Ο Ντόναλντ Τραμπ θέλει οι Ηνωμένες Πολιτείες να αποκτήσουν τη Γροιλανδία. Το πρόβλημα είναι ότι η Γροιλανδία ανήκει ήδη στη Δανία και η πλειονότητα των κατοίκων της δεν επιθυμεί να γίνει μέρος των ΗΠΑ.
Παρότι ένα σενάριο αιφνιδιαστικής στρατιωτικής επέμβασης με κατάληψη της πρωτεύουσας Νουούκ μοιάζει τραβηγμένο - μολονότι πρόσφατες κινήσεις των ΗΠΑ έχουν υπενθυμίσει σε όλους τις δυνατότητες της αμερικανικής ισχύος - υπάρχει, σύμφωνα με το Politico, μια σαφής διαδρομή προς αυτόν τον στόχο. Και, ανησυχητικά για τους Ευρωπαίους, θυμίζει έντονα τη μεθοδολογία που έχει ακολουθήσει στο παρελθόν ο Βλαντίμιρ Πούτιν.
Το Politico συνομίλησε με εννέα αξιωματούχους της ΕΕ, στελέχη του ΝΑΤΟ, ειδικούς στην άμυνα και διπλωμάτες, σκιαγραφώντας τέσσερα πιθανά βήματα μέσω των οποίων οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αποκτήσουν τον έλεγχο του στρατηγικής σημασίας και πλούσιου σε ορυκτά αρκτικού νησιού.
Βήμα 1: Επιρροή υπέρ της ανεξαρτησίας
Σχεδόν αμέσως μετά την ανάληψη της εξουσίας, η κυβέρνηση Τραμπ άρχισε να ενθαρρύνει ανοιχτά την ανεξαρτησία της Γροιλανδίας, η οποία σήμερα είναι ημιαυτόνομο τμήμα του Βασιλείου της Δανίας. Μια ανεξάρτητη Γροιλανδία θα μπορούσε να συνάπτει συμφωνίες απευθείας με τις ΗΠΑ, κάτι που σήμερα απαιτεί την έγκριση της Κοπεγχάγης.
Για να επιτευχθεί η ανεξαρτησία, απαιτείται δημοψήφισμα και στη συνέχεια διαπραγμάτευση συμφωνίας που πρέπει να εγκριθεί τόσο από τη Νουούκ όσο και από τη Δανία. Σε δημοσκόπηση του 2025, το 56% των Γροιλανδών δήλωσε ότι θα ψήφιζε υπέρ της ανεξαρτησίας, ενώ το 28% θα την καταψήφιζε.
Σύμφωνα με δανικά μέσα ενημέρωσης, Αμερικανοί με δεσμούς με τον Τραμπ φέρονται να έχουν πραγματοποιήσει μυστικές επιχειρήσεις επιρροής στη Γροιλανδία, με τις υπηρεσίες ασφαλείας της Δανίας να προειδοποιούν ότι η περιοχή αποτελεί στόχο ποικίλων εκστρατειών επιρροής.
Ο αναπληρωτής επιτελάρχης του Λευκού Οίκου, Στίβεν Μίλερ, δήλωσε στο CNN ότι "κανείς δεν πρόκειται να πολεμήσει στρατιωτικά τις ΗΠΑ για το μέλλον της Γροιλανδίας". Παράλληλα, ο Τραμπ δημιούργησε τη θέση ειδικού απεσταλμένου για τη Γροιλανδία, διορίζοντας τον κυβερνήτη της Λουιζιάνα, Τζεφ Λάντρι, με σαφή στόχο "να γίνει η Γροιλανδία μέρος των ΗΠΑ".
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζ. Ντ. Βανς, κατά την επίσκεψή του στο νησί, τόνισε ότι "ο λαός της Γροιλανδίας θα έχει αυτοδιάθεση", προσθέτοντας ότι οι ΗΠΑ είναι "η μόνη χώρα που θα σεβαστεί πραγματικά την κυριαρχία και την ασφάλειά του".
