Τις πυρετώδεις διαβουλεύσεις στα κέντρα αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα επόμενα βήματα στον πόλεμο της Ουκρανίας μεταφέρει το Politico, σημειώνοντας ότι η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο αποτελεί πλέον το βασικό ζήτημα που απασχολεί τους φορείς χάραξης πολιτικής σε όλες τις πρωτεύουσες της Ευρώπης.
Η επιστροφή του Τραμπ - το λεγόμενο Trump 2.0 - δημιουργεί κινδύνους για την Ε.Ε. σε σειρά ζητημάτων, συμπεριλαμβανομένης της ασφάλειας, του εμπορίου και της στάσης του μπλοκ απέναντι στην Κίνα. Αλλά η άμεση ανησυχία είναι τι θα συμβεί με την Ουκρανία, δεδομένου μάλιστα του δηλωμένου στόχου του Τραμπ να τερματίσει τη σύγκρουση μέσα σε "24 ώρες".
Σε αυτό το πλαίσιο, το μπλοκ έχει ήδη συμφωνήσει σε μια πρώτη προτεραιότητα: Πρέπει να κάνει ό,τι είναι δυνατόν για να πείσει τον Τραμπ ότι η Ουκρανία θα πρέπει να μπει σε διαπραγματεύσεις από θέση ισχύος και ότι μια κακή συμφωνία για την Ουκρανία θα τον έκανε να φανεί αδύναμος στη διεθνή σκηνή - όπως έγινε με το Αφγανιστάν για τον πρόεδρο Τζο Μπάιντεν ή με τη Συρία για τον πρώην πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα.
Ενώ αυτή η γραμμή επιχειρημάτων προωθείται από τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε και αρκετούς ηγέτες της Ε.Ε. το να παρουσιαστεί στον Τραμπ μόνο αυτή η οπτική θα είναι κάτι που είναι μάλλον απίθανο να τον επηρεάσει, σημειώνει το Politico. Ως εκ τούτου, το μπλοκ έχει επίσης αρχίσει να συζητά μια συνολική πρόταση που ελπίζει να κάνει τον Τραμπ να δει με μεγαλύτερη συμπάθεια την ουκρανική υπόθεση.
Ωστόσο, αν η Ε.Ε. θέλει να επηρεάσει σοβαρά τις διαπραγματεύσεις για το μέλλον της Ουκρανίας, θα πρέπει να είναι διατεθειμένη να πληρώσει γι' αυτό.
Η μεγαλύτερη ανησυχία του μπλοκ είναι ότι οι διαπραγματεύσεις για το μέλλον της Ουκρανίας μπορεί να μετατραπούν σε ένα "μίνι Μόναχο". Ότι δεν θα οδηγούσαν μόνο σε άμεσες εδαφικές απώλειες την Ουκρανία, αλλά επίσης θα δημιουργούσαν τον κίνδυνο η Ρωσία να καταγράψει και νέα εδαφικά κέρδη στα ανατολικά της χώρας, η Ουκρανία να γνωρίσει ένα νέο κύμα προσφύγων προς την Ε.Ε. αλλά και να διαμορφωθεί μια νοοτροπία κατευνασμού που θα απέκλειε την ένταξη του Κιέβου στο ΝΑΤΟ και πιθανώς θα έθετε σε κίνδυνο τη διαδικασία για την ένταξη και στην Ε.Ε.
Μια τέτοια στροφή θα αποτελούσε μια μεγάλη στρατηγική οπισθοδρόμηση για την Ε.Ε. και θα δοκίμαζε σε μεγάλο βαθμό τη συνοχή της. Είναι επίσης πολύ πιο πιθανό να συμβεί εάν η Ουκρανία ξεκινήσει τις συνομιλίες από θέση αδυναμίας - γι' αυτό είναι σημαντικό να τεθούν πολλά περισσότερα χρήματα στο τραπέζι.
Οι αξιωματούχοι πιστεύουν ότι το δάνειο της G7 των 50 δισ. ευρώ που χορηγήθηκε πρόσφατα θα καλύψει την Ουκρανία μέχρι το τέλος του 2025. Επομένως, ο σκοπός των νέων χρημάτων θα είναι να σηματοδοτήσει πως η υποστήριξη για την Ουκρανία θα συνεχιστεί το 2026 και πιθανώς το 2027.
Στα μάτια της Ε.Ε. μια τέτοια προσφορά θα μπορούσε επίσης να δώσει στον Τραμπ τη "νίκη" που χρειάζεται – ότι δηλαδή η πίεση των ΗΠΑ ανάγκασε το μπλοκ να αναλάβει ένα μεγαλύτερο μερίδιο από το οικονομικό βάρος για την Ουκρανία, καθώς και για τη δική της ασφάλεια και άμυνα.
Ωστόσο, το να συγκεντρωθούν περισσότερα χρήματα δεν είναι μια εύκολη υπόθεση, σημειώνει το Politico.
Η κυβέρνηση της Γαλλίας έπεσε πρόσφατα στην προσπάθεια της να εγκρίνει τον προϋπολογισμό για το 2025. Παράλληλα, οι εκλογές το Φεβρουάριο στη Γερμανία και οι αναμενόμενες διαπραγματεύσεις για μια κυβέρνηση συνασπισμού θα δυσκολέψουν πολύ το Βερολίνο να υπογράψει αποφάσεις που θα έχουν μεγάλο δημοσιονομικό αντίκτυπο. Επιπλέον, επτά χώρες μέλη της Ε.Ε. βρίσκονται σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, ενώ απομένουν μόνο περίπου 5 δισ. ευρώ για την άμυνα στον υφιστάμενο προϋπολογισμό της Ε.Ε.
