείχθηκαν ως στρατιωτικό, πολιτικό και θρησκευτικό κίνημα στη βόρεια Υεμένη κατά τη δεκαετία του 1990, διεξάγοντας ανταρτοπόλεμο εναντίον της κυβέρνησης της Σαναά.
Οι Χούθι βρίσκονται σε εμφύλιο πόλεμο εναντίον της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης, η οποία υποστηρίζεται από τη Σαουδική Αραβία, εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία, ενώ έχουν πραγματοποιήσει επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) εναντίον γειτονικών χωρών του Κόλπου.
Ωστόσο, η εκεχειρία του 2022 μεταξύ των αντιμαχόμενων πλευρών διατηρήθηκε σε μεγάλο βαθμό μέχρι την περασμένη εβδομάδα, όταν η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης ανακοίνωσε ότι έπληξε το αεροδρόμιο της Σαναά προκειμένου να εμποδίσει την προσγείωση ιρανικού αεροσκάφους.
Οι Χούθι υποστήριξαν ότι υπεύθυνη ήταν η Σαουδική Αραβία και, σε αντίποινα, εκτόξευσαν πυραύλους εναντίον του αεροδρομίου Άμπχα, στο ορεινό νοτιοδυτικό τμήμα του βασιλείου.
Στη συνέχεια, ανώτερο στέλεχος των Χούθι και μέλος του πολιτικού τους γραφείου, ο Μοχάμαντ αλ-Φάραχ, προειδοποίησε σε συνέντευξή του στον ιστότοπο του ιρανικού τηλεοπτικού δικτύου Press TV ότι, εάν η κατάσταση συνεχίσει να κλιμακώνεται, τα Στενά Μπαμπ αλ-Μαντέμπ θα κλείσουν.
Το Ιράν στηρίζει τους Χούθι ως μέρος του περιφερειακού "Άξονα της Αντίστασης", στον οποίο συμμετέχουν επίσης η Χεζμπολάχ του Λιβάνου και σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ. Ωστόσο, οι δεσμοί του με το κίνημα της Υεμένης είναι λιγότερο σαφείς σε σύγκριση με εκείνους που διατηρεί με τις άλλες αυτές οργανώσεις.
Οι Χούθι δεν αναγνωρίζουν τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν ως την ύψιστη θρησκευτική τους αυθεντία, όπως συμβαίνει με τη Χεζμπολάχ και τις ιρακινές σιιτικές οργανώσεις. Τα κίνητρά τους είναι κυρίως εσωτερικά, αν και ιδεολογικά ευθυγραμμίζονται με το Ιράν.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν ότι το Ιράν εξοπλίζει, χρηματοδοτεί και εκπαιδεύει τους Χούθι, με τη συνδρομή της Χεζμπολάχ. Οι Χούθι αρνούνται ότι αποτελούν πληρεξούσιο του Ιράν και υποστηρίζουν ότι αναπτύσσουν οι ίδιοι τα οπλικά τους συστήματα. Παραμένει ασαφές κατά πόσο η στάση τους σχετικά με τα Στενά Μπαμπ αλ-Μαντέμπ και την Ερυθρά Θάλασσα υπαγορεύεται από τις δικές τους στρατηγικές προτεραιότητες ή εάν ενεργούν για λογαριασμό του Ιράν.
Τι συνέβη όταν οι Χούθι επιτέθηκαν στο παρελθόν σε πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα;
Μετά την επίθεση της Χαμάς εναντίον του Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023 και τη σφοδρή ισραηλινή στρατιωτική εκστρατεία στη Γάζα, οι Χούθι άρχισαν να εξαπολύουν επιθέσεις τόσο εναντίον του Ισραήλ όσο και κατά της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα, δηλώνοντας ότι ενεργούσαν σε ένδειξη υποστήριξης προς τους Παλαιστινίους.
Οι επιθέσεις προκάλεσαν σοβαρές διαταραχές στο παγκόσμιο θαλάσσιο εμπόριο, αναγκάζοντας τη Maersk, τη Hapag-Lloyd και άλλες μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες να εκτρέψουν τα πλοία τους μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας, γύρω από την Αφρική — μια πολύ μεγαλύτερη και ακριβότερη διαδρομή.
