Του Κώστα Ράπτη
Για το καταστροφικό, όπως το χαρακτήρισε, αποτέλεσμα στα ομόσπονδα κρατίδια του Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας και του Βερολίνου, όπως και στη Σαξονία-Άνχαλτ πριν από δύο εβδομάδες, ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς αναγνώρισε ότι η ομοσπονδιακή πολιτική έπαιξε σημαντικό ρόλο, όπως και το πρόσωπό του. Αλλά τη συζήτηση της επόμενης μέρας έσπευσε να την προσανατολίσει μακριά από το πρόσωπό του, εφόσον, όπως είπε, τα αίτια του εκλογικού αποτελέσματος είναι πολύ ευρύτερα, ενώ οι επιπτώσεις αγγίζουν, ούτε λίγο ούτε πολύ, το "δημοκρατικό μέλλον της χώρας”.
Το τελευταίο, το οποίο προφανώς το ταυτίζει με την τύχη του κόμματός του και των μόνων πιθανών κυβερνητικών του εταίρων (Σοσιαλδημοκρατών και Πρασίνων), απειλείται, κατά την εκτίμησή του, από "δυνάμεις καταστροφικές που αμφισβητούν το δημοκρατικό μας πολίτευμα, δυνάμεις που είναι καταστροφικές, αμφισβητούν το κοινοβουλευτικό μας σύστημα και προσπαθούν να κερδίσουν τον κόσμο με ριζοσπαστικές και υπεραπλουστευτικές λύσεις”. Γιατί να αμφισβητήσουν οι δυνάμεις αυτές το κοινοβουλευτικό σύστημα, όταν αυτό τις ανταμείβει με θεαματικά αποτελέσματα, δεν το απαντά ο καγκελάριος. Ούτε άλλωστε διανοείται ότι οι στιγμές μεγάλης κρίσης απαιτούν ακριβώς ριζοσπαστικές λύσεις.
Εν τω μεταξύ, η κυβέρνησή του ετοιμάζεται να νομοθετήσει την απαγόρευση σε ομοσπονδιακό επίπεδο των απαλλοτριώσεων ακινήτων, κεντρική επαγγελία της αριστερής νικήτριας των εκλογών στο Βερολίνο, Ελίφ Εράλπ. Αυτό είναι το μέτρο του... ριζοσπαστισμού αφενός, αλλά και της υπεράσπισης της δημοκρατίας αφετέρου. Υπενθυμίζεται ότι πρόκειται για πρόταση η οποία έχει ήδη εγκριθεί σε δημοψήφισμα των κατοίκων της ομοσπονδιακής πρωτεύουσας, προκειμένου να αντιμετωπισθεί το οξύτατο (λόγω και της δραστηριοποίησης των funds) στεγαστικό πρόβλημα. Σε κάθε περίπτωση, η κυβέρνηση του μεγάλου συνασπισμού αναγνώρισε αμέσως ως μεγαλύτερη την απειλή που προέρχεται από τα αριστερά και όχι από την ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία με το ασαφές έως φιλοεργοδοτικό οικονομικό πρόγραμμα.
Σε τι ελπίζει πραγματικά ο Μερτς; Καταρχάς στο ότι το κόμμα του δεν είναι καθόλου έτοιμο να τον αντικαταστήσει. Κατά δεύτερον ότι οι Σοσιαλδημοκράτες δεν είναι πρόθυμοι να εγκαταλείψουν τον "μεγάλο συνασπισμό”. Και κατά τρίτον ότι μέχρι τον επόμενο Απρίλιο, οπότε και ο επόμενος γύρος εκλογών σε κρατίδια, πέντε τον αριθμό, θα έχει βελτιωθεί η εικόνα της οικονομίας.
Θα χρειαστούν βέβαια για αυτό περισσότερες "μεταρρυθμίσεις”, όπως υπόσχεται ο καγκελάριος. Ωστόσο, αναφύονται δύο προβλήματα. Το πρώτο είναι ότι οι συγκυβερνώντες Σοσιαλδημοκράτες αναμφίβολα θα βάλουν φρένο στη διαδικασία, πόσω μάλλον που εν μέσω γενικής εκλογικής τους καθίζησης, το μόνο ικανοποιητικό τους αποτέλεσμα είναι αυτό του Μεκλεμβούργου, όπου η Σοσιαλδημοκράτισσα νυν (και αυριανή) πρωθυπουργός Μανουέλα Σβέσιχ, έκανε καμπάνια κατά της μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού, κόντρα στο ίδιο της κόμμα, το οποίο σε ομοσπονδιακό επίπεδο κρατά το υπουργείο Οικονομικών.
Το δεύτερο πρόβλημα ενδεχομένως δεν γίνεται καν κατανοητό ως τέτοιο: αφορά το γεγονός ότι οι "μεταρρυθμίσεις” γίνονται αντιληπτές αποκλειστικά ως παρεμβάσεις στο κράτος πρόνοιας προς την κατεύθυνση της λιτότητας. Ωστόσο, η αργή κατάρρευση του υφιστάμενου αναπτυξιακού μοντέλου της Γερμανίας επιβάλλει κάτι περισσότερο εμπνευσμένο. Η απώλεια του "τρένου” της τεχνολογικής καινοτομίας, η παραμέληση των υποδομών, οι γραφειοκρατικές αγκυλώσεις αποτελούν ζητήματα για τα οποία δεν έχουν προταθεί λύσεις – για να μη μιλήσει κανείς για το ενεργειακό πρόβλημα που γέννησε η διαδοχική εγκατάλειψη της πυρηνικής ενέργειας αλλά και της φθηνής τροφοδοσίας από τη Ρωσία.