Η μεγαλύτερη πόλη των Ηνωμένων Πολιτειών έχει εδώ και λίγες μέρες νέο δήμαρχο, ο οποίος ήδη δεν χρειάζεται πολλές συστάσεις, αφού έχει στρέψει πάνω του τα βλέμματα διεθνώς.
Ο Δημοκρατικός Ζοχράν Μαμντάνι κέρδισε την περασμένη Τετάρτη (6/11) τις δημοτικές εκλογές της Νέας Υόρκης, νικώντας τον Ρεπουμπλικανό Κέρτις Σίλβα και τον πρώην κυβερνήτη της Νέας Υόρκης, Άντριου Κουόμο. Η ραγδαία πολιτική άνοδος του Μαμντάνι έχει ήδη ηλεκτρίσει το πολιτικό τοπίο στις ΗΠΑ.
Ο 34χρονος ήταν το μεγάλο φαβορί πριν από την ψηφοφορία. Ο Σίλβα, αυτοπροσδιοριζόμενος "λαϊκιστής", γνωστός στην πόλη για την παραστρατιωτικού τύπου ομάδα του, Guardian Angels, θεωρούνταν αουτσάιντερ. Ο Κουόμο, ο οποίος παραιτήθηκε από τη θέση του κυβερνήτη το 2021 ύστερα από κατηγορίες για σεξουαλική παρενόχληση, κατέβηκε ως ανεξάρτητος μετά από μια απρόσμενη ήττα στις προκριματικές εκλογές των Δημοκρατικών.
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εξέφρασε την παραμονή των εκλογών τη στήριξή του προς τον Κουόμο, γράφοντας στην πλατφόρμα του, Truth Social, ότι οι Νεοϋορκέζοι "στην πραγματικότητα δεν έχουν άλλη επιλογή". Έντονος επικριτής του Μαμντάνι και των σοσιαλιστικών του προτάσεων, ο Τραμπ απείλησε να κόψει την ομοσπονδιακή χρηματοδότηση της πόλης, εάν εκλεγεί ο υποψήφιν των Δημοκρατικώμν.
"Η Νέα Υόρκη θα είναι το φως"
Στην ομιλία του μετά τη νίκη, ο Μαμντάνι ευχαρίστησε τους υποστηρικτές του, λέγοντας ότι προσέφεραν "έναν οδικό χάρτη" για το πώς μπορεί να ηττηθεί ο Τραμπ στις επόμενες (προεδρικές) κάλπες.
"Αν υπάρχει κάποιος που μπορεί να δείξει σε ένα έθνος προδομένο από τον Ντόναλντ Τραμπ πώς να τον νικήσει, αυτή είναι η πόλη που τον ανέδειξε", δήλωσε στη νικητήρια ομιλία του. "Σε αυτή τη στιγμή πολιτικού σκοταδιού, η Νέα Υόρκη θα είναι το φως."
"Προνομιούχος" της Νέας Υόρκης
Ο επόμενος δήμαρχος της Νέας Υόρκης γεννήθηκε στην Ουγκάντα από γονείς ινδικής καταγωγής και είναι μουσουλμάνος στο θρήσκευμα. Η μητέρα του, Μίρα Ναΐρ, είναι διακεκριμένη Ινδοαμερικανίδα σκηνοθέτρια, ενώ ο πατέρας του, Μαχμούντ Μαμντάνι, καθηγητής Πανεπιστημίου, ινδικής καταγωγής, γεννημένος στην Ουγκάντα.
Η οικογένεια μετακόμισε από την Ουγκάντα στη Νότια Αφρική, όταν ο Ζοχράν ήταν πέντε ετών και δύο χρόνια αργότερα εγκαταστάθηκε στη Νέα Υόρκη. Ο ίδιος έχει περιγράψει τα παιδικά του χρόνια ως "προνομιούχα", αν και αναγνωρίζει πως δεν αντιπροσώπευαν την τυπική εμπειρία ενός Νεοϋορκέζου. Σπούδασε Αφρικανικές Σπουδές και από τα φοιτητικά του χρόνια είχε έντονη πολιτική δράση.
