Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει διαταράξει το εμπόριο μέσω του Στενού του Ορμούζ και ο αντίκτυπός της θα μπορούσε να ξεπεράσει τις αγορές ενέργειας, οδηγώντας ενδεχομένως σε απότομη αύξηση των παγκόσμιων τιμών τροφίμων.
Το Στενό του Ορμούζ δεν είναι μόνο μια βασική αρτηρία για τις μεταφορές πετρελαίου και φυσικού αερίου, αλλά και για κρίσιμα λιπάσματα για την παγκόσμια γεωργία. Αναλυτές δήλωσαν στο CNBC ότι οι διαταραχές θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε υψηλότερο κόστος γεωργίας, μειωμένες αποδόσεις καλλιεργειών και τελικά σε πιο ακριβά τρόφιμα.
Όλες οι εξελίξεις γύρω από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή στο Live Blog.
"Το υψηλότερο κόστος ενέργειας και εισροών κινδυνεύει να αναζωπυρώσει τον παγκόσμιο πληθωρισμό τροφίμων", σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Έρευνας Τροφίμων Πολιτικής ή IFPRI.
Ο Raj Patel, καθηγητής έρευνας στο Πανεπιστήμιο του Τέξας, προειδοποίησε επίσης ότι οι διαταραχές στα λιπάσματα που συνδέονται με τη σύγκρουση θα μπορούσαν να ενισχύσουν τις παγκόσμιες πιέσεις στα τρόφιμα μέσω πολλών καναλιών ταυτόχρονα.
"Το Στενό του Ορμούζ είναι ένα σημείο στραγγαλισμού για λιπάσματα. Το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία, το Ομάν και το Ιράν προμηθεύουν μαζί ένα σημαντικό μερίδιο της ουρίας και των φωσφορικών αλάτων που διακινούνται παγκοσμίως, και σχεδόν όλα αυτά διέρχονται από το Ορμούζ", επεσήμανε ο ίδιος.
Οι χώρες που εξαρτώνται άμεσα από τις εισαγωγές τροφίμων, καθώς και εκείνες που εξαρτώνται από τα λιπάσματα, θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν αυξανόμενο κόστος εντός εβδομάδων, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια βασικών περιόδων φύτευσης, όπως δήλωσαν ειδικοί με τον κλάδο.
Άμεσος κίνδυνος για τις χώρες του Κόλπου
Η πρώτη περιοχή που είναι πιθανό να αισθανθεί τον αντίκτυπο περιλαμβάνει τις χώρες που βρίσκονται πιο κοντά στη σύγκρουση.
"Σε περιφερειακό επίπεδο, οι καταναλωτές στο Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου είναι πιο εκτεθειμένοι σε βραχυπρόθεσμες αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων λόγω της μεγάλης εξάρτησής τους από τις θαλάσσιες εισαγωγές που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ", δήλωσε ο Bin Hui Ong, αναλυτής εμπορευμάτων στην BMI.
Οι οικονομίες του Περσικού Κόλπου, όπως το Κατάρ, το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ και η Σαουδική Αραβία, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές τροφίμων που αποστέλλονται μέσω του Στενού του Ορμούζ. Εάν η ναυτιλία παραμείνει περιορισμένη, οι προμήθειες θα πρέπει να αναδρομολογηθούν μέσω εναλλακτικών διαδρόμων ή να μεταφερθούν χερσαία με πολύ υψηλότερο κόστος, δήλωσαν οι αναλυτές.
"Όσον αφορά στις βραχυπρόθεσμες ελλείψεις, όλες οι χώρες γύρω από τον Περσικό Κόλπο δυτικά του Ορμούζ θα δυσκολευτούν να εξασφαλίσουν εισαγωγές τροφίμων", δήλωσε ο Carlos Mera της Rabobank. "Αυτές οι χώρες θα πρέπει να βρουν εναλλακτικές διαδρομές", ανέφερε.
Σημείωσε, ακόμη, ότι τα πλουσιότερα κράτη όπως το Κατάρ, το Μπαχρέιν, η Σαουδική Αραβία και το Κουβέιτ έχουν τους οικονομικούς πόρους για να εισάγουν τρόφιμα αεροπορικώς ή χερσαίως, εάν χρειαστεί, αλλά οι φτωχότεροι γείτονες μπορεί να δυσκολευτούν περισσότερο.
"Το Ιράκ μπορεί να υποφέρει. Το ίδιο το Ιράν θα αντιμετωπίσει επίσης έλλειψη", συμπλήρωσε.
Υποσαχάρια Αφρική: Η πιο ευάλωτη περιοχή
Πέρα από την περιοχή του Κόλπου, οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι μπορεί να βρίσκονται σε περιοχές της Υποσαχάριας Αφρικής, όπου οι αγρότες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα εισαγόμενα λιπάσματα και τα νοικοκυριά δαπανούν ένα μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους σε τρόφιμα.
