Ο Εμανουέλ Μακρόν απέκτησε μια χρυσή ευκαιρία να θωρακίσει έναν από τους πιο σημαντικούς θεσμούς της Γαλλίας απέναντι στην ακροδεξιά.
Με τον Εθνικό Συναγερμό της Μαρίν Λεπέν να εμφανίζεται ιδιαίτερα ισχυρός ενόψει των εκλογών της επόμενης χρονιάς, η πρόωρη παραίτηση του διοικητή της Τράπεζας της Γαλλίας δίνει στον σημερινό αρχηγό του κράτους — και όχι σε όποιον κερδίσει τις εκλογές για να τον διαδεχθεί — τη δυνατότητα να ορίσει τον διάδοχό του. Πρόκειται για μια καίρια θέση, που περιλαμβάνει τη συμμετοχή στις συνεδριάσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στη Φρανκφούρτη και τον ρόλο του οικονομικού "θεματοφύλακα" στο εσωτερικό της χώρας.
Ο Φρανσουά Βιλερουά ντε Γκαλό, ο διοικητής που αναμένεται πλέον να αποχωρήσει τον ερχόμενο Ιούνιο αντί για τον Οκτώβριο του 2027, επιμένει ότι η απόφασή του να αποχωρήσει για να αναλάβει τη διοίκηση ενός φιλανθρωπικού ιδρύματος για νέους με προβλήματα αποτελεί προσωπική επιλογή. Μια τέτοια κίνηση θα ήταν σχετικά ασυνήθιστη μεταξύ των ομολόγων του στις χώρες της G7, οι οποίοι συνήθως ολοκληρώνουν τη θητεία τους ή μετακινούνται σε παρόμοιους οικονομικούς ρόλους, όπως μεταδίδει το Bloomberg.
Ανεξαρτήτως των λόγων της απόφασης, το τελικό αποτέλεσμα είναι το ίδιο: η γαλλική ελίτ βρίσκεται πλέον σε θέση να "σηκώσει τη γέφυρα" και να οχυρωθεί, αν το επιθυμεί, ενόψει μιας πιθανής επικράτησης της Λεπέν ή, εναλλακτικά, του προστατευόμενού της, Ζορντάν Μπαρντελά.
Και σε περίπτωση που η άρχουσα τάξη έχει αμφιβολίες για το τι μπορούν να προκαλέσουν οι λαϊκιστές πολιτικοί, οι προσπάθειες του Ντόναλντ Τραμπ να εξαναγκάσει τη Federal Reserve σε χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής λειτουργούν ως χαρακτηριστική προειδοποίηση· ο ίδιος ο Βιλερουά είχε καταγγείλει αυτή την πίεση κατά της ανεξαρτησίας των κεντρικών τραπεζών σε κοινή δήλωση με διεθνείς ομολόγους του τον περασμένο μήνα.
"Αν αποδειχθεί ότι υπάρχουν παραπάνω από προσωπικοί λόγοι πίσω από αυτή την απόφαση, τότε τη βλέπω ως μια αμυντική κίνηση μιας ελίτ που προσπαθεί να κρατήσει όρθια τη Δημοκρατία", δήλωσε η Σοφία Βεντούρα, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια και συγγραφέας βιβλίων για τη γαλλική πολιτική. "Η παράδοση της οικονομικής πολιτικής σε ανθρώπους που δεν συμμερίζονται ορισμένες αξίες προβληματίζει κάποιους".
Ο κίνδυνος, ωστόσο, είναι ότι η πλήρωση κρίσιμων θέσεων με πρόσωπα του κατεστημένου ενισχύει τα αφηγήματα των λαϊκιστών πως τέτοιες πρακτικές υπονομεύουν τη δημοκρατία. Ήδη στη Γαλλία, ενέργειες της Δικαιοσύνης για τον αποκλεισμό υποψηφίων — εξέλιξη που θα μπορούσε να αφορά και τη Λεπέν — έχουν προκαλέσει ανάλογες επικρίσεις.
