Η απαίτηση του Ντόναλντ Τραμπ να τερμαιστεί η δίκη διαφθοράς του Ισραηλινού πρωθυπουργού, Μπενιαμίν Νετανιάχου, δεν ήρθε ως καλοδεχούμενη και θεωρήθηκε ως ανεπιθύμητη παρέμβαση στο δικαστικό σύστημα του Ισραήλ.
Ωστόσο, τα λόγια του Αμερικανού προέδρου έδωσαν νέα ώθηση σε μια προσπάθεια από όλο το πολιτικό φάσμα που αποσκοπεί στο να κλείσει η υπόθεση του πρωθυπουργού, η οποία έχει αναστατώσει την ισραηλινή πολιτική εδώ και χρόνια.
Ο ισραηλινός πρόεδρος Ισαάκ Χέρτζογκ και ο πρώην ανώτατος δικαστής Αχαρόν Μπαράκ - δύο από τους πιο επιφανείς νομικούς της χώρας - διεξάγουν διαβουλεύσεις για το θέμα. Ως επικεφαλής του κράτους, ο Χέρτζογκ έχει την εξουσία να απονείμει χάρη στον Νετανιάχου, και ο Μπαράκ, που προέρχεται από την κοσμική αριστερά, δήλωσε σε πρόσφατη συνέντευξή του στην εφημερίδα Makor Rishon ότι δεν τον ενδιαφέρει αν θα γίνει με αυτή τη μέθοδο "ή με συμφωνία, το κυριότερο είναι να καταλήξουμε σε συμφωνία".
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται το αίσθημα, ακόμη και μεταξύ ορισμένων αντιπάλων του Νετανιάχου, ότι η υπόθεση αποτέλεσε πολιτική αφαίμαξη για το έθνος. Έξι χρόνια μετά και χωρίς να είναι ορατό το τέλος της, ο Νετανιάχου έχει επανειλημμένα ζητήσει αναβολές -συμπεριλαμβανομένης και αυτής της εβδομάδας- για να ασχοληθεί με κρατικά θέματα, γεγονός που ωθεί τους επικριτές του από την πολιτική σκηνή και τα μέσα ενημέρωσης να πουν ότι προσπαθεί να καθυστερήσει μια ετυμηγορία που θα μπορούσε να σημάνει φυλάκιση.
"Η τρέχουσα διαδικασία πρέπει να σταματήσει, όχι για να σωθεί ο Νετανιάχου, αλλά για να σωθεί το Ισραήλ", έγραψε στην πρώτη σελίδα της κεντρώας εφημερίδας Yediot Aharonot αυτή την εβδομάδα ο Ben Dror Yemini, αρθρογράφος που ασκεί έντονη κριτική στον μακροβιότερο πρωθυπουργό της χώρας.
Το γραφείο του πρωθυπουργού αρνήθηκε να σχολιάσει το θέμα.
Ο Νετανιάχου παραπέμφθηκε το 2019 σε τρεις διαφορετικές υποθέσεις δωροδοκίας, απάτης και απιστίας. Η μία αφορά την αποδοχή πολυτελών δώρων, όπως σαμπάνια και πούρα, από φίλους που φέρονται να ζητούν χάρες. Στις άλλες δύο, κατηγορείται ότι προσφέρθηκε να βοηθήσει ιδιοκτήτες εταιρειών μέσων ενημέρωσης με αντάλλαγμα συμπαθητική κάλυψη. Ο ίδιος έχει αρνηθεί όλες τις κατηγορίες.
Οι Ισραηλινοί που υποστηρίζουν τον πρωθυπουργό λένε ότι οι κατηγορίες αποτελούν προσπάθεια του φιλελεύθερου κατεστημένου να τον απομακρύνει από την εξουσία, αφού απέτυχε να το κάνει μέσω της κάλπης. Πράγματι, ο Τραμπ συνέκρινε την υπόθεση με τη δική του προεκλογική δίκη και καταδίκη πέρυσι για παραποίηση επιχειρηματικών αρχείων, αναφερόμενος και στις δύο στην ανάρτησή του στην Κοινωνία της Αλήθειας του Σαββάτου ως "κυνήγι μαγισσών".
Οι εισαγγελείς της υπόθεσης απορρίπτουν αυτή την κατηγορία. Όταν ξεκίνησε η δίκη το 2020, ο τότε επικεφαλής τους δήλωσε ότι εξέδωσαν τις κατηγορίες με μια κεντρική πεποίθηση: ότι σε μια δημοκρατία, "όλοι είναι ίσοι ενώπιον του νόμου".
Παραιτείται;
Σε περίπτωση που η υπόθεση Νετανιάχου ολοκληρωθεί πρόωρα, ο ίδιος θα αποφύγει την καταδίκη αλλά είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα πρέπει να εγκαταλείψει το αξίωμά του. Γράφοντας στην αριστερόστροφη εφημερίδα Haaretz την Τρίτη, ο Μπαράκ -ο οποίος στάλθηκε από το Ισραήλ για να συμμετάσχει στη δικαστική επιτροπή που προεδρεύει στην υπόθεση του Διεθνούς Δικαστηρίου κατά της συμπεριφοράς της χώρας στη Γάζα- δήλωσε ότι θα πρέπει να παραιτηθεί σε περίπτωση που οι κατηγορίες αρθούν.