"Η Υποσαχάρια Αφρική είναι η πιο ευάλωτη περιοχή", δήλωσε ο Patel. Στοιχεία από το Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Ώστιν δείχνουν ότι πάνω από το 90% των λιπασμάτων που καταναλώνονται στην υποσαχάρια Αφρική εισάγεται, κυρίως από χώρες εκτός της ηπείρου.
Οι καλλιέργειες έντασης αζώτου, όπως το καλαμπόκι, ένα βασικό προϊόν σε όλη την περιοχή, είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες στις ελλείψεις λιπασμάτων, αυξάνοντας τον κίνδυνο χαμηλότερων συγκομιδών και αυξανόμενων τιμών τροφίμων, τόνισαν άλλοι ειδικοί.
"Οι φτωχότερες και πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές είναι πιθανό να υποφέρουν περισσότερο", δήλωσε ο Mera της Rabobank, συμπεριλαμβανομένων περιοχών της υποσαχάριας Αφρικής.
Ασιατικές ανησυχίες
Η Νότια και Νοτιοανατολική Ασία θα μπορούσαν επίσης να αντιμετωπίσουν αυξανόμενες πιέσεις κόστους.
Οι μεγάλες γεωργικές οικονομίες όπως η Ινδία, το Μπαγκλαντές, η Ταϊλάνδη και η Ινδονησία εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα εισαγόμενα λιπάσματα από τον Κόλπο. Μια παρατεταμένη αναστάτωση θα μπορούσε να αυξήσει το κόστος για τους αγρότες κατά τη διάρκεια βασικών περιόδων φύτευσης.
"Ένας αγρότης στην Ταϊλάνδη που εξαρτάται κατά 90% από τις εισαγωγές, αγοράζοντας ουρία που παράγεται από φυσικό αέριο, μεταφέρεται μέσω του Ορμούζ και τιμολογείται σε δολάρια που ενισχύονται λόγω γεωπολιτικού κινδύνου, αντιμετωπίζει ένα σοκ κόστους σε κάθε διάσταση ταυτόχρονα", δήλωσε ο Patel.
Τα βασικά προϊόντα στην περιοχή, που περιλαμβάνουν το ρύζι και το καλαμπόκι, είναι από τις καλλιέργειες που απαιτούν τη μεγαλύτερη χρήση λιπασμάτων.
Ο Mera ξεχώρισε την Ινδονησία και το Μπαγκλαντές μεταξύ εκείνων που είναι πιθανό να επηρεαστούν περισσότερο στην περιοχή.
Μακροπρόθεσμες προοπτικές
Εάν οι αγρότες ανταποκριθούν στις υψηλότερες τιμές των λιπασμάτων μειώνοντας τη χρήση τους, οι αποδόσεις των καλλιεργειών θα μπορούσαν να μειωθούν και να ωθήσουν τις τιμές των τροφίμων υψηλότερα.
Η Βραζιλία, ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς γεωργικών προϊόντων στον κόσμο, θα μπορούσε να αντιμετωπίσει αυξανόμενο κόστος, δήλωσαν οι αναλυτές. Η Βραζιλία εισάγει περίπου το 85% των λιπασμάτων της, καθιστώντας την παραγωγή σόγιας και καλαμποκιού σε μεγάλο βαθμό εξαρτώμενη από τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού.
Μια παρατεταμένη διαταραχή κατά τη διάρκεια της βασικής περιόδου εισαγωγής λιπασμάτων στη Βραζιλία θα μπορούσε να επηρεάσει τις παγκόσμιες αγορές καλλιεργειών, επηρεάζοντας τελικά τις τιμές των τροφίμων.
Ακόμα κι αν η παραγωγή καλλιεργειών παραμείνει σχετικά σταθερή βραχυπρόθεσμα, η αύξηση του κόστους ενέργειας από μόνη της θα μπορούσε να οδηγήσει σε υψηλότερο πληθωρισμό τροφίμων παγκοσμίως, όπως τόνισαν οι ειδικοί.
Η ενέργεια παίζει σημαντικό ρόλο σε όλη την αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων, από την τροφοδοσία των γεωργικών μηχανημάτων και την παραγωγή λιπασμάτων έως τη μεταφορά των καλλιεργειών και την επεξεργασία τους σε τρόφιμα.
"Ο μεγαλύτερος αντίκτυπος στις τιμές καταναλωτή δεν θα είναι ο αντίκτυπος στα γεωργικά προϊόντα, αλλά το γεγονός ότι η ενέργεια αποτελεί μεγάλο μέρος του συνολικού λογαριασμού λιανικής πώλησης τροφίμων", δήλωσε ο Joseph Glauber, ανώτερος ερευνητής στο Διεθνές Ινστιτούτο Έρευνας για την Πολιτική Τροφίμων.
Παράλληλα, ο Chris Barrett, γεωργικός οικονομολόγος στο Πανεπιστήμιο Cornell, δήλωσε ότι η κλίμακα οποιουδήποτε σοκ τιμών θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το πόσο καιρό θα διαρκέσουν οι διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές.
