Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και οι εταιρείες επιταχύνουν τις προσπάθειες μείωσης της εξάρτησης τους από τεχνολογίες, στρατιωτικό υλικό και ενεργειακούς πόρους των ΗΠΑ, καθώς οι διατλαντικές σχέσεις επιδεινώνονται, τονίζει σε ρεπορτάζ - ανάλυσή του ο ιστότοπος Politico.
Για δεκαετίες, η ΕΕ στηριζόταν στις εγγυήσεις του ΝΑΤΟ για την ασφάλεια στην ήπειρο και στην αμερικανική τεχνολογία για την ενίσχυση της επιχειρηματικότητάς της. Οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για κατάληψη της Γροιλανδίας και οι επιθετικές δηλώσεις μελών της κυβέρνησής του για την Ευρώπη έχουν δώσει νέο κίνητρο στους Ευρωπαίους ηγέτες να ζητούν την "ανεξαρτησία" της ΕΕ.
"Αν θέλουμε να μας πάρουν ξανά στα σοβαρά, πρέπει να μάθουμε τη γλώσσα της πολιτικής ισχύος", δήλωσε ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, την περασμένη εβδομάδα.
Από εντολές που απαγορεύουν στους δημόσιους υπαλλήλους τη χρήση αμερικανικών εργαλείων τηλεδιάσκεψης, μέχρι εμπορικές συμφωνίες με χώρες όπως η Ινδία και η προσπάθεια διαφοροποίησης των προμηθευτών ενέργειας της Ευρώπης, οι προσπάθειες μείωσης της εξάρτησης της ΕΕ από τις ΗΠΑ εντείνονται, υπογραμμίζει ο ιστότοπος. Οι ηγέτες της ΕΕ προειδοποιούν ότι οι διατλαντικές σχέσεις δεν πρόκειται να επιστρέψουν στην προ Τραμπ κατάσταση.
Οι αξιωματούχοι της ΕΕ τονίζουν ότι αυτά τα μέτρα αποτελούν "αποκλιμάκωση" της σχέσης της Ευρώπης με τις ΗΠΑ και όχι "αποσύνδεση" - ένας όρος που υποδηλώνει καθαρή διάλυση των οικονομικών και στρατηγικών σχέσεων. Μέχρι πρόσφατα, και οι δύο εκφράσεις χρησιμοποιούνταν κυρίως για τις προσπάθειες της Ευρώπης να μειώσει την εξάρτησή της από την Κίνα. Τώρα, αναφέρονται και στις ΗΠΑ, τον κύριο εμπορικό εταίρο και χορηγό ασφάλειας της Ευρώπης.
Η προσπάθεια αποσύνδεσης βρίσκεται στην αρχή της. Οι ΗΠΑ παραμένουν μακράν ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Ευρώπης και θα πάρει χρόνια για την ΕΕ να απαλλαγεί από την αμερικανική τεχνολογία και στρατιωτική υποστήριξη, σύμφωνα με τον Ζαν-Λικ Ντεμαρτί, ο οποίος ήταν επικεφαλής της διεύθυνσης Εμπορίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επί προεδρίας Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ.
"Σε ό,τι αφορά το εμπόριο, οι ΗΠΑ αντιπροσωπεύουν ένα σημαντικό ποσοστό των εξαγωγών μας", δήλωσε ο Ντεμαρτί. "Είναι μεγάλος όγκος, αλλά δεν είναι θέμα ζωής και θανάτου".
Η ώθηση για διαφοροποίηση από τις ΗΠΑ έχει οδηγήσει την ΕΕ να συνάψει εμπορικές συμφωνίες με το μπλοκ των χωρών του Mercosur στη Λατινική Αμερική, την Ινδία και την Ινδονησία τους τελευταίους μήνες. Η Επιτροπή αναθεώρησε επίσης τη συμφωνία της με το Μεξικό και αναβίωσε τις διαπραγματεύσεις με την Αυστραλία.
Από το ΝΑΤΟ στην ΕΕ
Από τη στιγμή που η ήπειρος βγήκε από τα ερείπια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, η Ευρώπη βασίστηκε για την ασφάλειά της στο ΝΑΤΟ — το οποίο χρηματοδοτούν κυρίως οι ΗΠΑ. Σε μια συνάντηση στην πόλη Ζάγκρεμπ της Κροατίας, οι συντηρητικοί ηγέτες της Ευρώπης, περιλαμβανομένου του Μερτς, δήλωσαν ότι ήρθε η ώρα να ενισχυθεί η εσωτερική αμυντική ρήτρα της ΕΕ, η οποία δεσμεύει τις χώρες της ΕΕ να υπερασπιστούν οποιαδήποτε χώρα της ΕΕ δεχθεί επίθεση.
