Το Ιράν βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με το Ομάν τη δημιουργία ενός είδους μόνιμου συστήματος διοδίων που θα επισημοποιεί τον έλεγχό του στη θαλάσσια κυκλοφορία μέσω του Στενού του Ορμούζ.
"Το Ιράν και το Ομάν πρέπει να κινητοποιήσουν όλους τους πόρους τους τόσο για την παροχή υπηρεσιών ασφαλείας όσο και για τη διαχείριση της ναυσιπλοΐας με τον πιο κατάλληλο τρόπο", δήλωσε ο Ιρανός πρέσβης στη Γαλλία, Μοχάμαντ Αμίν-Νετζάντ, σε συνέντευξή του στο Bloomberg στο Παρίσι την Τετάρτη.
"Αυτό θα συνεπάγεται κόστος και είναι αυτονόητο ότι όσοι επιθυμούν να επωφεληθούν από αυτή την κίνηση θα πρέπει επίσης να συνεισφέρουν το μερίδιό τους", σημείωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι το σύστημα θα είναι διαφανές. "Και αν σήμερα υπάρχει οποιαδήποτε επιθυμία να βελτιωθεί η κατάσταση, πρέπει να βρεθεί μια λύση για να αντιμετωπιστεί η ρίζα του προβλήματος."
Η άνευ προηγουμένου διακοπή της κυκλοφορίας στο στενό από το Ιράν αποτελεί τη μεγαλύτερη συνέπεια του πολέμου. Η ναυσιπλοΐα έχει μειωθεί απότομα από τότε που ξέσπασε ο πόλεμος στα τέλη Φεβρουαρίου, με το Ιράν να επιτρέπει τη διέλευση λίγων πλοίων και τις ΗΠΑ να αποκλείουν ιρανικά λιμάνια. Αυτό έχει εκτοξεύσει τις τιμές ενέργειας και έχει προκαλέσει παγκόσμιο ξεπούλημα κρατικών ομολόγων λόγω των πληθωριστικών πιέσεων.
Το Ιράν αρνείται να ανοίξει ξανά το Στενό του Ορμούζ μέχρι οι ΗΠΑ να συμφωνήσουν στην άρση του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών. Ο Αμίν-Νετζάντ επέμεινε ότι η κυκλοφορία δεν έχει διακοπεί πλήρως και το Ιράν έχει ισχυριστεί, χωρίς να προσκομίσει αποδείξεις, ότι 26 δεξαμενόπλοια και άλλα πλοία διέσχισαν το στενό μεταξύ Τρίτης και Τετάρτης με τη βοήθεια των Φρουρών της Επανάστασης.
Αυτός ο αριθμός θα ήταν ασυνήθιστα υψηλός για τις τελευταίες εβδομάδες, αλλά παραμένει πολύ χαμηλότερος από τα προπολεμικά επίπεδα των περίπου 135 πλοίων την ημέρα.
Ο Αμίν-Νετζάντ απέδωσε τη μείωση στο υπερβολικό κόστος ασφάλισης, αν και οι ναυτιλιακές εταιρείες λένε ότι το βασικό πρόβλημα είναι ο κίνδυνος από πυραυλικές και επιθέσεις με drones, καθώς και η πιθανότητα να χτυπήσουν θαλάσσιες νάρκες. Οι περισσότερες δηλώνουν ότι δεν θα στείλουν πλοία μέσω του στενού μέχρι να τελειώσει ο πόλεμος.
Το Ιράν και οι ΗΠΑ συμφώνησαν σε μια εύθραυστη εκεχειρία στις 8 Απριλίου και ανταλλάσσουν μηνύματα μέσω Πακιστάν για μια ειρηνευτική συμφωνία. Ωστόσο, οι εμπόλεμες πλευρές εξακολουθούν να απέχουν σημαντικά και τις τελευταίες ημέρες έχουν δηλώσει ότι είναι έτοιμες να ξαναρχίσουν τις εχθροπραξίες.
Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί βασικό σημείο τριβής, με τις ΗΠΑ, την Ευρώπη και αραβικά κράτη του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία, να δηλώνουν ότι το Ιράν δεν μπορεί να ελέγχει έναν θαλάσσιο δίαυλο που θεωρείται διεθνή ύδατα.