Κατά τη διάρκεια της θητείας του, ο Μακρόν έχει συχνά στελεχώσει κυβερνήσεις και κομβικούς γαλλικούς και ευρωπαϊκούς θεσμούς με τεχνοκράτες που συμμερίζονται τις απόψεις του υπέρ της βαθύτερης ολοκλήρωσης και του σεβασμού της οικονομικής ορθοδοξίας.
Ωστόσο, η επιρροή του στην εξουσία έχει αποδυναμωθεί σημαντικά μετά το αποτυχημένο στοίχημα των βουλευτικών εκλογών του 2024, που ενίσχυσε τόσο την άκρα αριστερά όσο και το κόμμα της Λεπέν.
Ακόμη κι αν η έφεσή της κατά της απαγόρευσης συμμετοχής στις εκλογές απορριφθεί, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο νυν ηγέτης του κόμματος, Μπαρντελά, βρίσκεται εξίσου σε πλεονεκτική θέση για να αναδειχθεί στον επόμενο ηγέτη της Γαλλίας.
Δεν θα ήταν η πρώτη φορά που το ενδεχόμενο μιας επικείμενης λαϊκιστικής νίκης προκαλεί εικασίες για προληπτικές κινήσεις σε επίπεδο προσώπων.
Τον Ιούνιο του 2022, ο πρώην διοικητής της Τράπεζας της Ιταλίας, Ινιάτσιο Βίσκο, είχε διαψεύσει σχέδια παραίτησης, έπειτα από δημοσίευμα που ανέφερε ότι ο τότε πρωθυπουργός Μάριο Ντράγκι θα τον αντικαθιστούσε, μαζί με άλλα πρόσωπα σε καίριες θέσεις, ενόψει πιθανών εκλογών. Τελικά αυτό δεν συνέβη και αργότερα την ίδια χρονιά ανέλαβε την εξουσία η Τζόρτζια Μελόνι.
Κατηγορίες περί "βαθέος κράτους" που αντιστέκεται στην αλλαγή εμφανίστηκαν επίσης στο Ηνωμένο Βασίλειο μετά το δημοψήφισμα για το Brexit το 2016 και αποτελούν επαναλαμβανόμενο θέμα στις ΗΠΑ, με πρωταγωνιστή τον Τραμπ και τους συμμάχους του.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η πίεση θα μπορούσε πράγματι να στραφεί προς την κεντρική τράπεζα, αν το Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ κερδίσει την εξουσία. Στο Νταβός τον περασμένο μήνα, ο ηγέτης του κόμματος δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο να επιχειρήσει τη συντόμευση της θητείας του διοικητή της Τράπεζας της Αγγλίας υπέρ ενός υποψήφιου της επιλογής του.
Στην ηπειρωτική Ευρώπη, η κοινότητα των κεντρικών τραπεζών παραμένει ιδιαίτερα επιφυλακτική απέναντι στην ακροδεξιά της Λεπέν, μετά την προεκλογική της εκστρατεία το 2017 που είχε ως κεντρικό σύνθημα την έξοδο της Γαλλίας από το ευρώ και την αποδόμηση των θεσμών της ΕΕ.
Έκτοτε έχει αναδιπλωθεί, αλλά εξακολουθεί να δεσμεύεται ότι θα αμφισβητήσει τις ομοσπονδιακές εξουσίες της Ευρώπης. Ο Μπαρντελά, από την πλευρά του, δήλωσε τον Νοέμβριο ότι, αν βρεθεί στην εξουσία, το κόμμα του θα πιέσει την ΕΚΤ να επανεκκινήσει την ποσοτική χαλάρωση, ως τρόπο αντιμετώπισης του διογκωμένου χρέους της Γαλλίας.
Εκπρόσωπος του Εθνικού Συναγερμού αρνήθηκε να σχολιάσει την παραίτηση του Βιλερουά και την ευθύνη του Μακρόν για τον ορισμό του διαδόχου του.
