Του Κώστα Ράπτη
Απευθυνόμενος στους βουλευτές του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης την Τετάρτη ο Τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν εξαπέλυσε έντονη επίθεση εναντίον του Ισραήλ, με αφορμή τις συνεχιζόμενες επιθέσεις του στρατού του εβραϊκού κράτους σε στόχους στο νότιο Λίβανο και τη νότια Συρία.
"Οι επιθέσεις του Νετανιάχου και του δικτύου δολοφόνων του εναντίον της Συρίας και του Λιβάνου έχουν φτάσει σε σημείο που απειλούν όχι μόνο αυτές τις δύο αδελφές χώρες αλλά και την Τουρκία”, ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι δεν κινητοποιείται απλώς από αισθήματα αλληλεγγύης για κάποιους τρίτους, αλλά από μιαν αντίληψη των στενών συμφερόντων της ίδιας της χώρας του.
"Η Συρία και ο Λίβανος είναι δύο κράτη εντός της γεωγραφίας της στοργής και της αδελφοσύνης της Τουρκίας. Η Δαμασκός και η Βηρυτός είναι οι δύο αδελφές πόλεις της Κωνσταντινούπολης. Η ασφάλεια της Τουρκίας δεν ξεκινά μόνο στη Χατάι. Ξεκινά στο Χαλέπι, στη Δαμασκό. Η ασφάλεια της Τουρκίας ξεκινά στη Βηρυτό”.
Αν τα όσα είπε προσφάτως ο Τούρκος υπουργός Εσωτερικών περί του ονείρου του να αναδειχθεί κάποτε σε βαλή της Ιερουσαλήμ μπορούν ίσως να θεωρηθούν γραφικότητες εμπνεόμενες από νεο-οθωμανική νοσταλγία, οι δηλώσεις του πολιτικού του προϊσταμένου, πάντως, αποπνέουν την βαθιά πεποίθηση των Τούρκων ιθυνόντων ότι αργά ή γρήγορα θα στοχοποιηθούν άμεσα από το Ισραήλ.
"Είναι το τελευταίο άτομο που μπορεί να κάνει κήρυγμα στο Κράτος του Ισραήλ περί ηθικής”, δήλωσε λίγο αργότερα ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Βενιαμίν Νετανιάχου, απαντώντας μέσω X στις κατηγορίες του Τούρκου προέδρου, προσθέτοντας ότι το Ισραήλ και ο ισραηλινός στρατός θα συνεχίσουν να ενεργούν εναντίον του Ιράν και των συμμάχων του, οι οποίοι, όπως είπε, απειλούν τη Μέση Ανατολή και τον ευρύτερο κόσμο.
Ο Νετανιάχου κατηγόρησε επίσης τον Ερντογάν ότι διέπραξε γενοκτονία εναντίον των Κούρδων, ότι υποστηρίζει την παλαιστινιακή ισλαμιστική οργάνωση Χαμάς και ότι φυλακίζει πολιτικούς του αντιπάλους (έχοντας κατά νου προφανώς περιπτώσεις όπως του πρώην δημάρχου της Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου, μέχρι πρότινος μεγάλης ελπίδας του αντιπολιτευόμενου Λαϊκού Ρεπουμπλικανικού Κόμματος για την κατάκτηση της προεδρίας).
Αργότερα την Τετάρτη, το υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκίας απέρριψε τα σχόλια του Νετανιάχου ως "αβάσιμα, προκλητικά και ψευδή”.
"Τα ψέματα στα οποία καταφεύγει ο ειδικός σε θέματα γενοκτονίας Νετανιάχου για να καλύψει την αλήθεια δεν μπορούν να κρύψουν την ευθύνη του για τα σοβαρά εγκλήματα που έχει διαπράξει”, ανέφερε στην ανακοίνωσή του το υπουργείο.
Όπως υπενθυμίζει το al-monitor.com, οι σχέσεις της Τουρκίας με το Ισραήλ έχουν επιδεινωθεί από την έναρξη του πολέμου στη Γάζα το 2023. Και οι δύο χώρες ανακάλεσαν τους πρεσβευτές τους λίγο μετά την έναρξη του πολέμου, αλλά δεν υποβάθμισαν επίσημα τις διπλωματικές τους σχέσεις. Το 2024, η Τουρκία διέκοψε επίσης τις εμπορικές σχέσεις, έκλεισε τον εναέριο χώρο της σε ιδιωτικές πτήσεις Ισραηλινών αξιωματούχων και μπλόκαρε τη συμμετοχή του Ισραήλ σε ασκήσεις του ΝΑΤΟ.