Η άνοδός του υπήρξε έκτοτε αστραπιαία. Εξελέγη στη Νομοθετική Συνέλευση της Νέας Υόρκης το 2020 και, όταν ανακοίνωσε την υποψηφιότητά του για τη δημαρχία τον Οκτώβριο του 2024, θεωρούνταν ένας άγνωστος χωρίς πιθανότητες να προκριθεί. Τελικά, η νίκη του απέναντι στον Κουόμο ήταν ξεκάθαρη, με ποσοστό 56,4%.
Σε πιο προσωπικό επίπεδο, ο Μαντάνι είναι λάτρης της χιπ χοπ μουσικής, έχει τραγουδήσει και παράξει μουσική στο είδος αυτό. Είναι υποστηρικτής αρκετών αθλητικών ομάδων, μεταξύ των οποίων οι New York Mets (μπέιζμπολ), οι New York Giants (αμερικανικό ποδόσφαιρο) και η αγγλική Άρσεναλ.
Η σύζυγός του, Ράμα Ντουουάτζι, είναι 28 ετών και θα γίνει η πρώτη Πρώτη Κυρία της Νέας Υόρκης από τη Γενιά Ζ. Η εικαστικός γεννήθηκε στο Τέξας και έχει ρίζες από τη Συρία.
Ιδιαίτερη είναι η σχέση του Μαμντάνι με την ελληνική κοινότητα της Νέας Υόρκης, αφού ο επόμενος δήμαρχος νοικιάζει διαμέρισμα στην Αστόρια.
Το 2021 δημοσίευσε ανάρτηση για την 25η Μαρτίου, συνοδευόμενη από φωτογραφία του γκολ του Άγγελου Χαριστέα στον τελικό του EURO 2004, γράφοντας: "Χρόνια πολλά για την Ημέρα Ελληνικής Ανεξαρτησίας σε όλους τους Έλληνες αδελφούς, αδελφές, την οικογένειά πέρα από τους γονείς (πέρα από τη δυαδικότητα, όπως γράφει συγκεκριμένα) και στον ίδιο τον Άγγελο Χαριστέα".
Οι πολιτικές του αρχές
Ο Μαμντάνι τάσσεται υπέρ των μεταναστών και των εργαζομένων.
Εν μέρει λόγω της προϋπηρεσίας του σε οργανώσεις που βοηθούσαν χαμηλόμισθους πολίτες προκειμένου να αποφύγουν εξώσεις, η οικονομικά προσιτή στέγαση αποτέλεσε θεμέλιο της εκστρατείας του. Σε μια μητρόπολη που, σύμφωνα με έκθεση της Deutsche Bank, το 2025 έχει τα ακριβότερα ενοίκια στον κόσμο, με ένα τριάρι να κοστίζει κατά μέσο όρο 8.500 δολάρια (7.345 ευρώ) τον μήνα, οι προτάσεις του για πάγωμα ενοικίων, αύξηση της προσφοράς κοινωνικής κατοικίας και αυστηρότερο νομικό πλαίσιο για διώτες ιδιοκτήτες βρήκαν απήχηση στους Νεοϋορκέζους.
Η συμμετοχή του στους Δημοκρατικούς-Σοσιαλιστές της Αμερικής αποκαλύπτει επίσης το ιδεολογικό του προφίλ. Έχει ταχθεί υπέρ της επιβολής ενιαίου φόρου 2% για όσους κερδίζουν πάνω από ένα εκατ. δολάρια ετησίως, υπέρ της αύξησης του φόρου στις επιχειρήσεις, υπέρ των δωρεάν μετακινήσεων με λεωφορείο, της καθιέρωσης κατώτατου μισθού 30 δολαρίων (από 16,50 σήμερα) και διεύρυνσης των δημόσιων δομών παιδικής φροντίδας.
Τι λένε οι επικριτές του Μαμντάνι;
Καθώς οι πολιτικές θέσεις του βρίσκονται πολύ πιο αριστερά από τον εθνικό μέσο όρο, πολλοί διαφωνούν με τον Μαμντάνι. Ορισμένοι θεωρούν ότι η μορφή σοσιαλισμού που εκπροσωπεί, ακόμη και σε μια πόλη με έντονη φιλελεύθερη παράδοση σε σχέση με άλλες πόλεις των ΗΠΑ, τον καθιστά "αμφιλεγόμενη προσωπικότητα".
