Οι πιλότοι και το πλήρωμα (cabin crew) των ευρωπαϊκών αεροπορικών εταιρειών αισθάνονται όλο και πιο πιεσμένοι να εργάζονται πολλές ώρες και να υποβαθμίζουν τα σημάδια κούρασης εις βάρος της συνολικής ασφάλειας των αερομεταφορών, σύμφωνα με τα αποτελέσματα μελέτης του Πανεπιστημίου της Γάνδης.
Η μείωση του κόστους και το κυνήγι του κέρδους στις αεροπορικές εταιρείες έχει "αποδυναμώσει συστηματικά" την ασφάλεια και πολλοί εξαντλημένοι εργαζόμενοι φοβούνται να αμφισβητήσουν τις αποφάσεις της διοίκησης, σύμφωνα με την έρευνα που δημοσίευσε σήμερα ο Guardian.
Η μελέτη, στην οποία συμμετείχαν 6.900 εργαζόμενοι, διαπίστωσε επίσης ανησυχίες μεταξύ του πληρώματος, το οποίο ανέφερε ότι αισθάνεται πιεσμένο να αυξάνει τις πωλήσεις αρωμάτων και αλκοόλ κατά τη διάρκεια της πτήσης - κάτι που συγκρούεται με τον ρόλο του να διατηρεί τους επιβάτες ασφαλείς.
Η έκθεση διαπίστωσε ότι η πανδημία του Covid επιτάχυνε την υποβάθμιση των συνθηκών εργασίας.
Οι ερευνητές δήλωσαν ότι μια γενιά παλαιότερων πιλότων είχε εγκαταλείψει τον κλάδο και έχει αντικατασταθεί από νεότερους, χαμηλότερα αμειβόμενους και πιο ευέλικτους εργαζόμενους, οι οποίοι είναι πιο πιθανό να αποδεχθούν επισφαλείς συμβάσεις που αποδυναμώνουν την ικανότητά τους να τηρούν τα πρότυπα.
Κληθείς να πουν εάν αν αισθάνονται σίγουροι ότι μπορούν να αντιταχθούν σε αποφάσεις που τους φαίνονται δυνητικά επικίνδυνες, περισσότεροι από τους μισούς ερωτηθέντες στην έρευνα δήλωσαν ότι δεν αισθάνονται ικανοί να "τροποποιήσουν τις οδηγίες" της διοίκησης με βάση τις αντιρρήσεις για την ασφάλεια. Τα αποτελέσματα έδειξαν επιδείνωση από την τελευταία μελέτη του Πανεπιστημίου της Γάνδης του 2014, σύμφωνα με την οποία το 82% των πιλότων δήλωσε ότι αισθάνεται ικανό να τροποποιήσει τις οδηγίες.
Περίπου το 30% των πιλότων δήλωσαν ότι μερικές φορές διστάζουν να λάβουν αποφάσεις για την ασφάλεια από το φόβο πιθανών αρνητικών συνεπειών για την επαγγελματική τους σταδιοδρομία.
"Η στροφή προς τις πωλήσεις κατά τη διάρκεια της πτήσης ενέχει τον κίνδυνο να αποδυναμωθεί ο επικεντρωμένος στην ασφάλεια χαρακτήρας της εργασίας του πληρώματος καμπίνας, δημιουργώντας συγκρούσεις ρόλων, ψυχοκοινωνική πίεση και νομικές ασάφειες", έγραψαν οι συγγραφείς της μελέτης, Yves Jorens και Lien Valcke. "Ενώ οι εμπορικές πιέσεις μπορεί να καθιστούν τέτοιες πρακτικές ελκυστικές για τις αεροπορικές εταιρείες, έχουν κόστος για την ευημερία των εργαζομένων, τα πρότυπα ασφαλείας και την επαγγελματική ακεραιότητα".
Οι συμμετέχοντες στη μελέτη μίλησαν για ένα "μοντέλο ελβετικού τυριού", με τα επίπεδα ασφαλείας να "αποδυναμώνονται συστηματικά (ανοίγοντας επιπλέον τρύπες) για οικονομικούς λόγους", αφήνοντας τα τελικά μέτρα αποτροπής ατυχήματος "να εξαρτώνται από την τύχη και όχι από την ισχυρή προστασία".
Με την αυξανόμενη κυριαρχία των low-cost αερομεταφορέων και την ανάκαμψη της αεροπορικής κίνησης μετά την πανδημία, τα πληρώματα πιέζονται να εργάζονται σε μεγαλύτερες βάρδιες, με λιγότερες ευκαιρίες για ξεκούραση. Ως αποτέλεσμα, το 42% του συνόλου του πληρώματος λέει ότι η διοίκηση δίνει προτεραιότητα στον προγραμματισμό έναντι της ασφάλειας, διαπίστωσαν οι ερευνητές.
Η κόπωση είναι ένα επίμονο πρόβλημα, με το προσωπικό να αισθάνεται συχνά ότι δεν μπορεί να ζητήσει ρεπό ακόμη και όταν είναι κουρασμένο ή δεν αισθάνεται καλά. Σχεδόν ένας στους τρεις πιλότους και σχεδόν το 50% του πληρώματος παραδέχτηκαν ότι μερικές φορές διστάζουν να δηλώσουν ότι δεν είναι σε θέση να πετάξουν.
Ένας από αυτούς δήλωσε: "Νιώθω σαν να έχω διαπράξει έγκλημα, μόνο και μόνο επειδή είμαι άρρωστος". Άλλος ανέφερε ότι ο υπεύθυνος της εταιρείας για την Ευρώπη του φώναζε: "Είσαι εδώ για να πουλάς, γαμ**ο".
Άλλος εργαζόμενος δήλωσε ότι "δεν υπάρχει σεβασμός στην ψυχική ή σωματική ευεξία. Είναι υπερήφανη [η εταιρεία] για το κέρδος έναντι της ανθρώπινης ευημερίας. Έχει μια κακή τοξική εργασιακή κουλτούρα και μια κουλτούρα φόβου. Αυτός ο φόβος προέρχεται από τον αριθμό των ανθρώπων που απολύουν για χαζούς λόγους".
Εξ άλλου, η ένταση της εργασίας είχε αυξηθεί σε σύγκριση με πριν από μια δεκαετία λόγω της ψηφιοποίησης, της αυτοματοποίησης και του μεγαλύτερου όγκου επιβατών, αφήνοντας λιγότερο χρόνο στο πλήρωμα να εκτελέσει αποτελεσματικά τα καθήκοντά του, ανέφεραν οι συντάκτες.
Οι συγγραφείς δήλωσαν ότι, χωρίς βελτιώσεις στους κανόνες και τις συμβάσεις εργασίας (βραχυχρόνιες, αυτοαπασχόληση έναντι σύμβασης με τις αεροπορικές), η ευρωπαϊκή αεροπορική βιομηχανία κινδυνεύει να χάσει το "πλεονέκτημα της ασφάλειας".
"Οι συνθήκες εργασίας δεν είναι πλέον μόνο ένα κοινωνικό ζήτημα - έχουν αντίκτυπο στην ασφάλεια, την ευημερία και την κόπωση που είναι όλα αλληλένδετα. Χωρίς δίκαιη και σταθερή απασχόληση, δεν μπορούμε να διατηρήσουμε έναν ασφαλή και ανθεκτικό ευρωπαϊκό αεροπορικό τομέα", δήλωσε ο Jorens.
