Του Κώστα Ράπτη
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες είναι μόνοι – και το έχουν αντιληφθεί. Η κλιμάκωση των διεργασιών μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία γεννά φόβους στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες σχετικά με τις υποχωρήσεις που είναι διατεθειμένη να κάνει η κυβέρνηση Τραμπ, προκειμένου να απεμπλακεί, αφήνοντας εκτεθειμένους την επόμενη μέρα τους συμμάχους της, που δίχως υπερατλαντική ομπρέλα ασφαλείας υστερούν απέναντι στη ρωσική ισχύ.
Χαρακτηριστικά είναι τα όσα διέρρευσαν στο γερμανικό περιοδικό Der Spiegel από πρόσφατη τηλεφωνική επικοινωνία του Εμανουέλ Μακρόν με Ευρωπαίους ομολόγους του, συμπεριλαμβανομένου του Ουκρανού ομολόγου του, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, σχετικά με τον κίνδυνο, όπως τον περιέγραψε ο ένοικος του Ελυζέ, "να προδώσουν οι ΗΠΑ την Ουκρανία ως προς το εδαφικό, χωρίς να υπάρξουν ξεκάθαρες εγγυήσεις στο ζήτημα της ασφάλειας".
"Παίζουν παιχνίδια και με εσάς και με εμάς", φέρεται να συμπλήρωσε ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, αναφερόμενος στις επαφές του Αμερικανού προεδρικού απεσταλμένου στη Μόσχα. Στην ίδια συνδιάλεξη ο Φινλανδός πρόεδρος (και υποτίθεται φίλος του Ντόναλντ Τραμπ), Αλεξάντερ Στουμπ, φέρεται να είπε: "Δεν πρέπει να αφήσουμε την Ουκρανία και τον Βολοντίμιρ μόνους με αυτούς τους τύπους".
Όπου αυτοί οι "τύποι" είναι οι κυβερνώντες την ηγέτιδα δύναμη της Ατλαντικής Συμμαχίας – την ίδια στιγμή που ο Μακρόν επιμένει ότι "δεν πρέπει να αφεθούμε σε κανένα πνεύμα διαίρεσης ανάμεσα σε Ευρωπαίους και Αμερικανούς: έχουμε ανάγκη τις ΗΠΑ για να έχουμε ειρήνη, ενώ οι ΗΠΑ μας έχουν ανάγκη, ώστε η ειρήνη αυτή να είναι σταθερή και μακρόπνοη".
Η στροφή των ΗΠΑ
Όμως οι Αμερικανοί την σήμερον ημέρα σκέφτονται πρωτίστως συναλλακτικά. Στη σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ την Τετάρτη, ο Αμερικανός υφυπουργός, Κρίστοφερ Λαντάου, έθεσε ορθά κοφτά δύο ζητήματα, σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico: Πρώτον, οι Ευρωπαίοι οφείλουν να κάνουν πράξη τις δεσμεύσεις τους για αύξηση αμυντικών δαπανών και δεύτερον, να σταματήσουν να αποκλείουν τους Αμερικανούς από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα επανεξοπλισμού (SAFE), γιατί υπονομεύουν τη συλλογική άμυνα του ΝΑΤΟ.
Τα πράγματα περιπλέκει και τρόπον τινά επισημοποιεί η δημοσιοποίηση του επικαιροποιημένου αμερικανικού αμυντικού δόγματος. Στο 33σέλιδο κείμενο, υπό τον τίτλο "Στρατηγική Εθνικής Άμυνας", δίνεται έμφαση στην "αποκατάσταση της αμερικανικής κυριαρχίας" επί της Λατινικής Αμερικής και προαναγγέλλεται μια "αναπροσαρμογή" της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας ανά τον κόσμο, "για την αντιμετώπιση επειγουσών απειλών στην ήπειρό μας και την απόσυρση από θέατρα, η σημασία των οποίων για την αμερικανική εθνική ασφάλεια έχει μειωθεί τα τελευταία χρόνια ή δεκαετίες".
Επιπλέον διακηρύσσεται ότι η "εποχή της μαζικής μετανάστευσης" πρέπει να τερματιστεί και υποστηρίζεται ότι υφίσταται κίνδυνος "πολιτισμικής εξάλειψης" της Ευρώπης, η οποία "αν συνεχιστούν οι τρέχουσες τάσεις, θα είναι αγνώριστη σε είκοσι χρόνια ή και λιγότερο".
Η Γερμανία δεν έχει ανάγκη "συμβουλές από το εξωτερικό", έσπευσε να απαντήσει ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών, Γιόχαν Βάντεφουλ, τονίζοντας ότι "θέματα όπως η ελευθερία της έκφρασης ή η οργάνωση των ελεύθερων κοινωνιών μας" δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο συζητήσεων από την Ουάσινγκτον".
Ανήσυχοι οι λαοί
Ωστόσο η αμερικανική αναδίπλωση σε ένα νέο "δόγμα Μονρόε" θα πρέπει πλέον να θεωρείται δεδομένη.
