Ο Ντόναλντ Τραμπ κινδυνεύει να ανατρέψει την εμπορική εκεχειρία με την Κίνα, τον κορυφαίο παγκόσμιο αγοραστή ιρανικού πετρελαίου, μετά την ανακοίνωση για νέους δασμούς σε προϊόντα από χώρες που συναλλάσσονται με το Ιράν.
"Οποιαδήποτε χώρα κάνει επιχειρήσεις με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα πληρώσει δασμό 25% για κάθε συναλλαγή που γίνεται με τις ΗΠΑ", ανέφερε ο Τραμπ σε ανάρτησή του στο Truth Social. Ο φόρος "ισχύει άμεσα", πρόσθεσε, χωρίς να διευκρινίσει το εύρος ή τον τρόπο εφαρμογής του.
Η απειλή του Τραμπ έρχεται μήνες αφότου έκλεισε μια συμφωνία με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ σε μια σύνοδο κορυφής στη Νότια Κορέα, που ανέστειλε προσωρινά τους δασμούς και έδωσε στις ΗΠΑ πρόσβαση σε σπάνιες γαίες. Η Κίνα κυριαρχεί στην παραγωγή αυτών των ορυκτών, κρίσιμων για την κατασκευή προϊόντων υψηλής τεχνολογίας και στρατιωτικών όπλων, και είχε επιβάλει περιορισμούς εξαγωγών κατά τη διάρκεια της εμπορικής διαμάχης με τις ΗΠΑ.
Οι δασμοί των ΗΠΑ στα κινεζικά προϊόντα μειώθηκαν στο 30,8% από 40,8% μετά την εκεχειρία τον Οκτώβριο, σύμφωνα με στοιχεία του Bloomberg Economics. Οι νέοι δασμοί θα μπορούσαν να ανατρέψουν αυτή τη συμφωνία και να δημιουργήσουν αμφιβολίες σχετικά με τα σχέδια του Τραμπ για επίσκεψη στο Πεκίνο τον Απρίλιο.
Δεν είναι σαφές αν ο Τραμπ θα προσθέσει τους τελευταίους δασμούς πάνω στους ήδη υπάρχοντες ή αν θα ανακοινώσει εξαιρέσεις για την Κίνα, αφού η προηγούμενη διακυβέρνησή του είχε προειδοποιήσει ότι υψηλότερα τέλη θα μπορούσαν να προκαλέσουν προβλήματα στο εσωτερικό. Ο σύμβουλος του Λευκού Οίκου, Πίτερ Ναβάρρο, τον Αύγουστο, είχε υποβαθμίσει την ιδέα να επιβληθούν κυρώσεις στην Κίνα για την αγορά ρωσικού πετρελαίου: "Έχουμε ήδη πάνω από 50% δασμούς στην Κίνα", είχε δηλώσει. "Δεν θέλουμε να φτάσουμε στο σημείο να βλάψουμε τους εαυτούς μας".
Αν οι ΗΠΑ δεν τηρήσουν τη συμφωνία τους με την Κίνα, το Πεκίνο έχει το δικαίωμα να λάβει "κατάλληλα μέτρα", δήλωσε ο Τζοου Μι, ανώτερος ερευνητής σε think tank που συνδέεται με το Υπουργείο Εμπορίου.
"Στο παρελθόν, οι ΗΠΑ δικαιολογούσαν τους αμοιβαίους δασμούς επικαλούμενες μακροχρόνια εμπορικά ελλείμματα ως απειλή για την εθνική ασφάλεια", πρόσθεσε ο Τζοου, από την Κινεζική Ακαδημία Διεθνούς Εμπορίου και Οικονομικής Συνεργασίας. "Αλλά τώρα, τι σχέση έχει το εμπόριο άλλων χωρών με το Ιράν με την ασφάλεια των ΗΠΑ;"
Το Υπουργείο Εξωτερικών και το Υπουργείο Εμπορίου της Κίνας δεν απάντησαν άμεσα σε αίτημα για σχόλιο σχετικά με την ανακοίνωση του Τραμπ, αλλά η κινεζική πρεσβεία στην Ουάσινγκτον επέκρινε τις απειλές του ως "εξαναγκασμό", αναφέροντας σε δήλωση που έδωσε στη South China Morning Post ότι το Πεκίνο θα λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για να διασφαλίσει τα νόμιμα δικαιώματά του.
