Έπειτα από ενάμιση μήνα εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν συμφώνησαν την Τρίτη σε μια κατάπαυση του πυρός δύο εβδομάδων – λιγότερο από δύο ώρες πριν εκπνεύσει το τελεσίγραφο του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με το οποίο είχε απειλήσει να αφανίσει έναν "ολόκληρο πολιτισμό".
Αυτή η απειλή, φαίνεται να έχει προς το παρόν απομακρυνθεί. Ωστόσο, το χάσμα μεταξύ των δύο εμπόλεμων χωρών παραμένει, και η κάθε πλευρά παρουσιάζει την προσωρινή εκεχειρία ως δική της "νίκη".
Διαβάστε για όλες τις εξελίξεις στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή στο Live blog του Capital.gr
Η κατάπαυση του πυρός αποτελεί αφετηρία για περαιτέρω διαπραγματεύσεις, και μένει να φανεί ποιοι όροι θα συμπεριληφθούν τελικά σε μια πρόταση για τον οριστικό τερματισμό ενός πολέμου που έχει προκαλέσει ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή και ένα ιστορικό σοκ στην αγορά πετρελαίου.
To CNN παρουσιάζει σε σημερινό του άρθρο όσα γνωρίζουμε μέχρι στιγμής για την εκεχειρία ΗΠΑ - Ιράν.
Τι δήλωσαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ;
Ο Τραμπ ανακοίνωσε την κατάπαυση του πυρός μέσω ανάρτησης στο Truth Social, αναφέροντας ότι έγινε υπό την προϋπόθεση ότι το Ιράν θα συμφωνήσει να ανοίξει ξανά το Στενό του Ορμούζ.
Η εκεχειρία επιτεύχθηκε με τη μεσολάβηση του Πακιστάν. Το Ιράν υπέβαλε μια πρόταση 10 σημείων, την οποία οι ΗΠΑ θεωρούν ως "μια λειτουργική βάση πάνω στην οποία μπορούν να διαπραγματευτούν", πρόσθεσε ο Τραμπ. Οι επόμενες δύο εβδομάδες θα επιτρέψουν τη σύνταξη μιας τελικής συμφωνίας.
Σε συνέντευξή του στο πρακτορείο AFP την Τρίτη, ο Τραμπ περιέγραψε τη συμφωνία ως "πλήρη και ολοκληρωτική νίκη". Ωστόσο, απέφυγε να διευκρινίσει αν θα υλοποιούσε τις προηγούμενες απειλές του για καταστροφή των πολιτικών υποδομών του Ιράν σε περίπτωση που η Τεχεράνη αθετούσε τη συμφωνία, λέγοντας απλώς: "Θα πρέπει να περιμένετε για να δείτε".
Σε μεταγενέστερη ανάρτησή του, ανέφερε ότι οι ΗΠΑ θα "βοηθήσουν να αποσυμφορηθεί η κίνηση στα Στενά του Ορμούζ", προσθέτοντας ότι "θα εξασφαλιστούν πολλά χρήματα". Πηγές των ΗΠΑ ανέφεραν στο CNN ότι η κυβέρνηση Τραμπ προετοιμάζεται για πιθανές άμεσες διαπραγματεύσεις, πιθανότατα στο Ισλαμαμπάντ.
Το Ισραήλ συμμετέχει στην κατάπαυση του πυρός και θα αναστείλει επίσης τους βομβαρδισμούς κατά του Ιράν, ανακοίνωσε το γραφείο του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου. Ωστόσο, ισχυρίστηκε ότι ο Λίβανος δεν αποτελεί μέρος της εκεχειρίας – αντικρούοντας τις δηλώσεις του Ισλαμαμπάντ. Ο Τραμπ δεν έκανε καμία αναφορά στον Λίβανο στη δήλωσή του. Πηγές στο Reuters δηλώνουν ότι η Χεζμπολάχ σταμάτησε τα πυρά εναντίον του βόρειου Ισραήλ και εναντίον ισραηλινών στρατευμάτων στον Λίβανο τις πρώτες πρωινές ώρες της Τετάρτης.