Η κυκλοφορία πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα δεν έχει επανέλθει στα προηγούμενα επίπεδα. Σύμφωνα με στοιχεία της Αρχής της Διώρυγας του Σουέζ, η κίνηση μέσω της διώρυγας είναι μειωμένη κατά 52% το 2025 σε σύγκριση με το 2023 και βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τουλάχιστον 50 ετών.
Η επιχείρηση υπό την ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών για την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα περιλάμβανε επανειλημμένα πλήγματα κατά στόχων των Χούθι, καθώς και αμυντικές επιχειρήσεις κατά τις οποίες καταρρίφθηκαν εκατοντάδες drones και πύραυλοι.
Παρά ταύτα, ορισμένες επιθέσεις των Χούθι συνεχίστηκαν έως το περασμένο καλοκαίρι και σταμάτησαν πλήρως μόνο μετά την επίτευξη εκεχειρίας στη Γάζα, τον Οκτώβριο.
Τον περασμένο μήνα, οι Χούθι ανακοίνωσαν ότι θα απαγορεύσουν τη διέλευση από την Ερυθρά Θάλασσα σε πλοία που συνδέονται με το Ισραήλ, μετά την επανέναρξη των ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν.
Ωστόσο, η απειλή αυτή δεν υλοποιήθηκε ποτέ. Οι ναυτιλιακές εταιρείες Maersk και Hapag-Lloyd έχουν ήδη αρχίσει να επαναφέρουν ορισμένα δρομολόγια μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, τα οποία είχαν εγκαταλείψει κατά τη διάρκεια των επιθέσεων των Χούθι πέρυσι, όπως ανακοίνωσε η Maersk νωρίτερα αυτόν τον μήνα.
Τι έχουν κάνει οι Χούθι κατά τη διάρκεια της τελευταίας σύγκρουσης με το Ιράν;
Ενώ η Χεζμπολάχ και οι σιιτικές ένοπλες οργανώσεις του Ιράκ συμμετείχαν στον πόλεμο από τα πρώτα στάδια, εξαπολύοντας επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) μετά τα πρώτα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα κατά του Ιράν, οι Χούθι παρέμειναν συγκριτικά πιο συγκρατημένοι.
Ο ηγέτης της οργάνωσης, Αμπντούλ Μαλίκ αλ-Χούθι, δήλωσε στις 5 Μαρτίου:
"Τα δάχτυλά μας βρίσκονται στη σκανδάλη και είμαστε έτοιμοι να δράσουμε ανά πάσα στιγμή, εφόσον το απαιτήσουν οι εξελίξεις."
Ιρανοί στρατιωτικοί διοικητές έχουν επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι οι Χούθι θα μπορούσαν να εμπλακούν ενεργά στον πόλεμο. Η οργάνωση πραγματοποίησε περιορισμένο αριθμό επιθέσεων με πυραύλους και drones εναντίον του Ισραήλ στα τέλη Μαρτίου και στις αρχές Απριλίου.
Ο διοικητής της Δύναμης Κουντς των Φρουρών της Επανάστασης, Εσμαΐλ Καανί, δήλωσε την 1η Ιουνίου ότι οι Χούθι θα μπορούσαν να αποκλείσουν την Ερυθρά Θάλασσα.
Αυτό φαίνεται πλέον να αλλάζει, μετά την ανακοίνωση των Χούθι τη Δευτέρα για την επιβολή ναυτικού αποκλεισμού κατά της, όπως τη χαρακτήρισαν, "εγκληματικής" Σαουδικής Αραβίας. Η οργάνωση υποστήριξε ότι η απόφαση αποτελεί αντίποινα για αυτό που αποκάλεσε αποκλεισμό των λιμανιών και των αεροδρομίων της Υεμένης από το σαουδαραβικό βασίλειο, συμπεριλαμβανομένου και του πλήγματος της περασμένης εβδομάδας.
