Ξαφνικά, έχει δημιουργηθεί μια νέα αισιοδοξία για την επίτευξη συμφωνίας ανάμεσα στις και το Ιράν για την παράταση της εκεχειρίας και την έναρξη του τερματισμού του πολέμου και αυτή τη φορά όχι μόνο μέσα στο κεφάλι του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, αναφέρει το CNN.
Ακόμη και ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν είπε ότι μια συμφωνία "δεν ήταν ποτέ πιο κοντά".
Αλλά είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι, ακόμη και αν υπάρχει βάσιμος λόγος για αισιοδοξία, δεν πρόκειται για μια ειρηνευτική συμφωνία. Είναι το πρώτο βήμα σε μια πολύ μακρύτερη διαδικασία. Ίσως, το πιο εύκολο κομμάτι ήταν να φτάσουμε σ’ αυτό το σημείο· αυτό που θα ακολουθήσει θα είναι ακόμη πιο δύσκολο.
Η υπό συζήτηση ενδιάμεση συμφωνία ουσιαστικά θα περιλαμβάνει την επίτευξη συμφωνίας από τις δύο πλευρές σε ορισμένα από τα πιο εύκολα σημεία – όπως ο τερματισμός του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν και του παράλληλου αποκλεισμού από τις ΗΠΑ – ενώ παράλληλα θα ορίζεται ένα χρονοδιάγραμμα 60 ημερών και μια καθορισμένη ατζέντα για την επίλυση των πιο δύσκολων θεμάτων.
Η αμερικανική κυβέρνηση Τραμπ ισχυρίζεται ότι η Τεχεράνη έχει συμφωνήσει σε κάποιες πολύ μεγάλες παραχωρήσεις, όμως τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης παρουσιάζουν μια πολύ διαφορετική εκδοχή της προσωρινής συμφωνίας.
Την Παρασκευή (12/6) ενισχύθηκε η ανησυχητική φύση των όσων επρόκειτο να ακολουθήσουν. Αφού μέσα ενημέρωσης που συνδέονται με την ιρανική κυβέρνηση ανέφεραν λεπτομέρειες για μια πιθανή συμφωνία που φαινόταν πολύ ευνοϊκή για την Τεχεράνη, ο Τραμπ επιτέθηκε στους ηγέτες της χαρακτηρίζοντας τους "πολύ άτιμους ανθρώπους", με τους οποίους "δεν υπάρχει τίποτα όπως καλή πίστη".
Ποια είναι όμως τα πιθανά σημεία τριβής και γιατί ο Τραμπ θα μπορούσε να δυσκολευτεί να παρουσιάσει στο αμερικανικό κοινό τους τελικούς όρους ως ένα πραγματικό επίτευγμα;
Αναστολή του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν
Αυτή είναι η πιο σημαντική πτυχή οποιασδήποτε πιθανής ειρηνευτικής συμφωνίας και είναι εξαιρετικά περίπλοκη. Η κυβέρνηση Τραμπ απαιτεί από το Ιράν ότι θα απεμπολήσει το πυρηνικό του πρόγραμμα και θα δεσμευτεί "επ’ αόριστον" να μην κατασκευάσει πυρηνικά όπλα. Οι λεπτομέρειες για το πώς θα συμβεί αυτό και πώς θα εφαρμοστεί στο μέλλον είναι κρίσιμες και έχουν αποτελέσει σημαντικό πεδίο διαμάχης στο παρελθόν. Σίγουρα θα χρειαστούν εβδομάδες μόνο και μόνο για να διευθετηθεί αυτό.
Ένας ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος έκανε λόγο για ένα νέο "καθεστώς επιθεώρησης", αλλά οι λεπτομέρειες είναι ελάχιστες μέχρι στιγμής.