Τι δήλωσε το Ιράν;
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι εάν σταματήσουν οι επιθέσεις κατά του Ιράν, θα παύσουν και οι ιρανικές επιχειρήσεις. Ο στρατός της χώρας θα συντονίσει την ασφαλή διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας, πρόσθεσε.
Το πρακτορείο ειδήσεων Tasnim μετέδωσε ότι το Ιράν και το Ομάν σχεδιάζουν να επιβάλουν τέλη διέλευσης στα πλοία που περνούν από τα στενά, με τα κεφάλαια να προορίζονται για την ανοικοδόμηση.
Το Ανώτατο Εθνικό Συμβούλιο Ασφαλείας του Ιράν εξέδωσε μια πιο επιθετική ανακοίνωση, υποστηρίζοντας ότι ανάγκασε τις ΗΠΑ να αποδεχθούν το σχέδιο των 10 σημείων του και περιγράφοντας την εκεχειρία ως "ήττα" για την Ουάσινγκτον. Αναφέρθηκε επίσης σε πιθανές συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ.
Ποιοι είναι οι όροι της συμφωνίας;
Ο Αραγτσί δήλωσε ότι ενώ η Ουάσινγκτον αποδέχθηκε το "γενικό πλαίσιο" της ιρανικής πρότασης 10 σημείων ως "βάση διαπραγμάτευσης", το Ιράν με τη σειρά του εξετάζει μια πρόταση 15 σημείων από τις ΗΠΑ.
Οι πλήρεις λεπτομέρειες του αμερικανικού σχεδίου δεν έχουν δημοσιοποιηθεί, αλλά πιστεύεται ότι περιλαμβάνουν:
Δέσμευση του Ιράν για μη απόκτηση πυρηνικών όπλων. Παράδοση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του. Περιορισμούς στις αμυντικές ικανότητες της Τεχεράνης. Τερματισμό της δράσης περιφερειακών οργανώσεων-πληρεξουσίων. Επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Άλλα θέματα που βρίσκονται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων περιλαμβάνουν μια αναγνώριση του δικαιώματος ύπαρξης του Ισραήλ, σύμφωνα με δύο πηγές.Το Ιράν είχε απορρίψει προηγουμένως το σχέδιο των 15 σημείων, με έναν αξιωματούχο να χαρακτηρίζει τις απαιτήσεις "υπερβολικές, μη ρεαλιστικές και παράλογες" τη Δευτέρα – παρά το γεγονός ότι ο Τραμπ είχε ισχυριστεί στα τέλη Μαρτίου ότι η Τεχεράνη είχε συμφωνήσει με τα "περισσότερα" σημεία.
Το ιρανικό σχέδιο 10 σημείων περιλαμβάνει, σύμφωνα με το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν:
Ρύθμιση της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ. Τερματισμό των επιθέσεων κατά του Ιράν και των πληρεξούσιων του στην περιοχή. Αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή. Αποζημιώσεις προς το Ιράν. Άρση των διεθνών κυρώσεων και ξεπάγωμα περιουσιακών στοιχείων. Δεσμευτικό ψήφισμα του ΟΗΕ για τη διασφάλιση οποιασδήποτε τελικής ειρηνευτικής συμφωνίας. Εκδοχές του σχεδίου που μετέδωσαν τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν, τόσο στα φαρσί όσο και στα αγγλικά, ανέφεραν επίσης ότι οι ΗΠΑ συμφώνησαν κατ’ αρχήν να αναγνωρίσουν το δικαίωμα του Ιράν στον εμπλουτισμό ουρανίου.Η πρεσβεία του Ιράν στην Ινδία δημοσίευσε επίσης μια ανάλυση των 10 σημείων στον λογαριασμό της στο X, η οποία περιελάμβανε την "αποδοχή του εμπλουτισμού".
Σε συνέντευξή του στο AFP, ο Τραμπ δήλωσε ότι το ζήτημα του ουρανίου του Ιράν "θα επιλυθεί πλήρως, αλλιώς δεν θα είχα καταλήξει σε συμφωνία".