Του Κώστα Ράπτη
Ο Ντόναλντ Τραμπ δείχνει να ξεπέρασε τον εαυτό του. Ανακοίνωσε με στόμφο, κατά τη διάρκεια της συνάντησής του με τον Καναδό πρωθυπουργό, ότι οι Χούθι της Υεμένης "συνθηκολόγησαν” και δεν "επιθυμούν πλέον να πολεμούν”: Θα τερματίσουν τις επιθέσεις εναντίον πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα και σε αναγνώριση αυτού θα τερματίσουν και οι ΗΠΑ τις επιδρομές τους εναντίον στόχων στην Υεμένη.
Συνθηκολόγηση αυτού του είδους δεν υπήρξε, όπως κατέστησε σαφές η διάψευση που εξέδωσαν οι Χούθι λίγο αργότερα. Αυτό που πράγματι υπήρξε ήταν η μεγαλόστομη προσχώρηση του Τραμπ σε ένα deal που βρίσκεται υπό διαμόρφωση εδώ και κάποιον καιρό, με την πολύτιμη μεσολάβηση του Ομάν και την θετική συμβολή του Ιράν. Σε κάθε περίπτωση, η αιφνιδιαστική αυτή εξέλιξη, καθόλου άσχετη με την επικείμενη περιοδεία του Τραμπ σε Σαουδική Αραβία, Κατάρ και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αποτελεί σοβαρή κίνηση αποκλιμάκωσης της έντασης στην Ερυθρά Θάλασσα.
Η δήλωση του τερματισμού των εχθροπραξιών (προφανώς χωρίς προηγούμενο συντονισμό με το Ισραήλ) ήρθε λίγες μόνο ώρες αφότου ισραηλινά πολεμικά αεροσκάφη βομβάρδισαν βασικές πολιτικές υποδομές στην Υεμένη, συμπεριλαμβανομένου του Διεθνούς Αεροδρομίου της Σαναά. Από αυτή την άποψη, υπογραμμίζει μια στιγμή απόκλισης στις τακτικές προτεραιότητες μεταξύ Τελ Αβίβ και Ουάσινγκτον.
Η απογοήτευση που εκφράζεται ήδη στα μέσα ενημέρωσης του Ισραήλ είναι εμφανής, όμως η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε τον περασμένο μήνα (και μάλιστα ενώπιον του έκπληκτου Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου) την ξαφνική έναρξη συνομιλιών υψηλού επιπέδου με το Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα, υπήρξε μία παρόμοια στιγμή τακτικής απόκλισης, που όμως δεν ανέτρεψε την στρατηγική ταύτιση ΗΠΑ και Ισραήλ.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσον η Ανσαρουλλάχ (όπως ονομάζεται επισήμως το κίνημα των Χούθι που ελέγχει το βόρειο τμήμα της Υεμένης και την κυβέρνηση στην πρωτεύουσα Σαναά) θα συνεχίσει, ενώ απέχει από πλήγματα εναντίον αμερικανικών στόχων, να βάλλει εναντίον του Ισραήλ και πώς θα απαντήσουν οι ΗΠΑ σε μία τέτοια περίπτωση. Τίποτε δεν μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι Υεμενίτες θα υποστείλουν τις ενέργειες ένοπλης αλληλεγγύης προς τους Παλαιστινίους της Γάζας, ιδίως μετά την πρόσφατη επιτυχία τους να πλήξουν το αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν, διαπερνώντας τα αντιπυραυλικά συστήματα Arrow και THAAD.
Για την ακρίβεια, ο Μοχάμεντ Αλί αλ-Χούθι, μέλος του Ανώτατου Πολιτικού Συμβουλίου της Ανσαρουλλάχ δήλωσε με αυτοπεποίθηση ότι οι επιθέσεις κατά του Ισραήλ θα συνεχισθούν και ότι η έξοδος των Αμερικανών από την εξίσωση είναι μια μεγάλη ήττα του Νετανιάχου, ο οποίος θα πρέπει να παραιτηθεί.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Amwaj.media, αρχιτέκτονας της συμφωνίας των ΗΠΑ με τους Χούθι υπήρξε ο ειδικός απεσταλμένος του προέδρου Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, ο οποίος αξιοποίησε, όπως και στην περίπτωση των συνομιλιών με το Ιράν, τον μεσολαβητικό δίαυλο του Ομάν.
Ανακοινώνοντας τη συμφωνία, ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Σαγίντ Μπαντρ Αλμπουσάιντι, επιβεβαίωσε τον κεντρικό ρόλο της Μασκάτ στη διευκόλυνση της συμφωνίας, λέγοντας ότι αυτή αποτελεί μέρος των μακροχρόνιων προσπαθειών της χώρας του για την προώθηση της αποκλιμάκωσης στην περιοχή.
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, προέτρεψε τους Χούθι να επικεντρώσουν την πολεμική τους προσπάθεια μακριά από τις θαλάσσιες οδούς. Αυτό συνάδει με το ευρύτερο ενδιαφέρον του Ιράν να μειώσει την πίεση στους περιφερειακούς συμμάχους του, προωθώντας παράλληλα τις προοπτικές για ανανεωμένη συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Υπενθυμίζεται ότι οι Αμερικανοί, αρχής γενομένης από τον Τραμπ, έχουν προειδοποιήσει τους τελευταίους μήνες ότι το Ιράν "θα θεωρηθεί υπεύθυνο και θα υποστεί τις συνέπειες” των συνεχιζόμενων επιθέσεων των συμμάχων του, Χούθι.
Τα συμφραζόμενα της υπόθεσης δίνει η πρόσφατη ιστορική επίσκεψη του υπουργού Άμυνας (και γιου του βασιλιά) της Σαουδικής Αραβίας, Χάλιντ μπιν Σαλμάν στην Τεχεράνη, ως κομιστής επιστολής του πατέρα του προς τον Αγιατολλάχ Χαμενεϊ. Προφανώς, οι αραβικές μοναρχίες (και μαζί τους η Αίγυπτος που θα ανακουφισθεί οικονομικά από την αναζωογόνηση της θαλάσσιας κυκλοφορίας στη Διώρυγα του Σουέζ) επενδύουν περισσότερα στην ρύθμιση των προβλημάτων σε συνεργασία με το Ιράν, παρά σε αντιπαράθεση με αυτό.
Από την άλλη πλευρά, η αμερικανική στάση καθορίζεται και από την αναμέτρηση με τα όρια των στρατιωτικών λύσεων απέναντι στους Χούθι. Η πληροφορία του CNN ότι και δεύτερο μαχητικό αεροσκάφος έπεσε από το αεροπλανοφόρο Ηarry Truman κατά τη διάρκεια ελιγμών για την αποφυγή πλήγματος από τους Χούθι καταδεινύει την παράδοξη ασυμμετρία της αντιπαράθεσης με οικονομικά ασθενέστερους, πλην επιχειρησιακά ευέλικτους και με υψηλό ηθικό αντιπάλους, οχυρωμένους σε ένα αφιλόξενο τοπίο.
