Σκληραίνει τη στάση της απέναντι στη διεθνή κοινότητα η Τεχεράνη, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν θεωρεί πως υποχρεούται να επιτρέψει την πλήρη επιθεώρηση του πυρηνικού της προγράμματος όσο βρίσκεται υπό την απειλή νέων στρατιωτικών επιθέσεων από τις ΗΠΑ.
Σύμφωνα με το Bloomberg, η ιρανική πλευρά συνδέει πλέον την αποκατάσταση της συνεργασίας με τους διεθνείς επιθεωρητές με τη διασφάλιση συνθηκών ασφαλείας στις πυρηνικές εγκαταστάσεις της, αλλά και με την επίτευξη συμφωνίας με την Ουάσιγκτον.
Σε δεκασέλιδη έκθεση που απέστειλε στον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) και η οποία διανεμήθηκε σε διπλωματικούς κύκλους στα τέλη της προηγούμενης εβδομάδας, το Ιράν υποστηρίζει ότι οι επιθέσεις στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του, καθώς και η συνεχιζόμενη απειλή νέων πληγμάτων, καθιστούν αδύνατη την ομαλή διεξαγωγή των επιθεωρήσεων.
Όπως αναφέρει ο εκπρόσωπος της Τεχεράνης στον ΔΟΑΕ, Ρεζά Νατζαφί, η χώρα θα εξετάσει το ενδεχόμενο διεύρυνσης της συνεργασίας της με τον Οργανισμό μόνο όταν θα μπορούν να πραγματοποιηθούν με ασφάλεια οι διαδικασίες επαλήθευσης στις πυρηνικές εγκαταστάσεις. Μια τέτοια εξέλιξη προϋποθέτει, σύμφωνα με την ιρανική πλευρά, ουσιαστική πρόοδο στις διαπραγματεύσεις μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον, οι οποίες μέχρι στιγμής δεν έχουν οδηγήσει σε συμφωνία.
"Οι άμεσες ένοπλες επιθέσεις κατά πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν που τελούν υπό καθεστώς διεθνών διασφαλίσεων, σε συνδυασμό με τις συνεχιζόμενες απειλές για νέες επιθέσεις, έχουν δημιουργήσει εξαιρετικές συνθήκες", αναφέρει ο Νατζαφί στο έγγραφο, αντίγραφο του οποίου περιήλθε σε γνώση του Bloomberg.
Σε αδιέξοδο η διπλωματία μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον
Η στάση του Ιράν στο ζήτημα των πυρηνικών επιθεωρήσεων επιβαρύνει περαιτέρω το ήδη τεταμένο διπλωματικό κλίμα μεταξύ των δύο χωρών, καθώς ο πόλεμος διανύει τον ένατο μήνα.
Την Κυριακή, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε ότι οι δύο πλευρές απέχουν ακόμη από μια διπλωματική συμφωνία, χαρακτηρίζοντας ορισμένες από τις απαιτήσεις της Τεχεράνης "εξωφρενικές και γελοίες".
Από την πλευρά του, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι το ενδεχόμενο νέων εκτεταμένων στρατιωτικών πληγμάτων κατά του Ιράν είναι περιορισμένο, εφόσον η Τεχεράνη αποδεχθεί μια συμφωνία. Ωστόσο, δεν απέκλεισε τη διατήρηση της στρατιωτικής επιλογής.
Η αντιπαράθεση για την πρόσβαση των διεθνών επιθεωρητών στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν έχει ήδη μεταφερθεί στο Συμβούλιο Διοικητών του ΔΟΑΕ. Τον Σεπτέμβριο, ο Οργανισμός παρέπεμψε εκ νέου το ζήτημα στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, επικαλούμενος τη μη συμμόρφωση της Τεχεράνης με τις υποχρεώσεις συνεργασίας της.
Τα Ηνωμένα Έθνη έχουν επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι έχει χαθεί η δυνατότητα συνεχούς και αξιόπιστης παρακολούθησης του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Ειδικότερα, οι επιθεωρητές αδυνατούν εδώ και 17 μήνες να επαληθεύσουν την κατάσταση και την τοποθεσία των αποθεμάτων της χώρας σε ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού, συνολικού βάρους 441 κιλών, το οποίο βρίσκεται κοντά στο επίπεδο εμπλουτισμού που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικού όπλου.
Το κενό στην επιτήρηση έχει πλέον αναδειχθεί και από τον ίδιο τον αμερικανικό στρατό. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) προσφέρει χρηματική αμοιβή 20 εκατ. δολαρίων για πληροφορίες σχετικά με ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, εξοπλισμό και επιστήμονες.
Στο επίκεντρο η επόμενη συνεδρίαση του ΔΟΑΕ
Η άρνηση της Τεχεράνης να αποκαταστήσει πλήρως τη συνεργασία με τους διεθνείς επιθεωρητές αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο της συνεδρίασης του Συμβουλίου Διοικητών του ΔΟΑΕ αργότερα μέσα στον μήνα.
Οι κυβερνήσεις θα κληθούν να αξιολογήσουν το διευρυνόμενο κενό πληροφόρησης σχετικά με την κατάσταση του πυρηνικού προγράμματος της Ισλαμικής Δημοκρατίας και να αποφασίσουν πώς θα αντιδράσουν.
Μια αυστηρή στάση απέναντι στην Τεχεράνη ενδέχεται να περιορίσει περαιτέρω τα περιθώρια διπλωματικής συνεννόησης. Αντίθετα, μια πιο ήπια αντιμετώπιση θα μπορούσε να δημιουργήσει προηγούμενο ανοχής σε μια κατάσταση κατά την οποία η διεθνής κοινότητα αδυνατεί να επαληθεύσει κρίσιμα στοιχεία του πυρηνικού προγράμματος μιας χώρας, με τους κινδύνους να αυξάνονται όσο παρατείνεται αυτή η αβεβαιότητα.
Το Ιράν έχει κατηγορήσει τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ότι χρησιμοποιούν το καθεστώς διεθνούς εποπτείας των πυρηνικών εγκαταστάσεων ως πρόσχημα για στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον τους.
Σύμφωνα με την Τεχεράνη, οι στρατιωτικές επιθέσεις κατά των πυρηνικών υποδομών της ακολούθησαν δύο φορές ευρήματα του ΔΟΑΕ μέσα στους τελευταίους 18 μήνες: αρχικά τον Ιούνιο του 2025 και στη συνέχεια κατά την έναρξη του πολέμου που βρίσκεται σε εξέλιξη και ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου.
Η σημερινή σύγκρουση, την οποία ο Τραμπ έχει επανειλημμένα παρουσιάσει ως αναγκαία για να αποτραπεί η απόκτηση πυρηνικού όπλου από το Ιράν, ξεκίνησε μία ημέρα μετά την ανακοίνωση του ΔΟΑΕ ότι είχε εντοπιστεί εκ νέου δραστηριότητα κοντά σε εγκαταστάσεις που είχαν προηγουμένως βομβαρδιστεί.
Παρά το αδιέξοδο, η Τεχεράνη αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο επανέναρξης και διεύρυνσης της συνεργασίας με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας, υπό την προϋπόθεση ότι θα διασφαλιστούν οι κατάλληλες συνθήκες.
"Μόλις διαμορφωθούν οι συνθήκες που θα επιτρέπουν την ασφαλή και αποτελεσματική διεξαγωγή των διαδικασιών επαλήθευσης, το Ιράν είναι έτοιμο να εξετάσει το ενδεχόμενο διεύρυνσης της συνεργασίας του", καταλήγει στην έκθεσή του ο Ιρανός εκπρόσωπος στον ΔΟΑΕ.