Του Χάρη Φλουδόπουλου
Σε νέο υψηλό επταμήνου εκτοξεύθηκαν οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη, επαναφέροντας στο προσκήνιο τις ανησυχίες για το ενεργειακό κόστος, την ώρα που η κακοκαιρία, η γεωπολιτική αβεβαιότητα και οι εξελίξεις στις σχέσεις ΗΠΑ-ΕΕ δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα για τις αγορές ενέργειας. Παράλληλα, έντονα ανοδικά κινήθηκαν και οι χονδρεμπορικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, με τη Νοτιοανατολική Ευρώπη –και την Ελλάδα– να βρίσκονται ξανά στο "κόκκινο".
Χθες το ευρωπαϊκό benchmark φυσικού αερίου, το προθεσμιακό συμβόλαιο επόμενου μήνα στον ολλανδικό κόμβο TTF, σημείωσε άλμα έως και 6,9% στις πρώτες συναλλαγές, αγγίζοντας τα 41,92 ευρώ ανά μεγαβατώρα, επίπεδο που αποτελεί το υψηλότερο από τις 23 Ιουνίου 2025. Αργότερα, η τιμή υποχώρησε ελαφρώς, παραμένοντας ωστόσο κοντά στα 41 ευρώ/MWh, επιβεβαιώνοντας το ισχυρό ανοδικό momentum της αγοράς.
Καταλυτικό ρόλο έπαιξαν οι εξελίξεις στην Ουάσιγκτον, μετά την αιφνιδιαστική υπαναχώρηση του προέδρου των ΗΠΑ, Donald Trump, από την απειλή επιβολής δασμών σε σειρά χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η απόφαση αυτή μείωσε άμεσα το ασφάλιστρο κινδύνου που είχε ενσωματώσει η αγορά, καθώς οι απειλές δασμών είχαν πυροδοτήσει φόβους για ενδεχόμενους περιορισμούς στις εξαγωγές αμερικανικού LNG προς την Ευρώπη και για αρνητικές επιπτώσεις στη βιομηχανική ζήτηση.
Όπως επισημαίνουν παράγοντες της αγοράς, η άρση των δασμολογικών απειλών προσέθεσε περαιτέρω "καύσιμο" σε μια αγορά που ήδη κινείται ανοδικά, λόγω των καιρικών συνθηκών και της αυξημένης ζήτησης.
"Τέλειος συνδυασμός"
Σύμφωνα με αναλυτές, οι χαμηλές θερμοκρασίες τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη ενισχύουν τις ανοδικές πιέσεις. Στις ΗΠΑ, το ψύχος αυξάνει τη ζήτηση φυσικού αερίου και προκαλεί προβλήματα σε ορισμένα κοιτάσματα (freeze-offs), περιορίζοντας ενδεχομένως τις ποσότητες που κατευθύνονται στους τερματικούς σταθμούς LNG για εξαγωγή. Στην Ευρώπη, οι προβλέψεις δείχνουν θερμοκρασίες 1-4 βαθμούς Κελσίου κάτω από τα εποχικά επίπεδα για την επόμενη εβδομάδα, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για τα αποθέματα.
Τραπεζικοί αναλυτές προειδοποιούν ότι, παρότι ο φετινός χειμώνας ξεκίνησε ήπια, η επιμονή του ψύχους μπορεί να "ροκανίσει" τα αποθέματα αερίου με ταχύτερο ρυθμό. Ήδη, η πληρότητα των ευρωπαϊκών αποθηκών υποχωρεί κάτω από το 50%, με τον κίνδυνο να κλείσει η χειμερινή περίοδος σε χαμηλότερα επίπεδα από πέρυσι, εάν οι καιρικές συνθήκες δεν βελτιωθούν.
Στο περιβάλλον αυτό, στελέχη της αγοράς κάνουν λόγο για έναν "τέλειο συνδυασμό": χαμηλότερα αποθέματα, αυξημένη ζήτηση, περιορισμένη παραγωγή από ΑΠΕ λόγω άπνοιας, βραχυπρόθεσμες πιέσεις από short positions και γεωπολιτική αποκλιμάκωση που, αντί να ρίξει τις τιμές, ενισχύει τη διάθεση για τοποθετήσεις.
Στο "κόκκινο" και το ρεύμα στη ΝΑ Ευρώπη
Την ίδια ώρα, οι εξελίξεις στο φυσικό αέριο μεταφέρονται με ένταση και στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, οι χονδρεμπορικές τιμές ρεύματος επανήλθαν σε υψηλά επίπεδα, υπό την πίεση του ψύχους και της γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Στην Ελλάδα, την Τετάρτη η μέση τιμή στη χονδρεμπορική αγορά εκτινάχθηκε κατά 30,28%, φθάνοντας τα 146,16 ευρώ/MWh, και συνέχισε ανοδικά τόσο χθες στα 166,64 ευρώ/MWh όσο και σήμερα στα 168,51 ευρώ/MWh. Παρά την άνοδο, η ελληνική αγορά δεν συγκαταλέγεται στις ακριβότερες της Ευρώπης, καθώς σε Βουλγαρία και Ρουμανία οι τιμές ξεπέρασαν τα 282 ευρώ/MWh, ενώ στην Ουγγαρία άγγιξαν τα 249 ευρώ/MWh και στην Αυστρία τα 218 ευρώ/MWh. Αντίθετα, η Γερμανία και η Γαλλία κατέγραψαν σημαντικά χαμηλότερες τιμές.
Μείγμα καυσίμου και ρόλος των ΑΠΕ
Η άνοδος των τιμών στην ελληνική αγορά συνδέεται άμεσα με τη σύνθεση του ενεργειακού μείγματος. Η συμμετοχή των ΑΠΕ στην κάλυψη της αυξημένης ζήτησης για θέρμανση περιορίστηκε σε περίπου 21-22%, με αποτέλεσμα να αυξηθεί η συμμετοχή του φυσικού αερίου κοντά στο 49%. Σημαντική ήταν και η συμβολή των υδροηλεκτρικών, ενώ αυξημένη εμφανίζεται και η χρήση λιγνίτη, σε σχέση με το προηγούμενο διάστημα.
Η άπνοια και οι χαμηλές ταχύτητες ανέμου περιορίζουν την παραγωγή αιολικής ενέργειας, αυξάνοντας το φορτίο στο σύστημα και ενισχύοντας τον ρόλο του φυσικού αερίου ως καυσίμου εξισορρόπησης. Σε αυτό το περιβάλλον, η ασφάλεια εφοδιασμού της Ευρώπης εξαρτάται όλο και περισσότερο από τα αποθέματα αερίου και τις εισαγωγές LNG.
Σε κάθε περίπτωση οι αναλυτές εκτιμούν ότι, εφόσον το ψύχος επιμείνει και οι αποθήκες συνεχίσουν να αδειάζουν, οι πιέσεις στις τιμές ενέργειας θα παραμείνουν έντονες και το επόμενο διάστημα, επαναφέροντας στο προσκήνιο το ζήτημα της ενεργειακής ασφάλειας και του κόστους για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
