Καθώς πλησίαζε το Σαββατοκύριακο, οι ΗΠΑ και το Ιράν φαινόταν να πλησιάζουν σε μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου. Τότε ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έκανε ακριβώς αυτό που οι συνεργάτες του είχαν επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν θα έκαναν: φάνηκε να προσπαθεί να διαπραγματευτεί μέσω του Τύπου, δημοσιεύοντας πληροφορίες για τις εν εξελίξει συνομιλίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και μιλώντας με αρκετούς δημοσιογράφους την Παρασκευή το πρωί, ενώ οι Πακιστανοί μεσολαβητές τον ενημέρωναν για τις εν εξελίξει συνομιλίες με Ιρανούς αξιωματούχους στην Τεχεράνη.
Ισχυρίστηκε ότι το Ιράν είχε συμφωνήσει σε μια σειρά διατάξεων που, σύμφωνα με πηγές με γνώση των συνομιλιών που επικαλείται το CNN, δεν είχαν ακόμη οριστικοποιηθεί. Επίσης, υποστήριξε ότι η Τεχεράνη είχε συμφωνήσει σε πολλές από τις πιο αμφιλεγόμενες απαιτήσεις των ΗΠΑ - συμπεριλαμβανομένης της παράδοσης του εμπλουτισμένου ουρανίου - και κήρυξε το επικείμενο τέλος του πολέμου.
Ιρανοί αξιωματούχοι απέρριψαν δημοσίως πολλούς από αυτούς τους ισχυρισμούς και αρνήθηκαν ότι προετοιμάζονταν για έναν νέο γύρο συνομιλιών, καταρρίπτοντας γρήγορα τις ελπίδες για μια συμφωνία. Πλέον, το μέλλον των ειρηνευτικών συνομιλιών είναι ρευστό.
Ορισμένοι αξιωματούχοι του Τραμπ παραδέχτηκαν ιδιωτικά στο CNN ότι τα δημόσια σχόλια του προέδρου έχουν βλάψει τις συνομιλίες, επισημαίνοντας την ευαισθησία των διαπραγματεύσεων και τη βαθιά δυσπιστία των Ιρανών απέναντι στις ΗΠΑ.
Και το θέμα περιπλέκεται: Αμερικανοί αξιωματούχοι υποψιάζονται ότι υπάρχει διαχωρισμός μεταξύ της διαπραγματευτικής ομάδας του Ιράν, με επικεφαλής τον πρόεδρο του Κοινοβουλίου Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ και τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, και του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν, γεγονός που οδηγεί σε ερωτήματα σχετικά με το ποιος θα μπορέσει τελικά να υπογράψει μια συμφωνία.
"Δεν άρεσε στους Ιρανούς το γεγονός ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ διαπραγματευόταν μέσω των social media και έδινε την εντύπωση ότι είχαν εγκρίνει θέματα στα οποία δεν είχαν ακόμη συμφωνήσει και τα οποία δεν είναι δημοφιλή στον λαό τους", δήλωσε στο CNN ένα πρόσωπο με γνώση των συνομιλιών, προσθέτοντας ότι οι Ιρανοί ανησυχούν ιδιαίτερα να μην φανούν αδύναμοι.
Ειδικότερα, σε ένα μπαράζ συνεντεύξεων, ο Τραμπ δήλωσε στο Bloomberg ότι το Ιράν είχε συμφωνήσει σε "επ' αόριστον " αναστολή του πυρηνικού του προγράμματος. Δήλωσε στο CBS News ότι η Τεχεράνη "συμφώνησε στα πάντα" και ότι θα συνεργαστεί με τις ΗΠΑ για την απομάκρυνση του εμπλουτισμένου ουρανίου της. Επίσης, είπε στο Axios ότι μια συνάντηση "πιθανότατα θα πραγματοποιηθεί το Σαββατοκύριακο", προσθέτοντας: "Πιστεύω ότι θα καταλήξουμε σε συμφωνία την επόμενη ή τη μεθεπόμενη μέρα".
Η εύθραυστη εκεχειρία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης κλονίστηκε για άλλη μια φορά την Κυριακή, όταν ένα αμερικανικό αντιτορπιλικό άνοιξε πυρ και κατάσχεσε ένα ιρανικό φορτηγό πλοίο, αφού αυτό προσπάθησε να παρακάμψει τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό στον Κόλπο του Ομάν, και εξόργισε ακόμη περισσότερο τους Ιρανούς.
Τώρα, καθώς πλησιάζει η λήξη της εκεχειρίας δύο εβδομάδων, ο Τραμπ βρίσκεται και πάλι μπροστά σε μια απόφαση: να αποδεχτεί μια συμφωνία, έστω και ατελή, ή να κλιμακώσει μια σύγκρουση που κάποτε είχε δηλώσει ότι θα είχε τελειώσει μέχρι τώρα.