Βήμα 2: Μια "ελκυστική" συμφωνία
Αν η Γροιλανδία προχωρήσει σε ανεξαρτησία, το επόμενο βήμα θα ήταν η ένταξή της στη σφαίρα επιρροής των ΗΠΑ. Μία επιλογή θα ήταν η μετατροπή της σε πολιτεία των ΗΠΑ, ιδέα που έχει συζητηθεί σε κύκλους κοντά στον Τραμπ, αν και απορρίπτεται από τη μεγάλη πλειονότητα των Γροιλανδών.
Δημοσκόπηση δείχνει ότι το 85% των κατοίκων αντιτίθεται στην ένταξη στις ΗΠΑ. Ωστόσο, εξετάζονται άλλες φόρμουλες, όπως η σύναψη Συμφώνου Ελεύθερης Σύνδεσης (Compact of Free Association – COFA), αντίστοιχου με εκείνα που έχουν οι ΗΠΑ με τη Μικρονησία, τα Νησιά Μάρσαλ και το Παλάου. Στο πλαίσιο αυτών, οι ΗΠΑ παρέχουν υπηρεσίες, προστασία και ελεύθερο εμπόριο, με αντάλλαγμα πλήρη στρατιωτική ελευθερία δράσης.
Ο Γροιλανδός βουλευτής υπέρ της ανεξαρτησίας Κούνο Φένκερ δήλωσε ότι η χώρα του δεν θέλει να καταλήξει σαν το Πουέρτο Ρίκο, αλλά είναι ανοιχτή σε συμφωνίες που θα τεθούν στην κρίση των πολιτών μέσω δημοψηφίσματος. Άλλοι, ωστόσο, προειδοποιούν ότι η Γροιλανδία δύσκολα θα μπορούσε να αποκομίσει ουσιαστικά οφέλη από μια διαπραγμάτευση με τον Τραμπ.
Βήμα 3: Η Ευρώπη στο τραπέζι
Η Ευρώπη και ειδικά οι σύμμαχοι της Δανίας στην ΕΕ θα αντιδρούσαν σε μια απόσχιση της Γροιλανδίας. Ωστόσο, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν ως μοχλό πίεσης το Ουκρανικό, προσφέροντας ισχυρότερες εγγυήσεις ασφαλείας στο Κίεβο με αντάλλαγμα μεγαλύτερο ρόλο στη Γροιλανδία.
Ένα τέτοιο παζάρι θα ήταν δύσκολο, αλλά ίσως προτιμότερο από μια ανοιχτή σύγκρουση με τον Τραμπ, ο οποίος θα μπορούσε να αντιδράσει με κυρώσεις ή αλλαγή στάσης στις διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία.
Βήμα 4: Στρατιωτική επέμβαση
Αν η Γροιλανδία ή η Δανία που πρέπει να εγκρίνει την απόσχιση πουν "όχι", το σενάριο στρατιωτικής επέμβασης δεν αποκλείεται. Σύμφωνα με ειδικούς, οι ΗΠΑ διαθέτουν ήδη παρουσία στο νησί, με εκατοντάδες στρατιωτικούς και υποδομές, ενώ η άμυνα της Γροιλανδίας είναι περιορισμένη.
Ερευνητές εκτιμούν ότι οι αμερικανικές δυνάμεις θα μπορούσαν να καταλάβουν τη Νουούκ μέσα σε λιγότερο από μισή ώρα. Μια τέτοια κίνηση, ωστόσο, δεν θα είχε νομική βάση και θα μπορούσε να σημάνει το τέλος του ΝΑΤΟ, προκαλώντας σοβαρή ρήξη με τους συμμάχους των ΗΠΑ και απώλεια εμπιστοσύνης σε επίπεδο ασφάλειας και πληροφοριών.
Προς το παρόν, πάντως, διπλωματικές πηγές του ΝΑΤΟ εμφανίζονται καθησυχαστικές, σημειώνοντας ότι ένα σενάριο εχθρικής κατάληψης παραμένει μακρινό, αν και προμηνύονται δύσκολες διαπραγματεύσεις.
