Ο Ντόναλντ Τραμπ πρόκειται να δρομολογήσει ένα στρατηγικό απόθεμα κρίσιμων ορυκτών με αρχική χρηματοδότηση 12 δισ. δολαρίων, σε μια προσπάθεια να προστατευθούν οι κατασκευαστές από διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα, καθώς οι ΗΠΑ επιδιώκουν να μειώσουν δραστικά την εξάρτησή τους από τα κινεζικά σπάνια μέταλλα και άλλα ορυκτά.
Η πρωτοβουλία — με την ονομασία Project Vault — προβλέπει τη συνδυασμένη αξιοποίηση 1,67 δισ. δολαρίων ιδιωτικών κεφαλαίων και δανείου ύψους 10 δισ. δολαρίων από την Αμερικανική Τράπεζα Εξαγωγών-Εισαγωγών (Export-Import Bank), προκειμένου να αγοραστούν και να αποθηκευτούν τα ορυκτά για λογαριασμό αυτοκινητοβιομηχανιών, τεχνολογικών εταιρειών και άλλων κατασκευαστών, όπως μεταδίδει το Bloomberg.
Λεπτομέρειες της πρωτοβουλίας, η οποία θα αποτελούσε απόθεμα πρωτοφανές για τον ιδιωτικό τομέα στις ΗΠΑ, περιγράφηκαν από ανώτερους αξιωματούχους της κυβέρνησης, οι οποίοι ζήτησαν να διατηρηθεί η ανωνυμία τους καθώς το σχέδιο δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί επίσημα.
Η προσπάθεια προσομοιάζει με το υφιστάμενο στρατηγικό απόθεμα πετρελαίου της χώρας. Όμως, αντί για αργό πετρέλαιο, θα επικεντρώνεται σε ορυκτά — όπως το γάλλιο και το κοβάλτιο — που χρησιμοποιούνται σε προϊόντα όπως τα iPhone, οι μπαταρίες και οι κινητήρες αεροσκαφών. Το απόθεμα αναμένεται να περιλαμβάνει τόσο σπάνιες γαίες όσο και κρίσιμα ορυκτά, καθώς και άλλα στρατηγικής σημασίας στοιχεία που υπόκεινται σε έντονες διακυμάνσεις τιμών.
Πρόκειται για μια σημαντική δέσμευση με στόχο τη συσσώρευση ορυκτών που θεωρούνται κρίσιμα για τη βιομηχανική οικονομία — συμπεριλαμβανομένων των κλάδων της αυτοκινητοβιομηχανίας, της αεροδιαστημικής και της ενέργειας — και υπογραμμίζει την προσπάθεια του Τραμπ να αποδεσμεύσει τις αμερικανικές εφοδιαστικές αλυσίδες από την Κίνα, τον κυρίαρχο παγκόσμιο προμηθευτή και επεξεργαστή κρίσιμων ορυκτών.
Στο έργο συμμετέχουν μέχρι στιγμής περισσότερες από δώδεκα εταιρείες, μεταξύ των οποίων οι General Motors Co., Stellantis NV, Boeing Co., Corning Inc., GE Vernova Inc. και η Google της Alphabet Inc. Τρεις οίκοι εμπορίας εμπορευμάτων — οι Hartree Partners LP, Traxys North America LLC και Mercuria Energy Group Ltd. — έχουν αναλάβει τη διαχείριση των αγορών των πρώτων υλών για την πλήρωση του αποθέματος.
Το διοικητικό συμβούλιο της Τράπεζας Εξαγωγών-Εισαγωγών των ΗΠΑ (Ex-Im) αναμένεται να ψηφίσει αργότερα τη Δευτέρα για την έγκριση του δανείου-ρεκόρ διάρκειας 15 ετών, το οποίο υπερβαίνει κατά περισσότερο από το διπλάσιο τη μέχρι σήμερα μεγαλύτερη συμφωνία που έχει πραγματοποιήσει η τράπεζα.
Ο Τραμπ αναμένεται να συναντηθεί τη Δευτέρα με τη διευθύνουσα σύμβουλο της GM, Μέρι Μπάρα, καθώς και με τον δισεκατομμυριούχο του μεταλλευτικού κλάδου Ρόμπερτ Φρίντλαντ, οι οποίοι εκπροσωπούν τόσο τους παραγωγούς όσο και τους χρήστες κρίσιμων ορυκτών.
Οι ΗΠΑ διαθέτουν ήδη ένα εθνικό απόθεμα κρίσιμων ορυκτών για την εξυπηρέτηση της αμυντικής-βιομηχανικής βάσης της χώρας, δεν έχουν όμως αντίστοιχο απόθεμα για τις ανάγκες του πολιτικού τομέα. Υπό την προεδρία Τραμπ, οι ΗΠΑ έχουν επίσης προχωρήσει στο σπάνιο βήμα της άμεσης επένδυσης σε εγχώριες εταιρείες ορυκτών, προκειμένου να ενισχύσουν την παραγωγή και επεξεργασία σπάνιων γαιών στο εσωτερικό της χώρας.