Μέχρι τη Δευτέρα, οι αξιωματούχοι στο Ιράν έδειχναν λιγότερο αντίθετοι σε περαιτέρω διαπραγματεύσεις. Ωστόσο, το περίγραμμα οποιασδήποτε επικείμενης συμφωνίας παρέμενε ασαφές.
"Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν βρεθεί ποτέ πιο κοντά σε μια καλή συμφωνία με το Ιράν, σε αντίθεση με την απαίσια συμφωνία που συνήψε η κυβέρνηση Ομπάμα, χάρη στις διαπραγματευτικές ικανότητες του Προέδρου Τραμπ", δήλωσε η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ. "Όποιος δεν μπορεί να δει την τακτική του Προέδρου Τραμπ να βλέπει μακροπρόθεσμα είναι είτε ηλίθιος είτε εσκεμμένα αδαής".
Ο Τραμπ έχει θέσει διάφορες κόκκινες γραμμές για τις διαπραγματεύσεις, μεταξύ των οποίων το να παγώσει το Ιράν τον εμπλουτισμό ουρανίου και να παραδώσει τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου σε υψηλό βαθμό. Η Τεχεράνη, από την άλλη, επιμένει να της επιτραπεί να διατηρήσει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, ενώ παράλληλα απαιτεί από τις ΗΠΑ να άρουν τις κυρώσεις.
Κατά τη διάρκεια του πρώτου γύρου συνομιλιών, οι Αμερικανοί διαπραγματευτές πρότειναν μια 20ετή αναστολή του εμπλουτισμού ουρανίου από το Ιράν, σύμφωνα πηγές. Το Ιράν απάντησε με πρόταση για πενταετή αναστολή, την οποία οι ΗΠΑ απέρριψαν, ανέφερε Αμερικανός αξιωματούχος.
Μια πρόσφατη πρόταση από την ιρανική πλευρά θα περιελάμβανε μια δεκαετή παύση του εμπλουτισμού, ακολουθούμενη από μια άλλη δεκαετία κατά την οποία το Ιράν θα συμφωνούσε να εμπλουτίζει μόνο σε επίπεδα πολύ κάτω από τον βαθμό που απαιτείται για την κατασκευή όπλων, σύμφωνα με πηγή με γνώση των συνομιλιών. Εν τω μεταξύ, ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι δεν επιθυμεί κανένα εμπλουτισμό και ότι είναι αντίθετος ακόμη και στην 20ετή παύση.
Η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει επίσης το ενδεχόμενο να ξεπαγώσει 20 δισεκατομμύρια δολάρια σε ιρανικά περιουσιακά στοιχεία στο πλαίσιο των εν εξελίξει διαπραγματεύσεων με την Τεχεράνη, όπως ανέφερε προηγουμένως το CNN. Το μέτρο αυτό θα ίσχυε σε αντάλλαγμα για την παράδοση από το Ιράν των αποθεμάτων του σε υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο.
Ο βαθμός ευελιξίας που θα επιδείξει κάθε πλευρά όσον αφορά τους όρους της θα καθορίσει τελικά αν θα επιτευχθεί συμφωνία. Για τον Τραμπ, βασική προτεραιότητα είναι να μην αποδεχτεί μια συμφωνία που θα μπορούσε να παρομοιαστεί με το "Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης" της εποχής Ομπάμα, τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν από την οποία αποχώρησε το 2018 και την οποία χαρακτηρίζει αδύναμη.
Τώρα, οι διαπραγματευτές ελπίζουν να καταλήξουν σε ένα πλαίσιο κατανόησης μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, το οποίο θα οδηγήσει στη συνέχεια σε πιο λεπτομερείς συνομιλίες τις επόμενες εβδομάδες σχετικά με τις λεπτομέρειες μιας συμφωνίας. Ωστόσο, ορισμένοι προειδοποιούν ότι το Ιράν θα μπορούσε να παρατείνει τις συζητήσεις για να κερδίσει χρόνο, καθώς ξεθάβει μερικά από τα πυραυλικά του συστήματα από τα συντρίμμια των επιθέσεων κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Ο Τραμπ επέμεινε τη Δευτέρα ότι δεν αισθάνεται πίεση να καταλήξει σε συμφωνία, παρά την αυξανόμενη δυσαρέσκεια των Αμερικανών για τον πόλεμο και τον ρόλο που έχει διαδραματίσει στην αύξηση των τιμών της βενζίνης.
"Δεν αισθάνομαι καμία πίεση, αν και όλα θα συμβούν σχετικά γρήγορα!", έγραψε στο Truth Social.