Οι ευρωπαϊκοί λαοί έχουν ήδη βγάλει τα συμπεράσματά τους. Σύμφωνα με δημοσκόπηση που διενεργήθηκε σε δείγμα 9.553 ανθρώπων από εννέα χώρες της Ε.Ε. και δημοσιεύθηκε την Πέμπτη στο γαλλικό περιοδικό "Le Grand Continent", περισσότεροι από τους μισούς ερωτηθέντες (51%) εκτιμούν ότι υπάρχει "αυξημένος" ή "πολύ αυξημένος" κίνδυνος η Ρωσία να ξεκινήσει πόλεμο με τη χώρα τους τα επόμενα χρόνια.
Στην Πολωνία, που συνορεύει με τη Ρωσία και τη Λευκορωσία, 77% των ερωτηθέντων θεωρούν ότι ο κίνδυνος είναι υψηλός ή πολύ υψηλός. Στη Γαλλία το ποσοστό ανέρχεται σε 54% και στη Γερμανία στο 51%. Αντίθετα, 65% των Ιταλών θεωρούν ότι ο κίνδυνος είναι μικρός ή ανύπαρκτος.
Παράλληλα, οι ερωτηθέντες αμφιβάλλουν για τις στρατιωτικές δυνατότητες της χώρας τους έναντι της Μόσχας. Περισσότεροι από τα δύο τρίτα (69%) πιστεύουν ότι η χώρα τους δεν θα ήταν "καθόλου" ή "μάλλον καθόλου" ικανή να αμυνθεί έναντι μιας ρωσικής επίθεσης.
Στη Γαλλία, τη μόνη χώρα μεταξύ αυτών όπου διενεργήθηκε η δημοσκόπηση η οποία διαθέτει πυρηνικά όπλα, οι ερωτηθέντες ήταν οι λιγότερο απαισιόδοξοι, με το 44% να πιστεύει ότι η χώρα τους είναι "απολύτως" ή "αρκετά" ικανή να αμυνθεί.
Η έρευνα καλύπτει ένα ευρύ φάσμα θεμάτων και δείχνει, για παράδειγμα, ότι το 55% των ερωτηθέντων πιστεύει πως η Ευρώπη θα πρέπει να τηρήσει μια ισορροπημένη στάση μεταξύ των δύο μεγάλων παγκόσμιων γεωπολιτικών αντιπάλων, των ΗΠΑ και της Κίνας, ή ότι σχεδόν ένας στους δύο (48%) θεωρεί τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ "εχθρό της Ευρώπης", και πάλι με μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των χωρών.
Χλευασμοί και απειλές από τη Μόσχα
Η Μόσχα, πάλι, τοποθετείται με εμφανή αυτοπεποίθηση. Αρκεί και μόνο να σημειώσει κανείς ότι στο δημοσίευμα του Spiegel ο ειδικός απεσταλμένος του Πούτιν, Κίριλ Ντμίτριεφ, απάντησε με την εξής ανάρτηση στο Χ, απευθυνόμενος νοερά στον Γερμανό καγκελάριο: "Αγαπητέ Μερτς, δεν είσαι καν στο παιχνίδι. Αυτοαποκλείστηκες λόγω πολεμοκαπηλίας, σαμποτάζ της ειρήνης, μη ρεαλιστικών προτάσεων, αυτοκτονίας του Δυτικού Πολιτισμού, μετανάστευσης, πεισματικής βλακείας".
Όλα αυτά την ίδια στιγμή που ο Πούτιν επισκεπτόταν την Ινδία, σε απτή απόδειξη της μη απομόνωσής του, διακήρυσσε ότι είτε τα ουκρανικά στρατεύματα θα εγκαταλείψουν το σύνολο του Ντονμπάς, είτε θα το καταλάβει η ρωσική πλευρά διά των όπλων, αλλά και απειλούσε να αποκόψει την Ουκρανία από τη θάλασσα, σε απάντηση προς τις πρόσφατες ουκρανικές επιθέσεις σε εμπορικά πλοία του "σκιώδους στόλου" της Ρωσίας. Από κοντά και ο πρώην πρόεδρος και νυν αντιπρόεδρος του ρωσικού Συμβουλίου Ασφαλείας, Ντμίτρι Μεντβέντεφ, να δηλώνει ότι "αν η τρελή Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθήσει τελικά να κλέψει παγωμένα στο Βέλγιο ρωσικά περιουσιακά στοιχεία υπό το πρόσχημα ενός αποκαλούμενου δανείου επανορθώσεων, η Ρωσία μπορεί να θεωρήσει αυτή την κίνηση ισοδύναμη με αιτία πολέμου με όλες τις σχετικές επιπτώσεις για τις Βρυξέλλες και για την καθεμιά χώρα της Ε.Ε.".
Ο σύμβουλος του Κρεμλίνου, Γιούρι Ουσακόφ, ο οποίος μετείχε στην πεντάωρη συνάντηση του Πούτιν την Τρίτη με τους Αμερικανούς απεσταλμένους, Στιβ Ουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, δήλωσε: "Σημειώνουμε, κατά την άποψή μου, πρόοδο στις βασικές διαπραγματεύσεις με τη συμμετοχή του προέδρου μας. Αυτό είναι ενθαρρυντικό και είμαστε έτοιμοι να συνεχίσουμε να εργαζόμαστε με αυτή την αμερικανική ομάδα".