Η ρήτρα αμοιβαίας άμυνας του άρθρου 42.7 της ΕΕ υπήρχε από το 2009, αλλά μέχρι πρόσφατα δεν θεωρείτο αναγκαία, καθώς το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ εξυπηρετούσε παρόμοιο σκοπό.
Ωστόσο, οι κυβερνήσεις της Ευρώπης άρχισαν να αμφιβάλλουν αν οι ΗΠΑ θα προστρέξουν πραγματικά προς βοήθεια της Ευρώπης σε περίπτωση που δεχθεί επίθεση.
Στo Ζάγκρεμπ, οι ηγέτες συμφώνησαν να δώσουν στην ΕΕ νέο ρόλο ως στρατιωτικό παράγοντα, αναθέτοντας σε δύο ηγέτες, που δεν έχουν ακόμη κατονομαστεί, να δημιουργήσουν σχέδια για την ενίσχυση της ρήτρας αυτής και να την μετατρέψουν σε έναν αδιάβλητο εγγυητή ασφάλειας.
Η αλλαγή διάθεσης είναι πιο σαφής σε ό,τι αφορά την τεχνολογία, καθώς η ευρωπαϊκή εξάρτηση από πλατφόρμες όπως εκείνες των X, Meta και Google έχει προκαλέσει ανησυχία στους Ευρωπαίους πολίτες, όπως φαίνεται από την ευρεία υποστήριξη για τη νομοθεσία της ΕΕ στον τομέα της τεχνολογίας.
Η γαλλική κυβέρνηση σχεδιάζει να απαγορεύσει στους αξιωματούχους τη χρήση αμερικανικών εργαλείων τηλεδιάσκεψης. Άλλες χώρες, όπως η Γερμανία, εξετάζουν παρόμοιες κινήσεις.
"Είναι πολύ σαφές ότι η Ευρώπη περνά στη στιγμή της ανεξαρτησίας μας", δήλωσε η επικεφαλής Τεχνολογίας της ΕΕ, Χέννα Βίρκκουνεν, σε συνέδριο του Politico την περασμένη εβδομάδα.
Η Γαλλία προχωρά στην απαγόρευση των αμερικανικών πλατφορμών, όπως το Google Meet, το Zoom και το Teams, και οι αξιωματούχοι θα μεταβούν σύντομα στο Visio, ένα εργαλείο βιντεοδιάσκεψης που αναπτύσσεται από τη γαλλική εταιρεία Outscale.
Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, οι ευρωβουλευτές πιέζουν την πρόεδρο Ρομπέρτα Μετσόλα να απορρίψει τα αμερικανικά λογισμικά και υλικά, καθώς και το αμερικανικό εργαλείο κράτησης ταξιδιών.
Διαφοροποίηση
Στην ενέργεια, το ίδιο φαινόμενο είναι εμφανές. Οι ΗΠΑ παρέχουν πάνω από το ένα τέταρτο του φυσικού αερίου της ΕΕ, με το ποσοστό αυτό να αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω με την πλήρη απαγόρευση ρωσικών εισαγωγών.
Ωστόσο, οι αξιωματούχοι της ΕΕ προειδοποιούν για τον κίνδυνο αύξησης της εξάρτησης της Ευρώπης από τις ΗΠΑ και σε αυτόν τον τομέα.
Η κρίση της Γροιλανδίας υπήρξε "ξεκάθαρη προειδοποίηση" για την ΕΕ, που έδειξε ότι η ενέργεια δεν μπορεί πλέον να ιδωθεί ξεχωριστά από τις γεωπολιτικές τάσεις.
Το πρόγραμμα της ΕΕ ύψους 150 δισ. ευρώ, το οποίο ολοκληρώθηκε τον Μάιο του 2025, αναφέρει ότι μάξιμουμ ένα 35% των εξαρτημάτων σε μια συγκεκριμένη αγορά, βάσει κόστους, μπορούν να προέρχονται από χώρες εκτός της ΕΕ και των συνεργαζόμενων χωρών, όπως η Νορβηγία και η Ουκρανία. Οι ΗΠΑ δεν θεωρούνται συνεργάτης στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος.
Αυτή τη στιγμή, οι ευρωπαϊκές χώρες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις ΗΠΑ για στρατιωτικές δυνατότητες, αλλά η ισχυρή συντηρητική ομάδα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ) δηλώνει ότι αυτοί είναι ακριβώς οι τομείς στους οποίους η Ευρώπη πρέπει να ενισχύσει τις δικές της δυνατότητες.
