Στις αρχές του 2026 το ευρώ ξεπέρασε το επίπεδο των 1,20 δολαρίων για πρώτη φορά από το 2021 ως αποτέλεσμα της σημαντικής υποτίμησης του δολαρίου κατά τη διάρκεια του 2025. Η συναλλαγματική ισοτιμία του δολαρίου έχασε πέρυσι σχεδόν 10% της αξίας του έναντι μιας σειράς νομισμάτων, καθώς και ένα επιπλέον 2,6% από τις αρχές του 2026. Στερλίνα και γιεν κατέγραψαν επίσης αισθητή άνοδο έναντι του αμερικανικού εθνικού νομίσματος.
Αρκετοί οικονομολόγοι αποδίδουν την πτώση στη μειωμένη εμπιστοσύνη των επενδυτών. Η πολιτική αβεβαιότητα στις ΗΠΑ επιβαρύνει το δολάριο, όπως άλλωστε και η στρατηγική αξιοποίηση ενός αδύναμου δολαρίου για την τόνωση των εξαγωγών. Οι δασμοί καθώς και η στοχευμένη υποτίμηση αναφέρονται ρητά σε επίσημα αμερικανικά έγγραφα ως εργαλεία για τη ενίσχυση του εμπορίου.
Πώς επηρεάζει το αδύναμο δολάριο την Ευρώπη
Η αξία του ευρώ ενισχύθηκε κατά 13% το 2025. Πρόκειται για την ισχυρότερη αύξηση από το 2017. Σύμφωνα με οικονομολόγους, όπως ο Τζαν Άλεν Ρέινχολτς, η συναλλαγματική ισοτιμία επηρεάζει άμεσα την οικονομία, μιας και οι ευρωπαϊκές εξαγωγές γίνονται ακριβότερες σε βάρος της ανταγωνιστικότητας. Την ίδια στιγμή όμως οι εισαγωγές γίνονται φθηνότερες προς όφελος των καταναλωτών και του κόστους παραγωγής.
Οι επιπτώσεις ενός ισχυρότερου ευρώ χτυπούν πρώτα την πόρτα των εξαγωγών, ειδικά όταν εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την αμερικανική αγορά. Σύμφωνα με την βρετανική εταιρία συμβούλων, οικονομολογικών αναλύσεων και προγνώσεων Oxford Economics, το ΑΕΠ της Ευρωζώνης θα διαμορφωθεί 0,2% χαμηλότερο το 2026 εάν το ευρώ παραμείνει στο επίπεδο του 1,20 δολαρίου. Ταυτόχρονα, τόσο καταναλωτές, όσο και επιχειρήσεις επωφελούνται από τις φθηνότερες εισαγωγές ενέργειας και πρώτων υλών.
Μια επιπλέον άνοδο του ευρώ έναντι του δολαρίου ενδέχεται να επιδράσει αρνητικά στην ανταγωνιστικότητα επιχειρήσεων που εξάγουν στις ΗΠΑ, δηλώνει ο Ρικάρτο Αμάρο, επικεφαλής οικονομολόγος για ζητήματα ευρωζώνης στην Oxford Economics. Σύμφωνα με τον Αμάρο αν η συναλλαγματική ισοτιμία δολαρίου-ευρώ παραμείνει ως έχει τότε θα έχει επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή οικονομική ανάπτυξη.
Ποιοι ευρωπαϊκοί τομείς επηρεάζονται
Εταιρείες εισηγμένες στο STOXX Europe 600 διασφαλίζουν περίπου το 30% των εσόδων τους στις ΗΠΑ. Για ορισμένους τομείς, όπως η φαρμακοβιομηχανία και η αυτοκινητοβιομηχανία ένα ισχυρό ευρώ σημαίνει επιπλέον πιέσεις.
Πολλές εταιρείες υποφέρουν ήδη από τους δασμούς που επέβαλλε ο πρόεδρος Τραμπ. Οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι μια πιο δυσμενής συναλλαγματική ισοτιμία θα μπορούσε να "επιφέρει ένα ακόμη πλήγμα".
Αναλυτές, όπως ο Ζολτ Ντάρβας από τη δεξαμενή σκέψης Bruegel, δεν μοιράζονται τις ανησυχίες αυτές. Θυμίζουν ότι ακόμα και υψηλότερες ιστοτομίες, όπως των 1,30 ή ακόμα και των 1,50 δολαρίων, μεταξύ 2004 και 2014, δεν έβλαψαν μακροπρόθεσμα τις ευρωπαϊκές εξαγωγές.
Θα παρέμβει η ΕΚΤ;
Το ισχυρό ευρώ οδηγεί σε εικασίες σχετικά με πιθανά αντίμετρα από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Ο Διοικητής της Αυστριακής Κεντρικής Τράπεζας Μάρτιν Κόχερ χαρακτηρίζει μεν την ανατίμηση του ευρώ "συγκρατημένη" εκτιμά ότι ωστόσο ότι σε περίπτωση περαιτέρω ενίσχυσης θα πρέπει να παρέμβει η ΕΚΤ.
Από την πλευρά της η Φρανκφούρτη προσπαθεί ήδη να επηρεάσει τις προσδοκίες της αγοράς μέσω υψηλόβαθμων αξιωματούχων της, οι οποίοι διαμηνύουν, όπως δηλώνει ο οικονομολόγος Ρικάρτο Αμάρο ότι: "Παρακολουθούν τις εξελίξεις εκφράζοντας ανησυχία για τις πρόσφατες εξελίξεις. Με τον τρόπο αυτό τίθεται στο τραπέζι το ζήτημα ενδεχόμενης μείωσης του βασικού επιτοκίου, αντισταθμίζοντας την ενίσχυση του ευρώ".
Στον αντίποδα ο αναλυτής Ζολτ Ντάρβας υποστηρίζει ότι ο πληθωριστικός αντίκτυπος ενός ισχυρότερου ευρώ τείνει προς το μηδέν και ότι κανένας τομέας δεν είναι ιδιαίτερα ευάλωτος. "Οι συναλλαγματικές ισοτιμίες έχουν καταγράψει τις τελευταίες δεκαετίες σημαντικές διακυμάνσεις. Οι επιχειρήσεις έχουν προσαρμοστεί έτσι ώστε είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν πολύ μεγαλύτερες διακυμάνσεις από αυτές που βιώνουμε σήμερα", υπογραμμίζει ο Ζολτ Ντάρβας.
Επιμέλεια: Στέφανος Γεωργακόπουλος
Πηγή: Deutsche Welle
