Υπό ασφυκτική πίεση βρίσκεται τόσο η κυβέρνηση, όσο και ο λαός της Κούβας. Μετά την επίθεση των ΗΠΑ κατά της Βενεζουέλας και την απαγωγή του προέδρου Μαδούρο, το Καράκας διέκοψε τις αποστολές πετρελαίου προς το νησί. Στα τέλη Ιανουαρίου ο Αμερικανός πρόεδρος Τραμπ χαρακτήρισε την Κούβα ως "εξαιρετική απειλή για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ" και απείλησε με δασμούς όλα τα κράτη που θα συνεχίσουν να προμηθεύουν την Κούβα με πετρέλαιο.
Ο πρόεδρος της Κούβας, Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, είχε προσφάτως καταγγείλει τα μέτρα ως "φασιστικά, εγκληματικά και γενοκτονικά". Πλέον, ωστόσο, δηλώνει πως η Κούβα είναι έτοιμη για συνομιλίες με τις ΗΠΑ "άνευ προϋποθέσεων". Και ταυτοχρόνως επιμένει ότι το καθεστώς του δεν βρίσκεται "κοντά στην κατάρρευση", προαναγγέλλοντας ενίσχυση του ενεργειακού τομέα.
"Ο Τραμπ είναι τρελός"
"Ο Τραμπ είναι τρελός, θέλει οπωσδήποτε να μας κόψει το οξυγόνο. Και ο άλλος είναι ακόμα πιο φανατικός όσον αφορά την Κούβα", λέει η Αλέιδα από την Αβάνα, αναφερόμενη στον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος έχει μάλιστα και κουβανέζικη καταγωγή. Ο τελευταίος θεωρείται ως ο βασικός υποκινητής της πολιτικής "μέγιστης πίεσης" κατά της Βενεζουέλας και της Κούβας.
"Κάποιες φορές σκέφτομαι πως θα επιτεθούν και άλλες φορές νομίζω πως δεν θα μας αφήσουν να πνιγούμε, ώστε να παρουσιαστούν μετά ως οι καλοί", λέει η 21χρονη δημόσια υπάλληλος Ρακέλ, προσθέτοντας πως αναμένει ότι η καθημερινότητα θα γίνει ακόμα πιο δύσκολη. "Ο Τραμπ βλάπτει εμάς τους απλούς ανθρώπους, όχι την κυβέρνηση", δηλώνει ο Ραμόν, οδηγός ταξί, ο οποίος αντιμετωπίζει ολοένα μεγαλύτερα προβλήματα και ταλαιπωρία για να προμηθευτεί βενζίνη.
Ακόμα και στην Αβάνα είναι πλέον καθημερινότητα οι διακοπές ρεύματος διάρκειας 10 έως 15 ωρών, καθώς η χώρα παράγει μόλις το 40% της απαιτούμενης ηλεκτρικής ενέργειας. Κατά τα άλλα, όμως, η ζωή συνεχίζεται στην Αβάνα, παρά τις δασμολογικές απειλές του Τραμπ.
Το ίδιο διαπιστώνει και ο Μπερτ Χόφμαν, επικεφαλής ερευνητής στο Ινστιτούτο GIGA για τις Λατινοαμερικανικές Σπουδές, ο οποίος βρίσκεται αυτή την περίοδο στην πόλη. "Βιώνω μια ατμόσφαιρα αναμονής. Υπάρχει μία "κανονικότητα της κρίσης”, μία συνέχιση της ίδιας κατάστασης. Οι διακοπές ρεύματος αυξήθηκαν, η βενζίνη έγινε πιο σπάνια, αλλά όλα γίνονται σχετικά σταδιακά. Υπάρχει ακόμη κίνηση στους δρόμους", λέει. Ωστόσο, πρόκειται για μια απατηλή κανονικότητα, καθώς η χώρα "δεν έχει καμία προοπτική να προμηθευτεί πετρέλαιο".
Σημείο καμπής η στάση του Καράκας
Από τις 3 Ιανουαρίου όλα είναι διαφορετικά, όπως εξηγεί ο Χόφμαν. Από τότε η Βενεζουέλα – ο σημαντικότερος προμηθευτής πετρελαίου της Κούβας – έπαψε να προμηθεύει το νησί. Ο δεύτερος σημαντικότερος προμηθευτής, το Μεξικό, ανέστειλε επίσης τις παραδόσεις που ήταν προγραμματισμένες για τον Ιανουάριο. Από τις 9 Δεκεμβρίου δεν έχει καταπλεύσει στην Κούβα κανένα πλοίο με πετρέλαιο.
Ο Χόφμαν επισημαίνει, δε, πως "ακόμα κι αν η Κούβα μπορεί να αγοράσει πετρέλαιο, αυτό δεν φτάνει στη χώρα" εξαιτίας των πιέσεων που πιθανώς ασκούν οι ΗΠΑ. "Το πιθανότερο είναι πως η Κούβα δεν θα λάβει πετρέλαιο στο άμεσο μέλλον. Και αυτό είναι μία σκληρή πραγματικότητα".
"Κυκλοφορούν φήμες πως ήδη τώρα από τον Φεβρουάριο δεν θα υπάρχει πλέον πετρέλαιο", λέει η Ρακέλ. Η ίδια ελπίζει στο ότι ενδεχομένως η κατανάλωση ήταν κάπως μικρότερη και τα αποθέματα θα διαρκέσουν έτσι για λίγο περισσότερο.