Για παράδειγμα, θα εγκατέλειπε το Ιράν ολόκληρο το πυρηνικό του πρόγραμμα, ακόμη και τα μέρη που φαινομενικά θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για πολιτικούς σκοπούς; Ή μήπως απλώς θα συμφωνούσε να μην εμπλουτίζει ουράνιο πέρα από ένα ορισμένο επίπεδο, θεωρητικά εμποδίζοντάς το να έχει πρόσβαση σε ουράνιο κατάλληλο για όπλα;
Και, το πιο σημαντικό, πώς θα διασφάλιζαν οι επιθεωρητές ότι το Ιράν τηρεί οποιαδήποτε συμφωνία;
Ο Τραμπ έχει υπερεκτιμήσει την ιδέα ότι η δέσμευση του Ιράν να μην κατασκευάσει πυρηνικά όπλα θα ήταν μια σημαντική νίκη. Στην πραγματικότητα, όμως, το Ιράν ισχυρίζεται εδώ και πολλά χρόνια ότι δεν το κάνει αυτό.
Το πραγματικό κρίσιμο σημείο εδώ θα ήταν το πώς η αμερικανική κυβέρνηση θα διασφάλιζε τη συμμόρφωση. Επιπλέον, ο πρόεδρος των ΗΠΑ θα πρέπει να παρουσιάσει τη συμφωνία ως καλύτερη από αυτήν που είχε διαπραγματευτεί η κυβέρνηση Ομπάμα, καθώς τότε την χλεύαζε συνεχώς ως πολύ αδύναμη. Εκείνη η συμφωνία περιλάμβανε ήδη περιορισμούς στον εμπλουτισμό ουρανίου του Ιράν και προέβλεπε ότι η πυρηνική υπηρεσία των Ηνωμένων Εθνών θα επέβλεπε τη συμμόρφωση του Ιράν.
Το ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού του Ιράν
Το ουράνιο του Ιράν που είναι ήδη σε υψηλό βαθμό εμπλουτισμένο προκαλεί τον δικό του προβληματισμό. Η Ουάσινγκτον έχει δηλώσει ότι το Ιράν πρέπει να το παραδώσει, αλλά είναι θαμμένο βαθιά στο έδαφος μετά τις αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ πριν από ένα χρόνο. Και ο Τραμπ έχει επανειλημμένα και εμφανώς υπαινιχθεί την πιθανότητα οι ΗΠΑ να μην αποκτήσουν τελικά αυτά τα υλικά. Έχει διατυπώσει την ιδέα ότι ο αμερικανικός στρατός θα μπορούσε απλώς να "ενταφιάσει" τις περιοχές και να τις παρακολουθεί.
Υπάρχουν επίσης κάποιες συζητήσεις για το πώς το ουράνιο θα μπορούσε αντ’ αυτού να "αραιωθεί", ώστε να μην είναι τόσο εμπλουτισμένο, αλλά να παραμείνει στην κατοχή του Ιράν ως καύσιμο.
Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς ο Τραμπ θα μπορούσε να παρουσιάσει μια τέτοια εξέλιξη ως νίκη χωρίς να έχει αποκτήσει το εμπλουτισμένο ουράνιο που διαθέτει το Ιράν.
Παγωμένα περιουσιακά στοιχεία του Ιράν
Η παλιά ρητορική του Τραμπ εδώ θα μπορούσε πραγματικά να τον πλήξει. Το 2016, αυτός και οι συνάδελφοί του Ρεπουμπλικάνοι επέκριναν έντονα την κυβέρνηση Ομπάμα επειδή έδωσε στο Ιράν 400 εκατομμύρια δολάρια σε μετρητά σε μια συναλλαγή που συνδεόταν με την απελευθέρωση ομήρων και την πυρηνική συμφωνία.
Τα χρήματα αυτά δεν ήταν δώρο. Αντίθετα, χρησιμοποιήθηκαν για την επίλυση αξιώσεων σε ένα διεθνές δικαστήριο στη Χάγη σχετικά με μια αποτυχημένη συμφωνία όπλων του 1979, όμως ο Τραμπ και άλλοι ισχυρίστηκαν ότι τα χρήματα θα χρησιμοποιούνταν για τρομοκρατία.
Τα 400 εκατομμύρια δολάρια στην πραγματικότητα ήταν η πρώτη δόση από τα 1,7 δισεκατομμύρια δολάρια που οφείλονταν τότε στους Ιρανούς. Σήμερα, η Τεχεράνη επιδιώκει να ξεπαγώσει ένα πολύ μεγαλύτερο ποσό των περιουσιακών του στοιχείων: 24 δισεκατομμύρια δολάρια.
