Του Κώστα Ράπτη
Η επικαιροποιημένη "Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας" των ΗΠΑ, είναι αποκαλυπτική ως προς τις γεωπολιτικές προτεραιότητες της δεύτερης προεδρίας Τραμπ: ο πρώτος στόχος που η Ουάσινγκτον θέτει στον εαυτό της είναι η "αποκατάσταση της αμερικανικής κυριαρχίας" στη Λατινική Αμερική. Υπονοείται έτσι ότι κατά τις αμέσως προηγούμενες δεκαετίες, απορροφημένη από τις μεσανατολικές και άλλες περιπέτειές της, η βορειοαμερικανική υπερδύναμη έχασε σε έναν βαθμό τον έλεγχο αυτόν, που από τον καιρό του "δόγματος Μονρόε" (αρχές του 19ου αιώνα) θεωρούσε ως "πίσω αυλή" της. Αλλά και ότι η τωρινή αναδίπλωση από δεσμεύσεις που δεν θεωρούνται αποδοτικές προϋποθέτει την επαναβεβαίωση της αμερικανικής ηγεμονίας στο Δυτικό Ημισφαίριο.
Από την άποψη αυτή, ήδη οι προηγούμενοι μήνες κατέγραψαν μια σειρά από πολιτικά αποτελέσματα, τα οποία ασφαλώς ενθαρρύνουν την Ουάσινγκτον. Η εκλογική νίκη του Ροντρίγο Πας στη Βολιβία τερμάτισε 25 χρόνια διακυβέρνησης της Αριστεράς. Στη Χιλή, μετά την "εποχή Μπόριτς", ο ακροδεξιός Χοσέ Αντόνιο Καστ είναι το φαβορί του επικείμενου δεύτερου γύρου των προεδρικών εκλογών. Στην Αργεντινή, οι "ενδιάμεσες εκλογές" του Οκτωβρίου αποτέλεσαν έναν μάλλον αναπάντεχο θρίαμβο για τον ιδιόρρυθμο "υπερφιλελεύθερο" πρόεδρο Χαβιέρ Μιλέι, βοηθούσης βέβαια και της έκτακτης οικονομικής βοήθειας των 25 δισ. δολαρίων που του εξασφάλισε εν μέσω κρίσης ο Ντόναλντ Τραμπ. Στην Ονδούρα, ο ένοικος του Λευκού Οίκου επεμβαίνει ανοιχτά υπέρ του δεξιού επιχειρηματία Νάσρι Ασφούρα, ο οποίος δίνει μάχη ψήφο την ψήφο στην καταμέτρηση των πρόσφατων εκλογών, έχοντας πάντως αφήσει στην τρίτη θέση την υποψήφια της κυβερνώσας Αριστεράς.
Συνολικά, ποικίλοι σύμμαχοι του Αμερικανού προέδρου κυριαρχούν πλέον σε μια σειρά λατινοαμερικανικών χωρών: από τον Ναγίμπ Μπουκέλε, που κυβερνά διά σιδηράς πυγμής το Σαλβαδόρ, μέχρι τον Ντανιέλ Νομπόα του Εκουαδόρ (έστω και αν ο τελευταίος έχασε το δημοψήφισμα για την επαναφορά των αμερικανικών βάσεων). Το πάλαι ποτέ "ροζ κύμα", που χάριζε νίκες σε όλη τη λατινοαμερικανική (κεντρο)αριστερά, μοιάζει να αποτελεί παρελθόν.
Αλλά το μείζον ερώτημα των ημερών είναι εάν εκεί που δεν μιλούν υπέρ των ΗΠΑ οι κάλπες θα μιλήσει η στρατιωτική τους ισχύς. Εάν δηλαδή θα υλοποιηθούν και πώς οι απειλές του Τραμπ για επέμβαση στη Βενεζουέλα.
Αλλά απάντηση στο ερώτημα αυτό δεν έχει ούτε... ο Πάπας, ο οποίος, ερωτηθείς από τους δημοσιογράφους σχετικά, απάντησε ότι οι ενδείξεις σχετικά με τις προθέσεις της αμερικανικής κυβέρνησης Τραμπ δεν είναι καθόλου σαφείς.
Με επίκληση του ναρκεμπορίου
Πράγματι, μετά τη μετακίνηση αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων στην Καραϊβική και τις αλλεπάλληλες επιθέσεις, με συνολικά 80 νεκρούς, εναντίον πλοιαρίων τα οποία κατά τη Βενεζουέλα ήσαν αλιευτικά και κατά την Ουάσιγκτον ανήκαν σε διακινητές ναρκωτικών, ο Τραμπ έφθασε να μιλά ακόμα και για χερσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες θα εξαπολυθούν συντόμως.
Ταυτόχρονα, όμως, ο αριστερός πρόεδρος της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, επιβεβαίωσε την Τετάρτη πως είχε, περίπου δέκα ημέρες νωρίτερα, τηλεφωνική συνδιάλεξη με τον Τραμπ, εν μέσω της κρίσης ανάμεσα στις δύο χώρες. "Μπορώ να πω ότι η συνομιλία έγινε σε τόνο που χαρακτηριζόταν από σεβασμό και μπορώ επίσης να πω ότι ήταν εγκάρδια", ανέφερε ο Μαδούρο στη δημόσια τηλεόραση. Έκανε ακόμα λόγο για διεργασίες σε εξέλιξη, προκειμένου να διεξαχθεί διάλογος με "σεβασμό" ανάμεσα στις κυβερνήσεις των δύο κρατών, διότι "πάντα επιδιώκουμε την ειρήνη".
Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε παραδεχθεί την Κυριακή πως υπήρξε επικοινωνία, επιβεβαιώνοντας δημοσίευμα του Τύπου. Ερωτηθείς την Τετάρτη από δημοσιογράφο για την αποτελεσματικότητα της "εκστρατείας πίεσης" στον πρόεδρο Μαδούρο, ο Ντόναλντ Τραμπ απάντησε πως "δεν πρόκειται για εκστρατεία πίεσης, είμαστε πέρα από αυτό", ενώ διέψευσε τα περί νέας επικοινωνίας με τον Μαδούρο μετά την αρχική συνδιάλεξη.
Ο Τραμπ κατηγορεί την κυβέρνηση της Βενεζουέλας και προσωπικά τον Μαδούρο πως ενέχονται στη διακίνηση ναρκωτικών που κατακλύζουν τις ΗΠΑ. Το Καράκας το διαψεύδει και αντιτείνει πως πραγματικός στόχος της Ουάσινγκτον είναι η "αλλαγή καθεστώτος", ώστε να βάλει στο χέρι τα πελώρια πετρελαϊκά κοιτάσματα του κράτους της Λατινικής Αμερικής, τα οποία εκτιμάται ότι είναι τα μεγαλύτερα στον κόσμο.
Ανοιχτός εναέριος χώρος
Σημειωτέον ότι στις ΗΠΑ εκτυλίσσεται αυτή τη στιγμή ένα παιχνίδι επίρριψης ευθυνών (ενδεχομένως δηλωτικό των επιφυλάξεων ορισμένων κέντρων αποφάσεων ως προς την κλιμάκωση των εντάσεων με τη Βενεζουέλα), μετά τα δημοσιεύματα τα οποία φέρουν τον υπουργό Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, να διέταξε δεύτερη επίθεση για την εξόντωση των ναυαγών πληγέντος πλοιαρίου – όπερ συνιστά έγκλημα πολέμου.
Και τα αντιφατικά μηνύματα πολλαπλασιάζονται. Την Τετάρτη, αεροσκάφος με 266 μετανάστες που απέλασαν οι Αρχές των ΗΠΑ έφθασε στο αεροδρόμιο του Καράκας, μολονότι ο πρόεδρος Τραμπ έλεγε το Σαββατοκύριακο πως ο εναέριος χώρος της Βενεζουέλας πρέπει να θεωρείται "εντελώς κλειστός". Αλλά κατόπιν ζήτησαν να διεξαχθεί νέα πτήση επαναπροωθήσεως και ο Μαδούρο έδωσε "χωρίς καθυστέρηση" την έγκρισή του, πρόσθεσε. Επρόκειτο για την 76η πτήση από τις ΗΠΑ και την 95η αν προστεθούν οι επαναπατρισμοί αεροπορικώς από το Μεξικό. Από την αρχή του 2025 έχουν επαναπατριστεί 18.354 πολίτες της Βενεζουέλας, 14.407 από τις ΗΠΑ.
"Μαστίγιο" στην Κολομβία, "καρότο" στη Βραζιλία
Οι εντάσεις περιλαμβάνουν και τη γειτονική προς τη Βενεζουέλα χώρα της Κολομβίας. Ο σοσιαλδημοκράτης πρόεδρός της, Γουστάβο Πέτρο, κάλεσε την Τρίτη τις ΗΠΑ να σέβονται την εθνική κυριαρχία της χώρας του, μετά την απειλή του Τραμπ πως θα μπορούσε να διατάξει επιθέσεις εναντίον χωρών όπου παρασκευάζεται κοκαΐνη (η Κολομβία κατατάσσεται στην πρώτη θέση παγκοσμίως στην παραγωγή της ουσίας αυτής).
Ο πρόεδρος Πέτρο έχει καταγγείλει τα αμερικανικά πλήγματα κατά πλοιαρίων (τα οποία δεν εκδηλώθηκαν μόνο στην Καραϊβική, αλλά και στον Ειρηνικό), κάνοντας λόγο για "εξωδικαστικές εκτελέσεις".
Ο Τραμπ έφτασε στο σημείο να αποκαλέσει τον Πέτρο "βαρόνο των ναρκωτικών", ενώ αφαίρεσε την Κολομβία από τον κατάλογο κρατών που θεωρεί συμμάχους στον αγώνα κατά της διακίνησης ναρκωτικών, στερώντας της χρηματοδοτήσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων.
Από την πλευρά του, ο Πέτρο κατηγορεί τον Αμερικανό ομόλογό του πως αναμειγνύεται στα πολιτικά πράγματα της χώρας του ώστε να επηρεάσει την κοινή γνώμη, προκειμένου η Αριστερά να εκδιωχθεί από την εξουσία στις εκλογές του 2026.
Δυσκολότερη στην... πέψη πάντως αποδεικνύεται για τον Τραμπ η Βραζιλία του κεντροαριστερού προέδρου Λούλα ντα Σίλβα, η οποία και αποτελεί φυσική ηγέτιδα της Λατινικής Αμερικής.
Ο Λούλα τηλεφώνησε την Τρίτη στον Αμερικανό ομόλογό του, Ντόναλντ Τραμπ, με τον οποίο συζήτησε για το εμπόριο και την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, ευχαριστώντας τον για την απόφασή του να εξαιρέσει από τους ανταποδοτικούς δασμούς τις εισαγωγές αρκετών βραζιλιάνικων προϊόντων, μεταξύ αυτών βοείου κρέατος και καφέ.