Οι αγορές πετρελαίου, σύμφωνα με την Emma Li, επικεφαλής αναλύτρια αγοράς για την Vortexa Ltd., θα αντιδράσουν μόνο αν οι ΗΠΑ παρεμποδίσουν ή κατασχέσουν ένα ιρανικό δεξαμενόπλοιο με αργό πετρέλαιο, κάτι που θα μπορούσε να υποδηλώνει πιθανή κλιμάκωση παρόμοια με την κατάσταση στη Βενεζουέλα.
Το Ιράν έχει αποτελέσει για καιρό σημείο έντασης στις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας, με τις δύο χώρες να παίρνουν αντίθετες θέσεις στη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Ενώ η Ουάσινγκτον έχει παραδοσιακά υποστηρίξει το Ισραήλ και τη Σαουδική Αραβία, το Πεκίνο έχει πλησιάσει το Ιράν, απορροφώντας σχεδόν το 90% των εξαγωγών πετρελαίου της χώρας. Τον Σεπτέμβριο, ο Σι Τζινπίνγκ συναντήθηκε με τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν στο Πεκίνο και δεσμεύτηκε να ενισχύσει τους εμπορικούς και επενδυτικούς δεσμούς.
Αν και η Κίνα δεν έχει επίσημα αγοράσει ιρανικό αργό από τον Ιούνιο του 2022, στοιχεία από τρίτους παρόχους δεδομένων και εμπόρους δείχνουν ότι οι ροές έχουν παραμείνει ανθεκτικές παρά τις αμερικανικές κυρώσεις. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι Κινέζοι έχουν δημιουργήσει αλυσίδα εφοδιασμού εκτός του ελέγχου των δυτικών, η οποία υποστηρίζει εισαγωγές άνω του 1 εκατομμυρίου βαρελιών ημερησίως.
Το ιρανικό πετρέλαιο που πωλείται με μεγάλη έκπτωση είναι ζωτικής σημασίας για τον ιδιωτικό διυλιστικό τομέα της Κίνας και αποτελεί κρίσιμη πηγή καυσίμων για την οικονομία της. Το αργό συνήθως αποθηκεύεται σε υπεράκτια αποθεματικά όταν φτάνει στη χώρα. Τον Δεκέμβριο, οι όγκοι αυτοί βρίσκονταν στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο και μισών ετών, ξεπερνώντας τα 50 εκατομμύρια βαρέλια, σύμφωνα με δεδομένα από την εταιρεία αναλύσεων και παρακολούθησης πλοίων Kpler Ltd.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει ανανεώσει την εκστρατεία της "μέγιστης πίεσης" κατά του Ιράν, απειλώντας με κυρώσεις τους αγοραστές ιρανικού πετρελαίου και πετροχημικών προϊόντων.
Ωστόσο, τον Ιούνιο, ο Αμερικανός πρόεδρος έδωσε επίσης το "πράσινο φως" στην Κίνα να συνεχίσει να αγοράζει ιρανικό πετρέλαιο. Η ανακοίνωση αυτή εξέπληξε τόσο τους εμπόρους πετρελαίου όσο και αξιωματούχους της ίδιας του της κυβέρνησης, καθώς ο πρόεδρος φαινόταν να υπονομεύει την πολιτική των ΗΠΑ για το Ιράν που ακολουθήθηκε από πολλές διοικήσεις, οι οποίες επιδίωκαν να μειώσουν την κύρια πηγή εσόδων του καθεστώτος κάνοντας τις κορυφαίες εξαγωγές του απαγορευμένες.
Οι εισαγωγές της Κίνας από το Ιράν μειώθηκαν κατά σχεδόν 28% σε ετήσια βάση κατά τους πρώτους 11 μήνες του 2025, φτάνοντας τα 2,86 δισ. δολάρια, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία των κινεζικών τελωνείων.
Διαβάστε ακόμη:
*Τραμπ: Επιπρόσθετοι δασμοί 25% σε κάθε χώρα που έχει δοσοληψίες με το Ιράν
