Κατά τη διάρκεια της πολύμηνης εκστρατείας στρατιωτικού εκφοβισμού κατά της Βενεζουέλας, η οποία κορυφώθηκε με τη σύλληψη και απαγωγή του προέδρου Νικολάς Μαδούρο στις 3 Ιανουαρίου, οι ΗΠΑ πρόβαλλαν διάφορες δικαιολογίες τις οποίες μάλιστα κάθε τόσο άλλαζαν.
Με τη σύλληψη του Μαδούρο και την ανακοίνωση σχεδίων για τη δίωξή του στις ΗΠΑ, Αμερικανοί αξιωματούχοι ισχυρίστηκαν ότι εμπλέκεται σε διακίνηση ναρκωτικών. Ωστόσο, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει επίσης καταστήσει σαφές ότι έχει βλέψεις στους πετρελαϊκούς πόρους της Βενεζουέλας. Παράλληλα, η απομάκρυνση του Μαδούρο από τη διακυβέρνηση της Βενεζουέλας μπορεί να εξυπηρετήσει και άλλα συμφέροντα της κυβέρνησής του.
Ποιοι είναι οι στόχοι της κυβέρνησης Τραμπ κατά την ίδια;
Ο Τραμπ και κορυφαία στελέχη της κυβέρνησής του έχουν δηλώσει ότι ο βασικός τους στόχος είναι να ανακόψουν τη ροή παράνομων ναρκωτικών προς τις ΗΠΑ.
Σύμφωνα με το αφήγημα της αμερικανικής κυβέρνησης, η κυβέρνηση Μαδούρο αποτελεί ένα "ναρκο-κράτος" που επιτρέπει στα καρτέλ να διακινούν φαιντανύλη και κοκαΐνη. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει μάλιστα κατηγορήσει τον ίδιο τον Μαδούρο ότι οργανώνει το εμπόριο ναρκωτικών της Βενεζουέλας από τα ανώτατα επίπεδα της εξουσίας, κατηγορία που αποτέλεσε τη βάση επίσημου κατηγορητηρίου που είχε διατυπωθεί το 2020, κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του Ντ. Τραμπ.
Συν τοις άλλοις, Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν χαρακτηρίσει τον Μαδούρο, που ανέλαβε την εξουσία το 2013, ως "μη νόμιμο" ηγέτη που συνιστά άμεση απειλή για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ.
Τους τελευταίους μήνες, το συγκεκριμένο αφήγημα στήριξε μια δραματική στρατιωτική επιχείρηση: συγκέντρωση πολεμικών πλοίων, αεροσκαφών και στρατευμάτων κοντά στη Βενεζουέλα, πλήγματα σε πλοία στην Καραϊβική και τον Ειρηνικό που οι ΗΠΑ έλεγαν ότι χρησιμοποιούνταν από καρτέλ, μυστικά πλήγμα τα σε φερόμενη εγκατάσταση διακίνησης ναρκωτικών και αποκλεισμό τάνκερ που τελούσαν υπό κυρώσεις, προς και από τη χώρα. Ακολούθησαν οι χτεσινές αεροπορικές επιδρομές στη Βενεζουέλα με τη σύλληψη του Μαδούρο και της συζύγου του.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει δηλώσει ότι οι κυρώσεις και ο αποκλεισμός —και άλλες ενέργειες που έχει αναλάβει για να περιορίσει τις εξαγωγές πετρελαίου της Βενεζουέλας— περιόρισαν τα έσοδα που χρηματοδοτούν τις συμμορίες διακίνησης ναρκωτικών.
Όμως τις τελευταίες εβδομάδες, ο Τραμπ έχει επίσης καταστήσει σαφή την επιθυμία του για πρόσβαση στο πετρέλαιο της Βενεζουέλας. "Θα πάρουμε πίσω το πετρέλαιο που, ειλικρινά, θα έπρεπε να είχαμε πάρει εδώ και πολύ καιρό", είπε μετά τη σύλληψη του Μαδούρο. Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο.
Ποιος είναι ο ρόλος της Βενεζουέλας στη ροή παράνομων ναρκωτικών προς τις ΗΠΑ;
Τον Σεπτέμβριο του 2025, ο Τραμπ είχε δηλώσει Αμερικανούς στρατιωτικούς αξιωματούχους ότι κάθε σκάφος που αναχαιτιζόταν φεύγοντας από τη Βενεζουέλα μετέφερε αρκετά ναρκωτικά για να σκοτώσει 25.000 Αμερικανούς, περιγράφοντας τα φορτία ως "κυρίως φαιντανύλη και άλλα ναρκωτικά επίσης".