Ο Νετανιάχου έχει επανειλημμένα απορρίψει την ιδέα της παραίτησης και το 2022 αρνήθηκε μια συμφωνία που σήμαινε την αναγνώριση μικρότερων αδικημάτων με αντάλλαγμα την αποχή από την πολιτική για επτά χρόνια. Αλλά κάποιοι που βρίσκονται κοντά του υπονοούν ότι μετά από 21 μήνες που χαρακτηρίζονται από συγκρούσεις - πρώτα οι επιθέσεις της Χαμάς τον Οκτώβριο του 2023, στη συνέχεια οι στρατιωτικές εκστρατείες στη Γάζα, τον Λίβανο, τη Συρία και πιο πρόσφατα εναντίον του Ιράν - ίσως να είναι ανοιχτός σε μια τέτοια έξοδο.
"Έχει περάσει πολλά", δήλωσε ο Yinon Magal, μια τηλεοπτική προσωπικότητα με πρόσβαση στον πρωθυπουργό, σε μια πρόσφατη ραδιοφωνική συνέντευξη. "Αυτή είναι μια τέλεια ευκαιρία να πει "έκανα το καθήκον μου" και να αποχωρήσει".
Οι υποστηρικτές του Νετανιάχου λένε εδώ και καιρό ότι το να τον αναγκάσουν να καταθέσει στο δικαστήριο ενώ διοικεί μια χώρα σε πόλεμο είναι γελοίο.
Στην επιστολή του Σαββάτου, ο Τραμπ είπε ότι η δίκη εμποδίζει τις διαπραγματεύσεις για νέα κατάπαυση του πυρός με τη Χαμάς στη Γάζα. Οι συνομιλίες βρίσκονται σαφώς σε ένα ευαίσθητο στάδιο, με τον Αμερικανό ηγέτη να δηλώνει την Τρίτη ότι το Ισραήλ συμφώνησε σε μια παύση των εχθροπραξιών για 60 ημέρες. Η Χαμάς, που έχει χαρακτηριστεί τρομοκρατική οργάνωση από την Ουάσινγκτον, εξακολουθεί να κρατά περίπου 50 ομήρους, εκ των οποίων το Ισραήλ πιστεύει ότι οι 20 είναι ζωντανοί.
Η ισραηλινή εισαγγελία, η οποία βρίσκεται στη διαδικασία αντεξέτασης του Νετανιάχου, δεν έχει μετακινηθεί από την επιδίωξή της για καταδίκη, αν και έχει δηλώσει εδώ και καιρό ότι θα ήταν ανοιχτή σε μια συμφωνία για ομολογία.
Πιθανή απονομή χάριτος
"Ο κύριος στόχος τώρα είναι να αυξηθεί η πίεση στον Ισραηλινό πρόεδρο και να προσπαθήσει να δημιουργήσει μια δημόσια ατμόσφαιρα νομιμότητας για μια προεδρική απονομή χάριτος", δήλωσε ο Barak Medina, καθηγητής νομικής στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο του Ισραήλ, ο οποίος συμμετείχε στο παρελθόν σε συνομιλίες διαμεσολάβησης με τη νομική ομάδα του Νετανιάχου, όπως μεταδίδει το Bloomberg.
Για τον Χέρτσογκ, η κατάρτιση μιας συμφωνίας που θα τερματίσει τη δίκη και θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για νέες εκλογές και ένα πιο ενωμένο Ισραήλ είναι ένας μεγάλος πειρασμός, σύμφωνα με όσους τον γνωρίζουν. Μετά την παραπομπή του Νετανιάχου σε δίκη, κεντρώοι και αριστεροί πολιτικοί αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στην κυβέρνησή του, οδηγώντας τον να σχηματίσει έναν δεξιό και θρησκευτικό συνασπισμό.
Όμως η πορεία προς τη χορήγηση χάρης είναι περίπλοκη. Συνήθως αφορά όσους έχουν ήδη καταδικαστεί και δεν δικάζονται, ενώ προληπτική προεδρική αμνηστία έχει χορηγηθεί μόνο μία φορά στην ιστορία του Ισραήλ. Όταν ήταν πρόεδρος τη δεκαετία του 1980, ο πατέρας του Herzog επέκτεινε την παραχώρηση σε μια ομάδα υπαλλήλων της Shin Bet που βρίσκονταν υπό αστυνομική έρευνα για τη δολοφονία δύο Παλαιστινίων που είχαν καταλάβει λεωφορεία.
"Ο πρόεδρος πρέπει να ζυγίσει το δημόσιο συμφέρον για τη χορήγηση αμνηστίας έναντι της αρχής του κράτους δικαίου που αποτελεί το θεμέλιο της δημοκρατίας", δήλωσε ο Odit Korinaldi Sirkis, ο οποίος διετέλεσε νομικός σύμβουλος για αρκετούς Ισραηλινούς προέδρους, συμπεριλαμβανομένου του Herzog, σε ραδιοφωνική συνέντευξη αυτή την εβδομάδα.
Ο Ραβίβ Ντράκερ, αναλυτής του ισραηλινού καναλιού 13 και σφοδρός αντίπαλος του Νετανιάχου, δήλωσε ότι η δίκη έχει διαστρεβλώσει την πολιτική της χώρας. Η δεξιόστροφη κυβέρνηση συνασπισμού του Ισραήλ, η οποία ανέλαβε τα καθήκοντά της στα τέλη του 2022, επιδίωξε να χαλαρώσει την εξουσία της δικαιοσύνης, οδηγώντας σε μήνες δημόσιων διαμαρτυριών. Ο εθνικός διχασμός πρόβαλε αδυναμία, είπε ο Ντράκερ, προσκαλώντας την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου και τους πολέμους που ακολούθησαν.
"Αν κάποιος με έβαζε σε μια μηχανή του χρόνου πριν από χρόνια και μου έδειχνε τις συνέπειες αυτών των υποθέσεων, θα έλεγα να τις αφήσουμε, δεν αξίζει τον κόπο", δήλωσε τηλεφωνικά.