Η κυβέρνηση έχει ήδη συνάψει συμφωνίες συνεργασίας με την Αυστραλία, την Ιαπωνία, τη Μαλαισία και άλλες χώρες για το ζήτημα αυτό. Παράλληλα, θα πιέσει ακόμη περισσότερα κράτη να επιδιώξουν παρόμοιες συμφωνίες κατά τη διάρκεια συνόδου δεκάδων χωρών που έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί στην Ουάσινγκτον την Τετάρτη.
Η προσπάθεια μείωσης του κινδύνου στην εφοδιαστική αλυσίδα ορυκτών απέκτησε νέα δυναμική πέρυσι, όταν η Κίνα επέβαλε αυστηρότερους ελέγχους στις εξαγωγές ορισμένων υλικών. Αυτό οδήγησε ορισμένους Αμερικανούς κατασκευαστές να περιορίσουν την παραγωγή τους και ανέδειξε τον βαθμό επιρροής του Πεκίνου.
Η νέα πρωτοβουλία θα προσφέρει στις συμμετέχουσες βιομηχανίες έναν τρόπο να θωρακίσουν τις δραστηριότητές τους απέναντι στις διακυμάνσεις των τιμών βασικών υλικών, χωρίς να χρειάζεται να διατηρούν δικά τους αποθέματα.
Τέτοιες διακυμάνσεις μπορούν να εκθέσουν τις εταιρείες σε τεράστια μεταβλητότητα στο κόστος κρίσιμων πρώτων υλών, προκαλώντας σοβαρές αναταράξεις στους ισολογισμούς τους. Ενδεικτικά, το νικέλιο κατέγραψε ιστορική εκτόξευση τιμών λίγο μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, λόγω των φόβων ότι οι αγοραστές δεν θα μπορούσαν πλέον να προμηθευτούν το μέταλλο από τη Ρωσία, έναν από τους μεγαλύτερους προμηθευτές παγκοσμίως.
Ορισμένες λεπτομέρειες σχετικά με τη δομή του Project Vault δεν ήταν άμεσα γνωστές, συμπεριλαμβανομένων των θεσμικών επενδυτών που θα διαθέσουν τα 1,67 δισ. δολάρια. Ανώτεροι αξιωματούχοι της κυβέρνησης ανέφεραν ότι το έργο υπερκαλύφθηκε, καθώς οι επενδυτές προσελκύονται από μια ομάδα κατασκευαστών υψηλής πιστοληπτικής αξιοπιστίας, τις μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις τους και τη συμμετοχή του αμερικανικού οργανισμού εξαγωγικών πιστώσεων.
Το ακριβές κόστος διακράτησης που θα επιβαρύνει τις εταιρείες, καθώς και οι αμοιβές των εμπορικών οίκων που θα συμμετέχουν ως φορείς προμήθειας, δεν γνωστοποιήθηκαν.
Οι εταιρείες που θα δεσμευτούν αρχικά να αγοράσουν υλικά σε προκαθορισμένη τιμή αποθέματος σε μεταγενέστερο χρόνο — και θα καταβάλουν ορισμένα προκαταβολικά τέλη — θα μπορούν να υποβάλουν στο Project Vault λίστα με τα υλικά προτίμησής τους που χρειάζονται.
Το έργο, με τη σειρά του, θα επιδιώξει την προμήθεια και αποθήκευση των υλικών, με τις κατασκευάστριες εταιρείες να επιβαρύνονται με κόστος διακράτησης που θα καλύπτει τις δαπάνες που σχετίζονται με τους τόκους του δανείου και τη φύλαξη των στοιχείων.
Οι εταιρείες θα μπορούν να αντλούν ποσότητες από το απόθεμά τους, υπό την προϋπόθεση ότι το αναπληρώνουν. Σε περίπτωση σοβαρής διαταραχής της εφοδιαστικής αλυσίδας, θα έχουν τη δυνατότητα να αποκτήσουν πρόσβαση στο σύνολο του αποθέματος, σύμφωνα με τους αξιωματούχους.
Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού της πρωτοβουλίας είναι ότι οι εταιρείες που δεσμεύονται να αγοράσουν συγκεκριμένη ποσότητα υλικών σε προκαθορισμένη τιμή, δεσμεύονται ταυτόχρονα να επαναγοράσουν την ίδια ποσότητα στο μέλλον στην ίδια τιμή. Η κυβέρνηση θεωρεί ότι αυτό λειτουργεί ως μηχανισμός σταθεροποίησης, συμβάλλοντας στον περιορισμό της μεταβλητότητας.
