Η Ευρωπαϊκή Ένωση στοχεύει να προσφέρει στις δοκιμαζόμενες βιομηχανίες της έως και 10 επιπλέον χρόνια στήριξης για τη μετάβασή τους σε καθαρότερη παραγωγή, στο πλαίσιο ενός σχεδίου μεταφοράς δικαιωμάτων εκπομπών αξίας 30 δισ. ευρώ από την αγορά άνθρακα της Ένωσης.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, παρουσίασε για πρώτη φορά τον Μάρτιο την πρωτοβουλία ETS Investment Booster ως μέρος της μεταρρύθμισης του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (Emissions Trading System – ETS), η οποία αναμένεται αργότερα αυτή την εβδομάδα, ενώ περισσότερες λεπτομέρειες θα ανακοινωθούν στη συνέχεια, σύμφωνα με το Bloomberg. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει πλέον να προτείνει ένα δεκαετές πλαίσιο, ώστε οι εταιρείες να μπορούν να αξιοποιήσουν τη στήριξη μέσω του μηχανισμού αυτού, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν το θέμα.
Το δεκαετές χρονικό πλαίσιο αναμένεται να κατευνάσει τις ανησυχίες ότι η αγορά άνθρακα θα μπορούσε να κατακλυστεί βραχυπρόθεσμα από δικαιώματα εκπομπών, ενώ παράλληλα θα προσφέρει στις επιχειρήσεις μεγαλύτερη ευχέρεια να προσαρμοστούν σε τεχνολογίες χαμηλότερης ρύπανσης.
Η μεταρρύθμιση του ETS έχει αναδειχθεί σε κορυφαία πολιτική προτεραιότητα της ΕΕ, καθώς ενεργοβόρες βιομηχανίες, όπως οι χαλυβουργίες και οι χημικές βιομηχανίες, δυσκολεύονται να ανταγωνιστούν τους ομολόγους τους στην Κίνα και τις ΗΠΑ. Ορισμένες κυβερνήσεις και βιομηχανικοί φορείς εκφράζουν ανησυχίες ότι το κόστος του άνθρακα επιβαρύνει περαιτέρω τις ήδη υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου.
Η ΕΕ θα προτείνει την κατανομή 400 εκατομμυρίων δικαιωμάτων εκπομπών με βάση ένα σταθερό πριμ άνθρακα προς επιλεγμένες επιχειρήσεις που υλοποιούν έργα απανθρακοποίησης. Τα δικαιώματα που θα διατεθούν μέσω του ETS Investment Booster θα αποδεσμεύονται σταδιακά στις εταιρείες αφού τα έργα τους τεθούν σε λειτουργία, για χρονικό διάστημα έως και 10 ετών, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.
Ο μηχανισμός αυτός θα αποτελέσει το πρώτο στάδιο της σχεδιαζόμενης Τράπεζας Βιομηχανικής Απανθρακοποίησης της Ευρώπης, η οποία θα διαθέτει συνολική χρηματοδότηση ύψους 100 δισ. ευρώ, βασισμένη στην αγορά άνθρακα. Τα 400 εκατομμύρια δικαιώματα του Booster θα προέλθουν από υφιστάμενο απόθεμα δωρεάν δικαιωμάτων και, εφόσον αυτό δεν επαρκεί, η ΕΕ θα το ενισχύσει με δικαιώματα από ειδικό αποθεματικό που προορίζεται για νέους συμμετέχοντες στην αγορά, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία αναμένεται να παρουσιάσει τη μεταρρύθμιση της αγοράς άνθρακα στις 17 Ιουλίου, αρνήθηκε να σχολιάσει. Η πρόταση ενδέχεται ακόμη να τροποποιηθεί πριν από την επίσημη έγκρισή της.
Το πρόγραμμα στήριξης θα λειτουργήσει με τη σειρά προτεραιότητας των αιτήσεων, ενώ τα δικαιώματα θα δεσμεύονται για έργα που θα ενταχθούν την περίοδο 2028–2030. Ωστόσο, η Επιτροπή και αρκετά κράτη-μέλη έχουν ήδη εκφράσει την πρόθεσή τους να επισπεύσουν την έναρξη του προγράμματος στο 2027, καθώς επιδιώκουν να ολοκληρώσουν τη νομοθετική διαδικασία ήδη κατά το πρώτο τρίμηνο του επόμενου έτους.
Η εκτελεστική αρχή της ΕΕ θα δημοσιεύσει αργότερα φέτος τους ακριβείς όρους των έργων, συμπεριλαμβανομένων των κριτηρίων επιλεξιμότητας και του σταθερού συντελεστή πριμοδότησης ανά μετρικό τόνο αποφεύγόμενων εκπομπών.
Για να υποβάλουν αίτηση, οι εταιρείες θα πρέπει να προσκομίσουν completion bond, δηλαδή εγγύηση καλής ολοκλήρωσης του έργου, η οποία θα εκδίδεται από χρηματοπιστωτικό ίδρυμα, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές. Η κατασκευή των έργων θα πρέπει να ξεκινά εντός 30 μηνών, ενώ μετά την έναρξη της λειτουργίας τους οι εταιρείες θα λαμβάνουν περιοδικά δικαιώματα εκπομπών για διάστημα έως και δέκα ετών, κατόπιν ανεξάρτητης επαλήθευσης της αποφυγής εκπομπών.
Για τον υπολογισμό της κατανομής, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα λαμβάνει υπόψη τις αποφευγόμενες εκπομπές, τον σταθερό συντελεστή πριμοδότησης και την τιμή των δικαιωμάτων άνθρακα στις δημοπρασίες.
