Δέσμη συστάσεων για την προστασία του πνευματικού έργου από τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) ενέκρινε την Τρίτη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με 460 ψήφους υπέρ, 71 κατά και 88 αποχές.
Οι ευρωβουλευτές πιστεύουν ότι η νομοθεσία της ΕΕ για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας θα πρέπει να εφαρμόζεται σε όλα τα συστήματα παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης (genAI) στην ευρωπαϊκή αγορά, ανεξάρτητα από την τοποθεσία ανάπτυξης της ΤΝ.
Αμοιβές και διαφάνεια
Το Κοινοβούλιο υπογραμμίζει ότι πρέπει να υπάρχει δίκαιη ανταμοιβή για τη χρήση υλικού από τη genAI, όταν αυτό προστατεύεται από δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, προκειμένου να προστατευθεί ο δημιουργικός τομέας, ο οποίος παράγει το 6,9% του συνολικού ΑΕΠ της ΕΕ.
Το Κοινοβούλιο ζητά από την Επιτροπή να εξετάσει πώς μπορεί να διασφαλιστεί μια τέτοιου είδους αμοιβή για προηγούμενη χρήση, αποκλείοντας όμως το ενδεχόμενο θέσπισης μιας παγκόσμιας άδειας με την οποία οι πάροχοι θα μπορούν να εκπαιδεύουν τα συστήματά τους με αντάλλαγμα μια εφάπαξ πληρωμή.
Οι ευρωβουλευτές τονίζουν επίσης τη σημασία της πλήρους διαφάνειας για τη χρήση προστατευόμενου περιεχομένου από την ΤΝ. Θέλουν οι πάροχοι και οι φορείς εφαρμογής ΤΝ να παρέχουν λεπτομερή κατάλογο όλων των προστατευόμενων έργων που χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση της ΤΝ, καθώς και αναλυτική καταγραφή της συλλογής δεδομένων από το διαδίκτυο για την επεξεργασία και την παραγωγή απαντήσεων με χρήση ανακτημένων πληροφοριών. Η έλλειψη αυτών θα μπορούσε να εκληφθεί ως παραβίαση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και να επιφέρει νομικές συνέπειες για τους παρόχους και τους φορείς εφαρμογής ΤΝ, σύμφωνα με την έκθεση, ενώ σε περίπτωση που δικαστήριο κρίνει υπέρ του κατόχου των σχετικών δικαιωμάτων, πάροχοι και φορείς εφαρμογής θα πρέπει να επιβαρύνονται με όλα τα δικαστικά έξοδα και τις σχετικές δαπάνες.
Αγορά αδειοδότησης και εξαίρεση από την εκπαίδευση της ΤΝ
Το Κοινοβούλιο ζητά από την Επιτροπή να δημιουργήσει μια νέα αγορά αδειοδότησης για υλικό που προστατεύεται από δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας. Η αγορά αυτή θα συμπεριλαμβάνει εθελοντικές συλλογικές συμβάσεις αδειοδότησης ανά τομέα και θα αφορά τόσο μεμονωμένους δημιουργούς όσο και μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Με αυτόν τον τρόπο, το ΕΚ επιδιώκει να διασφαλίσει ότι οι κάτοχοι δικαιωμάτων μπορούν να αποκλείσουν το έργο τους από την εκπαίδευση της ΤΝ, προτείνοντας το Γραφείο Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUIPO) ως τον οργανισμό που θα μπορούσε να διαχειριστεί τον σχετικό κατάλογο.
Προστασία των ειδησεογραφικών MME
Το Κοινοβούλιο καλεί την Επιτροπή να προστατεύσει τον τομέα του Τύπου και των ΜΜΕ, το έργο του οποίου αξιοποιείται τακτικά από τα συστήματα ΤΝ. Τα ειδησεογραφικά μέσα των οποίων η επισκεψιμότητα και τα έσοδα εκτρέπονται από συστήματα ΤΝ θα πρέπει να αποζημιώνονται πλήρως, ενώ θα πρέπει επίσης να έχουν το δικαίωμα να αρνούνται τη χρήση του περιεχομένου τους για την εκπαίδευση συστημάτων ΤΝ. Οι ευρωβουλευτές επιμένουν ότι η συγκέντρωση ειδησεογραφικού περιεχομένου πρέπει να διασφαλίζει την πολυφωνία και τον πλουραλισμό, αποφεύγοντας την επιλεκτική επεξεργασία πληροφοριών ή τις πρακτικές αυτοπροτίμησης από ρυθμιστές πρόσβασης που επωφελούνται από τις υπηρεσίες ΤΝ.
Περιεχόμενο που δημιουργείται από ΤΝ και ατομική προστασία
Το περιεχόμενο που παράγεται εξ ολοκλήρου από την τεχνητή νοημοσύνη δεν θα πρέπει να προστατεύεται από δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, σύμφωνα με το ΕΚ. Στόχος του Κοινοβουλίου είναι να διασφαλίσει ότι τα φυσικά πρόσωπα θα προστατεύονται από τη διάδοση περιεχομένου παραποιημένου ή δημιουργημένου από την ΤΝ, επισημαίνοντας την υποχρέωση των παρόχων ψηφιακών υπηρεσιών να ενεργούν κατά της εν λόγω παράνομης χρήσης.
Ο εισηγητής Axel Voss (ΕΛΚ, Γερμανία) δήλωσε μετά την ψηφοφορία: "Χρειαζόμαστε σαφείς κανόνες για τη χρήση πνευματικού έργου με στόχο την εκπαίδευση της ΤΝ. Η ασφάλεια δικαίου θα επιτρέψει στους προγραμματιστές να γνωρίζουν ποιο περιεχόμενο μπορεί να χρησιμοποιηθεί και πώς μπορούν να ληφθούν οι άδειες. Από την άλλη πλευρά, οι δικαιούχοι θα προστατεύονται από μη εξουσιοδοτημένη χρήση του περιεχομένου τους και θα λαμβάνουν αμοιβή. Εάν θέλουμε να προωθήσουμε και να αναπτύξουμε την ΤΝ στην Ευρώπη, προστατεύοντας παράλληλα τους δημιουργούς μας, τότε οι διατάξεις αυτές είναι απολύτως απαραίτητες."