Βάσει των στοιχείων του 2024, το συνθετικό οπιοειδές φαιντανύλη ευθύνονταν για περίπου 48.000 από τους 80.000 θανάτους από υπερβολική δόση στις ΗΠΑ το 2024. Ωστόσο, οι αμερικανικές αρχές λένε ότι η Βενεζουέλα παίζει ελάχιστο ή μηδενικό ρόλο στη ροή φαιντανύλης προς τις ΗΠΑ. Η φαιντανύλη παράγεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στο Μεξικό και τη συνθέτουν καρτέλ όπως το Σιναλόα και το Jalisco Nueva Generación χρησιμοποιώντας πρόδρομες χημικές ουσίες που εισάγονται από την Κίνα. Το Μεξικό είναι επίσης ο κύριος εξαγωγέας του ναρκωτικού προς τις ΗΠΑ.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει επίσης παρουσιάσει την κυβέρνηση Μαδούρο ως επικεφαλής ενός από τα μεγαλύτερα δίκτυα διακίνησης κοκαΐνης στον κόσμο. Με στοιχεία του 2024, η κοκαΐνη ευθύνονταν για περίπου 22.000 θανάτους από υπερβολική δόση στις ΗΠΑ. Η Βενεζουέλα διαδραματίζει κάποιο ρόλο στη διακίνηση κοκαΐνης, ωστόσο περιορισμένου χαρακτήρα. Η χώρα λειτουργεί ως κόμβος διέλευσης για κοκαΐνη που καλλιεργείται και επεξεργάζεται στην Κολομβία, τη Βολιβία και το Περού, σύμφωνα με το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τα Ναρκωτικά και το Έγκλημα. Όμως εκτιμάται ότι μικρό μέρος της κοκαΐνης που διέρχεται μέσα από τις βενεζουελάνικες διαδρομές κατευθύνεται πράγματι προς τις ΗΠΑ. Η περισσότερη κοκαΐνη που εισέρχεται στις ΗΠΑ περνά μέσω Μεξικού, σύμφωνα με την Υπηρεσία Δίωξης Ναρκωτικών των ΗΠΑ.
Γιατί ο Τραμπ υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ δικαιούνται το πετρέλαιο της Βενεζουέλας;
Οι κύριοι αρχιτέκτονες της πετρελαϊκής βιομηχανίας της Βενεζουέλας πριν από έναν αιώνα υπήρξαν οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες οι οποίες και μετέτρεψαν τη χώρα σε κορυφαίο προμηθευτή των ΗΠΑ. Ο κλάδος πετρελαίου της Βενεζουέλας εθνικοποιήθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1970 και άνοιξε ξανά σε ξένες επενδύσεις τη δεκαετία του 1990.
Ο ισχυρός προκάτοχος του Μαδούρο, Ούγκο Τσάβες, εθνικοποίησε μεγάλα αμερικανικά πετρελαϊκά έργα το 2007. Οι Exxon Mobil Corp. και ConocoPhillips αποχώρησαν και αργότερα κέρδισαν εκτεταμένες διεθνείς διαιτητικές αποζημιώσεις για την κατάσχεση των περιουσιακών τους στοιχείων.
Η Chevron ήταν η μόνη αμερικανική πετρελαϊκή εταιρεία που παρέμεινε στη Βενεζουέλα. Η εταιρεία με έδρα το Χιούστον διαθέτει σήμερα περιορισμένη άδεια από το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ για να δραστηριοποιείται σε τέσσερις κοινοπραξίες από κοινού με την βενεζουελάνικη κρατική εταιρεία Petróleos de Venezuela SA.
Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στις 17 Δεκεμβρίου, ο αναπληρωτής προσωπάρχης του Λευκού Οίκου Στίβεν Μίλερ χαρακτήρισε τις εθνικοποιήσεις της Βενεζουέλας ως αδικία εις βάρος των ΗΠΑ. "Ο αμερικανικός ιδρώτας, η ευρηματικότητα και ο μόχθος δημιούργησαν τη βιομηχανία πετρελαίου στη Βενεζουέλα", έγραψε. "Η τυραννική απαλλοτρίωσή της ήταν η μεγαλύτερη καταγεγραμμένη κλοπή αμερικανικού πλούτου και περιουσίας".
Ο Τραμπ δήλωσε μετά την επιχείρηση της 3ης Ιανουαρίου ότι η Βενεζουέλα "έκλεψε το πετρέλαιό μας. Το κατέλαβαν… και εμείς κάναμε κάτι γι’ αυτό".
Τι άλλο έχει να κερδίσει η κυβέρνηση Τραμπ από την ανατροπή του καθεστώτος Μαδούρο;
Η κυβέρνηση Τραμπ δεν θέλει να παραμείνουν στις ΗΠΑ οι περίπου 700.000 Βενεζουελάνοι μεταναστών που έλαβαν καθεστώς προστασία επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν. Οι μετανάστες αυτοί αποτελούν μέρος μιας μαζικής εξόδου περίπου 7,7 εκατομμυρίων ανθρώπων που προκλήθηκε από την κατάρρευση της οικονομίας της Βενεζουέλας και τον αυταρχισμό του καθεστώτος Μαδούρο.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει λάβει μέτρα για την ανάκληση των καθεστώτος προστασίας αυτών των μεταναστών αλλά έχει να αντιμετωπίσει τις νομικές τους προσφυγές. Αν οι συνθήκες στη Βενεζουέλα βελτιωθούν με την έξοδο του Μαδούρο, είναι πιθανό πολλοί από τους μετανάστες να επιστρέψουν στην πατρίδα τους, απαλλάσσοντας την κυβέρνηση Τραμπ από τις προκλήσεις μιας αναγκαστικής απομάκρυνσής τους.
Η ανατροπή του Μαδούρο εξυπηρετεί επίσης τον στόχο της κυβέρνησης Τραμπ να υπονομεύσει την κομμουνιστική κυβέρνηση της Κούβας, προτεραιότητα ιδιαίτερα σημαντική για τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, που είναι γιος Κουβανών μεταναστών. Υπό τον Μαδούρο, η Βενεζουέλα είχε στηρίξει την οικονομία της Κούβας με φθηνό πετρέλαιο. "Αν ζούσα στην Αβάνα και ήμουν στην κυβέρνηση, θα ανησυχούσα", δήλωσε ο Ρούμπιο σε συνέντευξη Τύπου αμέσως μετά την αμερικανική επιχείρηση απομάκρυνσης του Μαδούρο.