Αν και τα τελευταία δύο χρόνια η Κούβα επένδυσε σημαντικά στην ανάπτυξη φωτοβολταϊκών πάρκων με κινεζική υποστήριξη, αυτά δεν μπορούν να καλύψουν ούτε κατά διάνοια τις ενεργειακές ανάγκες της χώρας. Η ηλεκτροπαραγωγή βασίζεται ακόμη σε παλιούς, σοβιετικού τύπου θερμοηλεκτρικούς σταθμούς, επιρρεπείς σε βλάβες. Ως εκ τούτου, το νησί εξαρτάται επειγόντως από εισαγωγές ενέργειας. Το εγχώριο βαρύ πετρέλαιο, που καλύπτει περίπου το 40% των αναγκών, δεν μπορεί να μετατραπεί σε βενζίνη και χρησιμοποιείται μόνο για τα εργοστάσια παραγωγής ρεύματος.
Κανείς δεν γνωρίζει πόσο θα διαρκέσουν τα διαθέσιμα αποθέματα, παρατηρεί ο Χόφμαν. Στα τέλη Ιανουαρίου, οι Financial Times ανέφεραν πως επαρκούν για 15 έως 20 ημέρες. Οι συνέπειες θα είναι σε κάθε περίπτωση καταστροφικές. "Στην ουσία, είναι θέμα λίγων εβδομάδων μέχρι να μην υπάρχει καθόλου βενζίνη. Και όταν δεν υπάρχει βενζίνη, το ζήτημα δεν είναι απλώς ότι ένας τουρίστας δεν θα φτάνει από την παραλία στο αεροδρόμιο, αλλά επίσης πως δεν θα μπορούν ούτε και τα τρόφιμα από την ύπαιθρο να φτάσουν στην πόλη", τονίζει ο ειδικός.
Το Μεξικό ανακοίνωσε ότι θα αποστείλει ανθρωπιστική βοήθεια εντός της εβδομάδας, ενώ σε διπλωματικό επίπεδο διερευνά τι είναι εφικτό όσον αφορά τις παραδόσεις πετρελαίου. Ωστόσο, η οικονομική εξάρτηση του Μεξικού από τις ΗΠΑ περιορίζει τα περιθώρια κινήσεων. Και με τις επικείμενες επαναδιαπραγματεύσεις της βορειοαμερικανικής συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου, ο Τραμπ διαθέτει επιπλέον μοχλό πίεσης έναντι της γειτονικής χώρας.
Επαφές χωρίς διάλογο
Η πρόεδρος του Μεξικού, Κλαούντια Σέινμπαουμ, προσφέρθηκε επίσης να μεσολαβήσει για πιθανές συνομιλίες μεταξύ Ουάσινγκτον και Αβάνας, παρ' ότι δεν είναι σαφές τι ακριβώς θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Προσφάτως, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ δεν έκρυψε άλλωστε πως επιδίωξή του αποτελεί η αλλαγή καθεστώτος.
Σε αντίθεση με τη Βενεζουέλα, η Κούβα έχει λιγότερο οικονομική, και περισσότερο συμβολική αξία. Το νησί της Καραϊβικής συμβολίζει την αντίσταση στο Δόγμα Μονρόε και στις ηγεμονικές αξιώσεις των ΗΠΑ στο δυτικό ημισφαίριο. Για τις ΗΠΑ πρόκειται "για έναν ανοιχτό λογαριασμό", όπως λέει ο Χόφμαν. Στην Ουάσινγκτον υπάρχει η αίσθηση πως τώρα η πίεση είναι τόσο μεγάλη, ώστε είναι στιγμή να "συνθηκολογήσει η Κούβα, ό,τι κι αν συνεπάγεται αυτό στην πράξη". Δύσκολα μπορεί να φανταστεί κανείς "σε ποια σημεία θα μπορούσε η κουβανική ηγεσία να συμφωνήσει με τον Τραμπ και τον Ρούμπιο".
Ο Τραμπ διαβεβαίωσε τις τελευταίες ημέρες πως η κυβέρνησή του βρίσκεται σε συνομιλίες με την κουβανική ηγεσία. Η Αβάνα το διέψευσε: υπάρχουν επαφές, αλλά όχι διάλογος. Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών της Κούβας, Κάρλος Φερνάντες ντε Κόσιο, δήλωσε σε συνέντευξή του πως υπήρξε "ανταλλαγή μηνυμάτων", υπογραμμίζοντας πάντως ότι "θα ήταν λάθος να πούμε ότι προετοιμάζονται διμερείς διαπραγματεύσεις". Η Αβάνα έχει επανειλημμένως δηλώσει δημοσίως πως είναι έτοιμη για συνομιλίες "επί ίσοις όροις".
Ενόψει του εμπάργκο πετρελαίου, ο ντε Κόσιο παραδέχθηκε πως η χώρα του διαθέτει "περιορισμένες επιλογές". Ανακοίνωσε ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης που θα παρουσιαστεί "τις επόμενες ημέρες" και το οποίο θα είναι "δύσκολο για την κυβέρνηση και πολύ δύσκολο για τον λαό συνολικά".
Ο δε Ρώσος πρέσβης στην Κούβα, Βίκτορ Κορονέλι, έστειλε σαφές μήνυμα σε συνέντευξη στο ρωσικό πρακτορείο RIA, επισημαίνοντας πως η Μόσχα σχεδιάζει να συνεχίσει να προμηθεύει την Κούβα με πετρέλαιο. "Τα τελευταία χρόνια έχει παραδοθεί κατ' επανάληψη ρωσικό πετρέλαιο στην Κούβα και υποθέτουμε πως αυτή η πρακτική θα συνεχιστεί". Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς
Πηγή: Deutsche Welle