Πλέον, το Ιράν έχει επεκτείνει τη διεκδικούμενη ζώνη δικαιοδοσίας του και έχει θεσπίσει νέους κανόνες για τα πλοία που θέλουν να περάσουν από τη θαλάσσια οδό. Αυτό περιλαμβάνει τη δημιουργία ενός νέου φορέα με την ονομασία "Αρχή του Στενού του Περσικού Κόλπου" και, σε ορισμένες περιπτώσεις, αιτήματα πληρωμών έως και 2 εκατ. δολαρίων για ασφαλή διέλευση.
Το Ιράν λέει ότι χώρες όπως η Κίνα και η Νότια Κορέα έχουν συντονιστεί με το ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης για να περάσουν τα πλοία τους, κάτι που όμως καμία από τις δύο χώρες δεν έχει επιβεβαιώσει, ενώ το Ιράν δεν έχει πει αν τους επιβλήθηκαν χρεώσεις.
Η Τεχεράνη έχει δώσει σήμα ότι θα διατηρήσει τον έλεγχο στο Ορμούζ ακόμη και μετά τον πόλεμο, για να αποτρέψει μελλοντικές επιθέσεις από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει τρόπο ενίσχυσης εσόδων για την οικονομία της.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει περάσει από το να προτείνει ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν οι ίδιες να επιβάλουν τέλη, στο να προειδοποιεί το Ιράν ότι "καλύτερα να μην σκέφτεται" τέτοιες χρεώσεις. Σε κάποια στιγμή μάλιστα είπε ότι θα μπορούσε να υπάρξει και κοινή επιχείρηση ΗΠΑ–Ιράν για το στενό.
Ο επικεφαλής της μεγαλύτερης πετρελαϊκής εταιρείας των ΗΑΕ υπογράμμισε τις ανησυχίες των αραβικών γειτόνων του Ιράν, λέγοντας ότι δημιουργείται ένα "επικίνδυνο προηγούμενο" στο Ορμούζ.
"Μόλις αποδεχτείς ότι μια μόνο χώρα μπορεί να κρατά όμηρο τον σημαντικότερο θαλάσσιο διάδρομο του κόσμου, η ελευθερία της ναυσιπλοΐας όπως τη γνωρίζουμε τελειώνει", δήλωσε ο Σουλτάν Αλ Τζαμπέρ την Τετάρτη. "Αν δεν υπερασπιστούμε αυτή την αρχή σήμερα, θα περάσουμε την επόμενη δεκαετία αντιμετωπίζοντας τις συνέπειες", επισήμανε χαρακτηριστικά.
Ο Αμίν-Νετζάντ υποβάθμισε τις εντάσεις με τα ΗΑΕ και τη Σαουδική Αραβία. Οι χώρες αυτές πραγματοποίησαν ξεχωριστές, μυστικές επιθέσεις κατά του Ιράν πριν από την εκεχειρία, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Bloomberg. Αυτές έγιναν ως απάντηση στην εκτόξευση από το Ιράν χιλιάδων drones και πυραύλων προς αυτές και άλλες χώρες όπως το Κατάρ και το Μπαχρέιν.
"Οι πιο επώδυνες ή δύσκολες στιγμές για εμάς ήταν όταν δεν είχαμε άλλη επιλογή παρά να επιτεθούμε σε στρατιωτικές βάσεις στο έδαφος αυτών των χωρών, από τις οποίες δεχόταν επίθεση το ιρανικό έδαφος", είπε ο Αμίν-Νετζάντ, προσθέτοντας ότι οι "συσσωρευμένες παρεξηγήσεις" μπορούν εύκολα να επιλυθούν όταν τελειώσει ο πόλεμος.
Πολλά από τα ιρανικά πλήγματα στόχευσαν και μη στρατιωτικές περιοχές, όπως λιμάνια και διυλιστήρια πετρελαίου.
Ο πρέσβης δήλωσε ότι οι ΗΠΑ υποτίμησαν την ανθεκτικότητα του Ιράν.
"Η ανάλυσή τους βασιζόταν στην πεποίθηση ότι, πιέζοντας τον ιρανικό λαό μέσω κυρώσεων και ενός είδους πλήρους αποκλεισμού, θα μπορούσαν να λύσουν το ζήτημα μέσα σε τρεις ή τέσσερις ημέρες", σημείωσε. "Φαντάζονταν ότι το Ιράν ήταν μια δεύτερη Βενεζουέλα", αναφερόμενος στη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο τον Ιανουάριο.