Όταν η πιθανή αποδέσμευση των περιουσιακών στοιχείων αναφέρθηκε για πρώτη φορά τον Απρίλιο, ο Τραμπ διαβεβαίωσε ότι "κανένα χρήμα δεν θα ανταλλάξει χέρια με κανέναν τρόπο, σχήμα ή μορφή".
Αλλά μπορεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ να παίζει ένα σημασιολογικό παιχνίδι, διαφοροποιώντας μεταξύ της αποδέσμευσης περιουσιακών στοιχείων και της παράδοσης μετρητών. Αυτή φαίνεται να είναι η λεπτή γραμμή που μπορεί να ακολουθήσει η κυβέρνηση Τραμπ, τουλάχιστον κρίνοντας από πρόσφατες δηλώσεις του αντιπροέδρου Τζ. Ντ. Βανς, που είπε ότι το Ιράν δεν θα λάβει μετρητά, προσθέτωντας ότι "δεν θα αποδεσμευτούν κεφάλαια απλώς για την υπογραφή μιας συμφωνίας ή την παρακολούθηση μιας συνάντησης". Αυτό ακούγεται σαν τα κεφάλαια να μπορούν να ξεπαγώσουν κάποια στιγμή.
Με βάση τις δημόσιες κόκκινες γραμμές του Ιράν, φαίνεται ότι τα περιουσιακά στοιχεία πρέπει με κάποιο τρόπο να εμπλέκονται σε μια συμφωνία. Όμως σε μια τέτοια περίπτωση, ο Τραμπ αφήνει τον εαυτό του έκθετο σε παρόμοιους ισχυρισμούς ότι δίνει στο Ιράν χρήματα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τρομοκρατία.
Άνοιγμα του Ορμούζ
Ενώ πολλές από τις λεπτομέρειες μοιάζουν επικίνδυνα με τη συμφωνία του Ομπάμα με το ιρανικό καθεστώς, τα Στενά του Ορμούζ εισάγουν μια νέα μεταβλητή στις διαπραγματεύσεις.
Άλλωστε, ο πόλεμος έδωσε στο Ιράν μια σημαντική στρατηγική νίκη εκεί. Απέδειξε ότι το Ιράν είναι ικανό να κλείσει αποτελεσματικά το Στενό ως μοχλό πίεσης, αφού κατάφερε να επηρεάσει αρνητικά ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία.
Το μεγάλο ερώτημα εδώ είναι το πώς η συμφωνία θα αντιμετωπίζει τη δυνητική ικανότητα του Ιράν να μπλοκάρει τον πορθμό στο μέλλον.
Φιλοϊρανικές οργανώσεις στη Μέση Ανατολή
Αρχικά, ο Τραμπ και το επιτελείο του δήλωναν ότι ένας από τους σημαντικότερους στόχους τους ήταν να διασφαλίσουν ότι το Ιράν δεν θα μπορεί πλέον να χρηματοδοτεί τις οργανώσεις – πληρεξουσίους του στη Μέση Ανατολή – όπως η Χαμάς και η Χεζμπολάχ – οι οποίες αποτελούν παράγοντα αστάθειας στην περιοχή.
Στη συνέχεια όμως, ο Τραμπ και η κυβέρνησή του σταμάτησαν σε μεγάλο βαθμό να μιλάνε για το θέμα.
Ένας ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο CNN ότι το Ιράν συμφωνεί να μην χρηματοδοτεί τρομοκρατικές ομάδες. Αλλά και πάλι, ακόμα κι αν αυτό είναι αλήθεια, ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες — όπως τι σημαίνει αυτό στην πράξη και πώς επαληθεύεται.
Και αν ο Τραμπ δεν πετύχει κάτι απτό και σε αυτό το μέτωπο, αυτό θα σημαίνει ότι δεν κατάφερε να πετύχει έναν από τους τέσσερις βασικούς στόχους που έθετε όταν ξεκινούσε τον πόλεμο.
Πηγή: CNN
