Το περίγραμμα μιας νέας, πιο επιθετικής ατζέντας, με κεντρικό σύνθημα "Μία Ευρώπη, μία αγορά" και στόχο την ολοκλήρωση των βασικών μεταρρυθμίσεων έως το 2027 έδωσαν ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησαν μετά την άτυπη Σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών στις Βρυξέλλες, που εστίασε στην ανταγωνιστικότητα και στην ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε ότι στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου θα παρουσιάσει έναν αναλυτικό οδικό χάρτη "Μία Ευρώπη, μία αγορά", ένα σχέδιο δράσης με σαφείς προθεσμίες, στόχους και χρονικό όριο υλοποίησης για τη βαθύτερη ενοποίηση της ενιαίας αγοράς. Στόχος είναι ο οδικός χάρτης να εγκριθεί από κοινού από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, την Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ώστε να αποτελέσει δεσμευτικό πολιτικό πλαίσιο μέχρι το τέλος του 2027.
Κεντρικό στοιχείο της στρατηγικής αποτελεί η κατάργηση των εσωτερικών εμποδίων που εξακολουθούν να κατακερματίζουν την ενιαία αγορά, από τις υπηρεσίες και τα ψηφιακά δίκτυα μέχρι την ενέργεια και τα χρηματοπιστωτικά προϊόντα. Η Φον ντερ Λάιεν μίλησε για την ανάγκη οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να μπορούν να αναπτύσσονται σε όλη την ΕΕ χωρίς να σκοντάφτουν σε 27 διαφορετικά ρυθμιστικά καθεστώτα.
Πρώτος πυλώνας της νέας πορείας είναι η απλοποίηση του κανονιστικού πλαισίου. Ο Αντόνιο Κόστα έκανε λόγο για ομόφωνη συμφωνία να προχωρήσει η "φιλόδοξη ατζέντα απλοποίησης", με στόχο μία οικονομία πιο φιλική στην καινοτομία και τις επενδύσεις.
Η πρόεδρος της Επιτροπής έκανε λόγο για ένα "βαθύ καθάρισμα" του ευρωπαϊκού κεκτημένου, με εξάλειψη παρωχημένων και περιττών ρυθμίσεων που επιβαρύνουν επιχειρήσεις και διοικήσεις χωρίς προστιθέμενη αξία.
Η Επιτροπή έχει ήδη δρομολογήσει δέκα "omnibus" πακέτα απλοποίησης που αναμένεται να μειώσουν το διοικητικό κόστος για τις επιχειρήσεις κατά περίπου 15 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, εφόσον υιοθετηθούν πλήρως από τους συν-νομοθέτες.
Στην καρδιά της συζήτησης για την ενιαία αγορά βρέθηκε το λεγόμενο "28ο καθεστώς" για τις επιχειρήσεις, το "EU Inc.", μία νέα προαιρετική εταιρική μορφή με ενιαίο κανονιστικό πλαίσιο για όλη την Ένωση. Η Φον ντερ Λάιεν εξήγησε ότι στόχος είναι οι εταιρείες να μπορούν να συστήνονται ψηφιακά, μέσα σε 48 ώρες, και να λειτουργούν σε όλα τα κράτη-μέλη με ένα μόνο σύνολο εταιρικών κανόνων, χωρίς να χρειάζεται να προσαρμόζονται σε 27 διαφορετικά εθνικά δίκαια.
Ο Αντόνιο Κόστα υπογράμμισε ότι το λεγόμενο "28ο καθεστώς" πρέπει να θεσπιστεί με κανονισμό, ώστε να αποφευχθεί η δημιουργία 27 αποκλινουσών εκδοχών, που θα ακύρωναν το πλεονέκτημα απλότητας.
Κομβικό ρόλο στη νέα οικονομική αρχιτεκτονική έχει η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, η οποία έρχεται να συστεγαστεί πολιτικά με την κλασική Ένωση Κεφαλαιαγορών. Η φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι η πρώτη φάση – ενοποίηση αγορών, εποπτείας και τιτλοποίησης – πρέπει να έχει ολοκληρωθεί έως τον Ιούνιο του 2026, ώστε να διαμορφωθεί ένα ενιαίο και αποδοτικό χρηματοπιστωτικό σύστημα που θα μετατρέπει τις ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις σε επενδύσεις εντός της ΕΕ.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπερασπίστηκε την αγορά άνθρακα ως πυλώνα της ευρωπαϊκής κλιματικής πολιτικής και ως βασικό μοχλό για επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες.
Ο Αντόνιο Κόστα επανέλαβε ότι η ενεργειακή μετάβαση παραμένει "η καλύτερη μακροπρόθεσμη στρατηγική" για στρατηγική αυτονομία και χαμηλότερες τιμές, αλλά πρόσθεσε ότι χρειάζονται "πραγματιστικές λύσεις" στο μεσοδιάστημα, με συγκεκριμένα μέτρα που θα λάβουν υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες κρατών μελών και βιομηχανικών κλάδων.
Ο Αντόνιο Κόστα ανέφερε την άμυνα, το διάστημα, την καθαρή τεχνολογία, την κβαντική τεχνολογία, την τεχνητή νοημοσύνη και τα συστήματα πληρωμών ως τομείς στους οποίους υπάρχει "ευρεία κοινή κατανόηση" της στρατηγικής σημασίας και της ανάγκης να ενισχυθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η ιδέα της "ευρωπαϊκής προτίμησης", που θα επιτρέπει την προτίμηση ευρωπαϊκών λύσεων σε επιλεγμένους στρατηγικούς κλάδους, με τρόπο αναλογικό και στοχευμένο, μετά από εις βάθος ανάλυση των εξαρτήσεων και των κινδύνων.
Ο Αντόνιο Κόστα ήταν κατηγορηματικός ότι "η Ευρώπη στερείται επενδύσεων" και ότι "δεν θα υπάρξει ανταγωνιστικότητα χωρίς περισσότερες επενδύσεις".
Ο Κόστα συνόψισε τους τελικούς στόχους της νέας ατζέντας σε τέσσερις έννοιες: "οικονομική ανάπτυξη, βιομηχανική καινοτομία, ποιοτικές θέσεις εργασίας και προσιτές τιμές", υπογραμμίζοντας ότι οι αποφάσεις του Μαρτίου πρέπει να μεταφραστούν γρήγορα σε εφαρμογή.