"Οι φόβοι είναι παρόμοιοι με εκείνους που προκαλεί ο Πρόεδρος Τραμπ", είπε πρόσφατα ο πρώην κυβερνήτης της Νέας Υόρκης, Ντέιβιντ Πάτερσον. "Απευθύνεται σε διαφορετικά ακροατήρια και μιλά αρνητικά για ολόκληρες ομάδες ανθρώπων. Ο Μαμντάνι κάνει το ίδιο. Απλώς αναφέρεται σε άλλες ομάδες, σε κανονικούς Δημοκρατικούς ή Ρεπουμπλικανούς."
Η μακροχρόνια υποστήριξή του στα δικαιώματα των Παλαιστινίων θεωρείται επίσης πρόβλημα από μερίδα του εκλογικού σώματος, δεδομένου ότι η Νέα Υόρκη έχει τον μεγαλύτερο εβραϊκό πληθυσμό εκτός Ισραήλ.
"Για να είμαι σαφής και ξεκάθαρος: Πιστεύω ότι ο Ζoχράν Μαμντάνι αποτελεί κίνδυνο για την εβραϊκή κοινότητα της Νέας Υόρκης", είπε ο ραβίνος Έλιοτ Κόσγκροουβ της Συντηρητικής Συναγωγής Park Avenue σε πρόσφατο κήρυγμά του. Ωστόσο, αυτή η άποψη δεν τυγχάνει γενικής αποδοχής. Πολλοί Εβραίοι της πόλης δηλώνουν ότι "εγκρίνουν" τον Μαμντάνι.
Η επιχειρηματική κοινότητα επίσης εκφράζει επιφυλάξεις. Ο γνωστός επενδυτής Μπιλ Άκμαν έγραψε στο X ότι οι "αντιεπιχειρηματικές πολιτικές του Μαμντάνι, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης της φορολογίας των εταιρειών, θα "σκοτώσουν" θέσεις εργασίας και θα ωθήσουν τις επιχειρήσεις να φύγουν από τη Νέα Υόρκη".
Η σημασία της δημαρχίας της Νέας Υόρκης
Με πληθυσμό σχεδόν 8,5 εκατομμυρίων κατοίκων και περίπου 65 εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως, η Νέα Υόρκη είναι παγκόσμιο πολιτιστικό και οικονομικό κέντρο με σοβαρές προκλήσεις σε θέματα στέγασης, μεταφορών και δημόσιων οικονομικών. Η δημαρχία διαχειρίζεται προϋπολογισμό 116 δισ. δολαρίων και έχει ευρύτατο πεδίο αρμοδιοτήτων, από τα σχολεία μέχρι την αστυνομία.
Η μεγάλη κλίμακα και η διεθνής επιρροή της πόλης δίνουν στο αξίωμα ιδιαίτερη εθνική και παγκόσμια σημασία. Πολλοί πρώην δήμαρχοι της Νέας Υόρκης έχουν επιχειρήσει να διεκδικήσουν την προεδρία των ΗΠΑ, έστω χωρίς επιτυχία.
Ο Τραμπ έχει χαρακτηρίσει τον Μαμντάνι "κομμουνιστή τρελό" και "καταστροφή που επίκειται". Από την πλευρά του, ο νέος δήμαρχος δηλώνει ότι θα προσπαθήσει να συνεργαστεί με τον πρόεδρο προς όφελος της πόλης, χωρίς όμως να υποχωρήσει.
Με τις πολιτικές τους θέσεις να βρίσκονται σε πλήρη αντίθεση, η σχέση μεταξύ του Αμερικανού προέδρου και του νέου δημάρχου της Νέας Υόρκης αναμένεται να αποτελέσει ένα ακόμη πεδίο μάχης στην αμερικανική πολιτική σκηνή. Επιμέλεια: Σοφία Κλεφτάκη
Πηγή: Deutsche Welle