Η Συρία έχει επίσης μετατραπεί σε ένα ακόμη σημαντικό ρήγμα. Η Άγκυρα βλέπει τις ισραηλινές επιθέσεις στη χώρα ως προσπάθεια αποδυνάμωσης της νέας κυβέρνησης της Συρίας που υποστηρίζεται από την Τουρκία. Το Ισραήλ, με τη σειρά του, βλέπει τον επεκτεινόμενο ρόλο της Άγκυρας στη Συρία ως απειλή για την ασφάλειά του.
Η αντιπαλότητα Τουρκίας-Ισραήλ έχει βαθύνει λόγω των επιθέσεων του Ισραήλ στο Ιράν και τον Λίβανο. Η Άγκυρα επικρίνει την εκστρατεία του Ισραήλ κατά του Ιράν και τις επεκτεινόμενες επιχειρήσεις του στον Λίβανο, κατηγορώντας την κυβέρνηση Νετανιάχου ότι σύρει την περιοχή σε έναν ευρύτερο πόλεμο, ενώ το Ισραήλ λέει ότι ενεργεί κατά του Ιράν και των συμμάχων του, συμπεριλαμβανομένης της Χεζμπολάχ.
Αλλά η αντιπαράθεση έχει και μιαν αμεσότερου ελληνικού ενδιαφέροντος διάσταση. Η αυξημένη αμυντική συνεργασία του Ισραήλ με την Ελλάδα και την Κύπρο, έχει προκαλέσει ανησυχίες στην Άγκυρα. Οι τρεις χώρες, υπενθυμίζεται, υπέγραψαν κοινό σχέδιο αμυντικής δράσης στη Λευκωσία τον Δεκέμβριο.
"Ορισμένες μικρές οντότητες των οποίων οι φιλοδοξίες υπερβαίνουν κατά πολύ το μέγεθός τους έχουν επιβιβαστεί στη βάρκα της διχόνοιας του Ισραήλ και έχουν αρχίσει να κυνηγούν κενά όνειρα στην Ανατολική Μεσόγειο”, έσπευσε χθες να σχολιάσει ο Ερντογάν σε μια προφανή αναφορά στην Κυπριακή Δημοκρατία. Και πρόσθεσε: "Εάν τα δικαιώματα και οι νόμοι της Τουρκίας και των Τουρκοκυπρίων στοχοποιηθούν στην Ανατολική Μεσόγειο, η απάντησή μας θα είναι πολύ σαφής και πολύ σκληρή”.
Το ότι το παραδοσιακό μέτωπο της Τουρκίας με Αθήνα και Λευκωσία διαπλέκεται πλέον, ελέω Ισραήλ, με τις μεσανατολικές της ανησυχίες (και το υπαρξιακό άγχος που γεννά ο κουρδικός αυτονομισμός) είναι ήδη αρκετό για να εξηγηθεί η επιμονή και η ένταση της αντιπαράθεσης με τον Νετανιάχου. Όμως οι εμπλεκόμενοι είναι πολύ περισσότεροι. Αρκεί να σημειωθεί ο βαθμός συμπόρευσης του Ισραήλ με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, μεγάλο αντίπαλο της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, υποστηρικτή των αντιπάλων της Άγκυρας σε Λιβύη, Σομαλία και Σουδάν, καθώς και φερόμενο χρηματοδότη της απόπειρας πραξικοπήματος κατά του Ερντογάν το 2016. Ή η ανακοίνωση με την οποία σήμερα η Άγκυρα καταγγέλλει ως "παραβίαση του διεθνούς δικαίου” την αμυντική συμφωνία της Γαλλίας (επίσης φίλης των ΗΑΕ) με την Κυπριακή Δημοκρατία. Και όλα αυτά σε ένα πλαίσιο, όπου το κλείσιμο του Στενού του Χορμούζ επιταχύνει τα σενάρια δημιουργίας νέων χερσαίων εμπορικών και επικοινωνιακών οδών, με σύσφιξη των σχέσεων της Τουρκίας με Ιράκ, Συρία και Σαουδική Αραβία.