Τo CNN αναφέρει ότι δεν γνωρίζει αν κάποιος σύμβουλος είχε εκφράσει στον πρόεδρο ανησυχίες ότι η τάση του να δημοσιεύει μηνύματα θα μπορούσε να βλάψει τις διαπραγματεύσεις. Το σίγουρο είναι ότι οι δημόσιες δηλώσεις του Τραμπ τα τελευταία 24ωρα ενέτειναν την αβεβαιότητα που περιβάλλει τις διαπραγματεύσεις.
Το πρωί της Κυριακής, ο Τραμπ είπε ότι ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δεν θα συμμετείχε σε αυτόν τον γύρο των συνομιλιών, επικαλούμενος αδιευκρίνιστες ανησυχίες ασφαλείας. Την ίδια στιγμή, δύο ανώτεροι αξιωματούχοι της κυβέρνησής του — ο πρέσβης στα Ηνωμένα Έθνη Μάικ Γουόλτς και ο υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ — δήλωσαν σε κανάλια ότι ο Βανς θα ηγούνταν, στην πραγματικότητα, της αντιπροσωπείας στο Ισλαμαμπάντ, όπως είχε κάνει και στον πρώτο γύρο.
Τελικά, αποδείχθηκε ότι είχαν δίκιο - και ο Τραμπ άδικο. "Τα πράγματα άλλαξαν", ανέφερε ένας αξιωματούχος του Λευκού Οίκου στο CNN όταν ρωτήθηκε τι είχε συμβεί.
Μια μέρα αργότερα, ο Τραμπ είπε σε έναν δημοσιογράφο της New York Post που τον κάλεσε ότι ο Βανς βρισκόταν καθ'οδόν για το Πακιστάν και θα έφτανε σε λίγες ώρες στο Ισλαμαμπάντ για τις συνομιλίες. Λίγα λεπτά αργότερα, η αυτοκινητοπομπή του Βανς — με τον αντιπρόεδρο μέσα — έφτασε στη Δυτική Πτέρυγα του Λευκού Οίκου.
Πηγές αναφέρουν ότι ο Βανς σχεδιάζει πλέον να αναχωρήσει από την Ουάσιγκτον την Τρίτη για τις συνομιλίες, οι οποίες, όπως ισχυρίστηκε ο Τραμπ την Κυριακή, θα πραγματοποιηθούν το βράδυ της Δευτέρας.
Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις αναμένεται πλέον να ξεκινήσουν το πρωί της Τετάρτης στο Ισλαμαμπάντ. Οι πηγές προειδοποίησαν ότι η κατάσταση παραμένει "ρευστή".
Το ίδιο ισχύει και για την τύχη της εκεχειρίας δύο εβδομάδων, η οποία πρόκειται να λήξει σύντομα. Η ακριβής ημερομηνία λήξης της φαίνεται επίσης να έχει αλλάξει, σύμφωνα με δηλώσεις του Τραμπ σε δημοσιογράφο τη Δευτέρα. Αρχικά είχε ανακοινώσει την εκεχειρία στις 6:32 μ.μ. (ώρα Ανατολικής Ακτής) στις 7 Απριλίου, ορίζοντας ως ορόσημο των δύο εβδομάδων το βράδυ της Τρίτης στην Ουάσιγκτον.
Ωστόσο, ο Τραμπ δήλωσε στο Bloomberg ότι η εκεχειρία λήγει "το βράδυ της Τετάρτης, ώρα Ουάσιγκτον", αφήνοντας περιθώριο για 24 επιπλέον ώρες διαπραγματεύσεων πριν αποφασίσει αν θα υλοποιήσει την απειλή του να ανατινάξει ιρανικές γέφυρες και σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, πράξη που ενδέχεται να αποτελεί έγκλημα πολέμου. Πρόσθεσε ότι είναι "εξαιρετικά απίθανο" να την παρατείνει περαιτέρω.
Ωστόσο, ο ίδιος έχει αλλάξει γνώμη πολλές φορές σχετικά με το αν θα συμφωνούσε να παρατείνει την εκεχειρία. Κατά τη διάρκεια μιας συνέντευξης Τύπου με δημοσιογράφους την περασμένη εβδομάδα, ρωτήθηκε πέντε φορές αν θα παρατείνει την εκεχειρία και έδωσε τρεις διαφορετικές απαντήσεις:
"Αν δεν υπάρξει συμφωνία, οι μάχες θα ξαναρχίσουν", είπε κατηγορηματικά σε κάποιο σημείο.
Αργότερα, ανέφερε ότι θα πρότεινε παράταση αν κρινόταν απαραίτητο: "Αν χρειαστεί, θα το έκανα".
Σε άλλη απάντηση, είπε: "Θα δούμε. Δεν ξέρω αν θα χρειαστεί. Στην ιδανική περίπτωση, δεν θα χρειαστεί".