Η Ε.Ε. εξετάζει πάντως μια σειρά από διαφορετικές επιλογές για να συγκεντρώσει περισσότερα χρήματα για την Ουκρανία.
Μια ιδέα είναι απλώς να δανείσουν χρήματα στο Κίεβο με ευνοϊκά επιτόκια και μεγαλύτερες περιόδους αποπληρωμής έναντι του λεγόμενου περιθωρίου στον προϋπολογισμό της Ε.Ε. Ένας άλλος τρόπος είναι να ενισχυθεί η ικανότητα της Ε.Ε. να δανείζεται έναντι αυτού του περιθωρίου, με τα κράτη μέλη να παρέχουν δημοσιονομικές εγγυήσεις. Ένα τέτοιο σχέδιο θα έχει ως πρότυπο τη διευκόλυνση SURE των 100 δισ. ευρώ της Ε.Ε. η οποία δημιουργήθηκε για την υποστήριξη προγραμμάτων αποζημίωσης κατά τη διάρκεια της πανδημίας της Covid-19.
Άλλες εναλλακτικές περιλαμβάνουν τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM), ο οποίος διατηρεί δανειοδοτική ικανότητα 422 δισ. ευρώ. Ωστόσο, μια προηγούμενη προσπάθεια να γίνει χρήση του ESM κατά τη διάρκεια της πανδημίας απέτυχε, καθώς κανένα μέλος δεν χρησιμοποίησε τα φθηνά κεφάλαια που προσφέρονταν.
Ο αναπροσανατολισµός αχρησιμοποίητων κεφαλαίων από το NextGenerationEU είναι άλλη μία επιλογή, καθώς μόνο το 41% των 650 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας έχει χρησιμοποιηθεί μέχρι στιγμής. Ωστόσο, ενώ ο στόχος είναι τα 300 δισ. ευρώ μέχρι το τέλος του έτους, η διευκόλυνση πρόκειται να λήξει μέχρι το τέλος του 2026 και είναι απίθανο να παραταθεί.
Το βασικό ζήτημα, ωστόσο, είναι ότι όλες αυτές οι επιλογές είναι τεχνικά και πολιτικά περίπλοκες, καθώς απαιτούν τη συμμετοχή των 27 εθνικών κοινοβουλίων της Ε.Ε. - τουλάχιστον σε κάποιο βαθμό.
Επιπλέον, ακόμα και μεγαλύτερα χρηματικά ποσά για την Ουκρανία θα συνεπάγονται οπωσδήποτε και περισσότερες αγορές όπλων από τις ΗΠΑ, κάτι που θα μπορούσε να προκαλέσει αντιδράσεις σε κάποιες πρωτεύουσες της Ε.Ε.
Ένας αναδυόμενος συμβιβασμός στο Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Αμυντικής Βιομηχανίας, που θα επέτρεπε μεγαλύτερη χρήση για στρατιωτικές προμήθειες εκτός της Ε.Ε. δείχνει ότι αυξάνεται ο πραγματισμός στην Ευρώπη. Παράλληλα, ορισμένοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής στις Βρυξέλλες θέλουν να προχωρήσουν ακόμη περισσότερο, επικαλούμενοι το σχέδιο "δανεισμού-μίσθωσης" του πρώην υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάικ Πομπέο ως πιθανό μοντέλο που θα πρέπει να ακολουθήσει και η Ευρώπη. Ένα τέτοιο σχέδιο θα επέτρεπε στην Ουκρανία να χρησιμοποιήσει δισεκατομμύρια ευρώ για να δανειστεί στρατιωτικό εξοπλισμό χωρίς κανέναν περιορισμό.
Επιπλέον, ορισμένες χώρες-μέλη θέλουν να δημιουργήσουν ένα συνολικό πακέτο που θα συνδυάζει δισεκατομμύρια ευρώ για την Ουκρανία με τις συμφωνίες ασφάλειας, άμυνας και εμπορίου της ίδιας της Ε.Ε. - όπως η αγορά περισσότερου υγροποιημένου φυσικού αερίου και γεωργικών προϊόντων από τις ΗΠΑ, αλλά και μια στενότερη ευθυγράμμιση της Ε.Ε. με την σκληρότερη στάση των ΗΠΑ απέναντι στην Κίνα.
Ένα τέτοιο πακέτο είναι μια χρήσιμη ιδέα. Όχι μόνο θα έστελνε ένα ισχυρότερο μήνυμα τόσο στον Τραμπ, όσο και στον Ρώσο Πρόεδρο, Βλαντιμίρ Πούτιν, αλλά θα μπορούσε επίσης να βοηθήσει στη διατήρηση της συνοχής εντός της Ε.Ε. καλύπτοντας τους προβληματισμούς των χωρών μελών που ανησυχούν περισσότερο για το εμπόριο καθώς και τους προβληματισμούς των χωρών μελών που ανησυχούν περισσότερο για την ασφάλεια. Η λογική είναι απλή: περισσότερες δαπάνες στην ασφάλεια και την άμυνα της Ε.Ε. θα έχει ως αποτέλεσμα ακόμα μεγαλύτερες δημοσιονομικές μεταφορές στις ΗΠΑ, εξασφαλίζοντας έτσι περισσότερες παραχωρήσεις όσον αφορά τους δασμούς.
"H επιλογή είναι η εξής: το σχέδιο του Τραμπ ή το σχέδιο του Πούτιν - εκτός και αν έχουμε τα κότσια να προτείνουμε μια εναλλακτική για την οποία όμως θα πρέπει να είμαστε διατεθειμένοι να πληρώσουμε", αναφέρει υψηλόβαθμος αξιωματούχος της Ε.Ε. στο Politico.
Και η στιγμή της αλήθειας της Ε.Ε. πλησιάζει γρήγορα, προσθέτει το Politico.
